DEN HAAG – Zzp’ers en opdrachtgevers moeten vooraf duidelijker kunnen bepalen of werkzaamheden daadwerkelijk als zelfstandige mogen worden uitgevoerd. Dat is de kern van de nieuwe Zelfstandigenwet die het kabinet donderdag in internetconsultatie heeft gebracht. Het wetsvoorstel introduceert twee toetsen waarmee moet worden vastgesteld of iemand als zelfstandige kan werken. De beoogde invoering is januari 2028.
Met de wet wil het kabinet een einde maken aan de jarenlange onzekerheid over de vraag wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer feitelijk sprake is van een werknemer. Tegelijkertijd moet schijnzelfstandigheid worden tegengegaan.
Volgens minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie heeft de bestaande onduidelijkheid ertoe geleid dat opdrachtgevers terughoudender zijn geworden met het inhuren van zzp’ers.
“Zelfstandigen zijn van grote waarde voor onze economie. Na jaren van onduidelijkheid en onnodige terughoudendheid bij opdrachtgevers moet de nieuwe Zelfstandigenwet zorgen voor meer rust en vooral duidelijkheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers”, aldus Aartsen.
Meer dan een miljoen zelfstandigen
Volgens de minister werken in Nederland meer dan een miljoen zelfstandigen. Met duidelijke criteria moet vooraf beter kunnen worden vastgesteld wanneer samenwerking met een zzp’er mogelijk is.
Centraal staan een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Wie aan beide toetsen voldoet en in de praktijk ook volgens die voorwaarden werkt, komt volgens het kabinet in een zogenoemde ‘veilige haven’.
Daarmee moeten zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer zekerheid krijgen over hun arbeidsrelatie.
Zelfstandigentoets kijkt naar ondernemer
De zelfstandigentoets richt zich vooral op de persoon die als ondernemer werkt.
Zo moet een zelfstandige zijn ondernemersadministratie op orde hebben, zelf factureren en ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel. Ook het aantal opdrachtgevers speelt mee.
Daarnaast wordt gekeken of de zelfstandige zelf voorzieningen heeft getroffen voor risico’s die bij ondernemerschap horen.
Werkrelatie afzonderlijk beoordeeld
De tweede toets heeft betrekking op de specifieke relatie tussen de zelfstandige en de opdrachtgever.
Daarbij wordt onder meer gekeken of iemand voldoende vrijheid heeft om het werk zelf te organiseren en of de werkzaamheden voor eigen rekening en risico worden uitgevoerd.
Het gaat dus niet alleen om de vraag of iemand in algemene zin ondernemer is. Ook de manier waarop de betreffende opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd, speelt een rol.
‘Veilige haven’ voor zelfstandigen
Wie aan beide toetsen voldoet en ook daadwerkelijk op die manier werkt, moet vooraf kunnen weten dat werken als zelfstandige mogelijk is.
Wanneer iemand nog niet aan de criteria voldoet, moet volgens het kabinet duidelijk worden wat aangepast kan worden om alsnog als zelfstandige te kunnen werken.
Zelfstandigen die niet aan de voorwaarden kunnen of willen voldoen, blijven aangewezen op de bestaande regels voor het beoordelen van arbeidsrelaties.
Kabinet wil ook schijnzelfstandigheid tegengaan
Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet zelfstandigen meer ruimte en zekerheid geven om te ondernemen, maar tegelijkertijd schijnzelfstandigheid bestrijden.
Volgens het kabinet worden de bestaande rechten van werknemers door het wetsvoorstel niet aangetast.
De nieuwe regels moeten daarnaast duidelijk maken dat zelfstandig ondernemerschap ook verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Daarbij gaat het onder meer om het zelf afdekken van ondernemersrisico’s.
Internetconsultatie tot 29 oktober
Het wetsvoorstel is nu in internetconsultatie. Zelfstandigen, opdrachtgevers, brancheorganisaties en andere belanghebbenden kunnen tot en met 29 oktober reageren.
Voorafgaand aan de consultatie zijn volgens het ministerie al verschillende partijen betrokken bij de ontwikkeling van het wetsvoorstel.
Na de consultatie volgt het verdere wetgevingstraject. De beoogde inwerkingtreding van de Zelfstandigenwet is januari 2028.
