UTRECHT – De extreme hitte en langdurige droogte in Europa kunnen de economische groei in de Europese Unie dit jaar vrijwel volledig tenietdoen. Triodos Bank schat dat het extreme zomerweer het Europese bruto binnenlands product (bbp) in 2026 met ongeveer 1 procent kan verlagen. Dat komt neer op een economische impact van circa 180 miljard euro. Ook transport en logistiek worden volgens de bank geraakt door de weersomstandigheden.
Dat stelt Triodos Bank in de nieuwe analyse Hitte-economie. De bank onderzocht de economische gevolgen van de uitzonderlijke hitte en droogte op vier terreinen: voedsel en landbouw, energieproductie, transport en logistiek en arbeidsproductiviteit.
Naast de economische gevolgen wijst Triodos op de menselijke en ecologische impact. De hitte leidt volgens de bank onder meer tot hittegerelateerde sterfgevallen, extra druk op de gezondheidszorg en ernstige schade als gevolg van natuurbranden.
Transport en logistiek onder druk
Voor transport en logistiek zorgen de weersomstandigheden volgens de analyse voor verstoringen op wegen, spoorwegen en binnenwateren.
Vooral die laatste categorie is inmiddels duidelijk zichtbaar. Door de aanhoudende droogte zijn de waterstanden op verschillende Europese rivieren sterk gedaald. Dat beperkt de hoeveelheid lading die binnenvaartschepen kunnen meenemen en zet goederenstromen onder druk.
De gevolgen kunnen zich vervolgens verder door de logistieke keten verspreiden wanneer goederen die normaal per schip worden vervoerd, moeten worden overgenomen door spoor- of wegvervoer.
Arbeidsproductiviteit grootste kostenpost
Het grootste economische effect verwacht Triodos echter bij de arbeidsproductiviteit. De bank schat het gemiddelde verlies aan arbeidsproductiviteit op ongeveer 0,6 procent van het bbp van de Europese Unie.
Ook de landbouw krijgt een stevige klap. Triodos verwacht dat de landbouwproductie in de EU door het extreme weer met 3 tot 7 procent kan dalen. Daarnaast kunnen voedselprijzen stijgen.
Beperkingen bij de energieopwekking en hogere elektriciteitsprijzen zorgen eveneens voor economische schade.
Alles bij elkaar kan de impact volgens de bank oplopen tot ongeveer 1 procent van het Europese bbp, oftewel circa 180 miljard euro. Daarmee zou de eerder verwachte economische groei voor 2026 teniet kunnen worden gedaan.
Nederlandse groei kan vrijwel verdwijnen
De economische gevolgen verschillen sterk per land. Volgens de berekeningen van Triodos wordt Frankrijk waarschijnlijk het zwaarst getroffen. Daar kan de bbp-groei 1,4 procentpunt lager uitvallen, waardoor de Franse economie mogelijk met 0,6 procent krimpt.
Ook Italië, Spanje en, in mindere mate, België krijgen volgens de analyse te maken met aanzienlijke groeiverliezen.
Voor Nederland voorziet Triodos een vermindering van de economische groei met 0,8 procentpunt. Daarmee zou de economische groei dit jaar vrijwel volledig kunnen verdwijnen.
Polen wordt naar verwachting minder hard getroffen, omdat het land volgens de analyse minder extreem hete dagen krijgt.
‘Klimaatverandering geen risico voor verre toekomst’
“Deze zomer laat zien dat klimaatverandering geen economisch risico ver in de toekomst is”, zegt Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos Bank.
Volgens Stegeman zou een verlies van 1 procent van het bbp voor dit jaar stagnatie betekenen. Hij noemt dat een reële economische tegenslag, maar geen catastrofe. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat de extreme hitte van dit jaar volgens hem een voorproefje kan zijn van wat Europa te wachten staat wanneer niet snel en krachtig wordt ingegrepen.
Investeren in klimaatbestendige infrastructuur
Triodos pleit daarom voor meer maatregelen om Europa weerbaarder te maken tegen extreem weer. De bank noemt onder meer beter geïsoleerde gebouwen, klimaatbestendige infrastructuur, aangepaste werktijden en een eerlijkere toegang tot koeling.
Volgens de bank kan aanpassing aan het veranderende klimaat echter slechts een deel van de economische schade voorkomen. Triodos pleit daarom tegelijkertijd voor snelle vermindering van de CO₂-uitstoot en maatregelen om het totale gebruik van energie en grondstoffen terug te dringen.
Daarmee moet volgens de bank worden voorkomen dat een vicieuze cirkel ontstaat waarbij klimaatschade de economische groei verzwakt en overheden vervolgens juist het klimaatbeleid versoepelen.
