BERLIJN – Even de voeten op het dashboard leggen, onderweg een flits-app gebruiken of uit schrik naar het stuur grijpen. Het lijken misschien onschuldige dingen die een bijrijder doet, maar sommige kunnen levensgevaarlijk zijn of zelfs juridische gevolgen hebben. De Duitse mobiliteitsclub ACE Auto Club Europa heeft daarom tien absolute ‘no-go’s’ voor bijrijders op een rij gezet.

Een goede bijrijder kan een bestuurder tijdens een lange rit juist ontlasten. Navigeren, een parkeerplaats zoeken of instellingen aanpassen kan voorkomen dat de bestuurder wordt afgeleid. Maar het tegenovergestelde is ook mogelijk: gedrag van een bijrijder kan de verkeersveiligheid behoorlijk beïnvloeden.

1. Voeten op het dashboard

Vooral tijdens lange ritten is het verleidelijk om de voeten op het dashboard te leggen. Volgens ACE is dat bijzonder gevaarlijk.

Wanneer bij een ongeval de passagiersairbag wordt geactiveerd, kunnen de knieën met grote kracht richting het hoofd worden geslingerd. Bovendien ligt de veiligheidsgordel in deze houding niet meer goed en kan de gordelspanner zijn werk niet optimaal doen.

Ook vrijwel liggend meerijden met de rugleuning ver naar achteren is gevaarlijk. Bij een aanrijding van achteren kan het hoofd tegen het dak komen en bij een frontale botsing kan het lichaam onder de gordel doorschuiven.

2. Meerijden zonder veiligheidsgordel

In Duitsland geldt de gordelplicht in principe voor alle inzittenden van voertuigen waarin veiligheidsgordels aanwezig zijn. Een volwassen bijrijder is zelf verantwoordelijk voor het dragen ervan.

Wie geen gordel draagt, riskeert een waarschuwing met een boete van 30 euro. Voor de correcte beveiliging van kinderen is de bestuurder verantwoordelijk.

3. Als bijrijder een flits-app gebruiken

Een opvallende regel betreft het gebruik van apps die waarschuwen voor snelheidscontroles. Het verbod in Duitsland geldt volgens ACE niet alleen wanneer de bestuurder zelf zo’n app gebruikt.

Het Oberlandesgericht Karlsruhe heeft bepaald dat ook een bijrijder tijdens het rijden niet een dergelijke app mag gebruiken wanneer de bestuurder dit toestaat. De bestuurder kan in zo’n geval een boete van 75 euro en één strafpunt in Flensburg krijgen.

Een flits-app mag wel op een smartphone geïnstalleerd staan en vóór vertrek, bij uitgeschakelde motor, worden gebruikt. Gebruik tijdens het rijden is verboden.

4. Zomaar naar het stuur grijpen

Uit schrik naar het stuur grijpen omdat je als bijrijder vindt dat de auto bijvoorbeeld te dicht bij de berm komt, kan volgens ACE juist een gevaarlijke situatie veroorzaken.

Wanneer hierdoor een ongeval ontstaat, kan dat leiden tot claims van de voertuigeigenaar of een verzekeraar. Zelfs wanneer er geen ongeluk gebeurt, kan een dergelijke actie onder omstandigheden strafrechtelijke gevolgen hebben.

Dat ligt anders wanneer sprake is van een acute noodsituatie, bijvoorbeeld wanneer de bestuurder plotseling bewusteloos raakt. Zolang de bestuurder zelf in staat is het voertuig te besturen, moet de bijrijder van het stuur en andere belangrijke bedieningselementen afblijven.

5. Instappen bij iemand die duidelijk dronken is

Wie merkt dat een bestuurder onder invloed is en niet meer veilig kan rijden, moet volgens ACE niet instappen.

Behalve het grote ongevalsrisico kan bewust meerijden na een ongeluk gevolgen hebben voor eventuele schadeclaims. Onder bepaalde omstandigheden kan een bijrijder volgens de Duitse mobiliteitsclub zelfs als aanstichter of medeplichtige worden beschouwd. Daarbij zijn de precieze omstandigheden van het individuele geval bepalend.

6. De autodeur zonder te kijken openen

Ook bij het uitstappen heeft de bijrijder een verantwoordelijkheid. Vooral fietsers en gebruikers van e-steps kunnen van achteren naderen en gemakkelijk over het hoofd worden gezien.

ACE adviseert daarom vóór het openen van de deur over de schouder te kijken. Ook de zogenoemde ‘Dutch Reach’ of Nederlandse greep kan helpen. Daarbij wordt de deur geopend met de hand die het verst van de deur verwijderd is. Hierdoor draait het bovenlichaam automatisch naar achteren en komt naderend verkeer eerder in beeld.

7. Zonder veiligheidshesje uitstappen na pech

Bij pech of een ongeval adviseert ACE ook bijrijders om eerst een veiligheidshesje aan te trekken voordat zij uitstappen.

In Duitsland moet minimaal één veiligheidshesje in een auto aanwezig zijn. Voor inzittenden van personenauto’s bestaat volgens ACE geen algemene wettelijke verplichting om het hesje bij het uitstappen daadwerkelijk te dragen, maar het vergroot de zichtbaarheid aanzienlijk.

De organisatie adviseert daarom voor iedere inzittende een hesje mee te nemen en deze niet in de kofferbak, maar binnen handbereik in het interieur te bewaren.

8. Vermoeidheid van de bestuurder bagatelliseren

Veel gapen, zware oogleden, concentratieverlies of opvallende stuurfouten kunnen wijzen op vermoeidheid. Een bijrijder kan volgens ACE een belangrijke rol spelen bij het tijdig herkennen daarvan.

Aandringen om “nog even door te rijden” is juist onverstandig. Bij duidelijke vermoeidheidsverschijnselen moet een pauze worden genomen.

Harde muziek, praten of het raam openzetten zijn geen vervanging voor voldoende rust. Een fitte bijrijder met het juiste rijbewijs kan eventueel het stuur overnemen, mits de verzekering dat toestaat.

9. De bestuurder zelf de navigatie laten bedienen

Een bijrijder kan juist veel doen om de bestuurder te ontlasten. Een bestemming invoeren, een laadstation of parkeerplaats zoeken en de muziek of klimaatregeling aanpassen zijn taken die de passagier kan overnemen.

Daarmee hoeft de bestuurder zijn aandacht minder van het verkeer af te wenden. Ook de gekozen muziek of andere entertainment moet volgens ACE niet voor onnodige afleiding zorgen.

10. Zelf de grootste afleiding worden

Niet alleen smartphones en navigatiesystemen leiden af. Een bijrijder kan dat net zo goed doen.

Heftige discussies, emotioneel nieuws of voortdurend commentaar op de rijstijl kunnen de concentratie van de bestuurder verstoren. Vooral in wegwerkzaamheden, druk verkeer of bij slechte weersomstandigheden kan dat gevaarlijk worden.

ACE adviseert moeilijke of emotionele gesprekken daarom uit te stellen tot na de rit. Is er daadwerkelijk gevaar, dan kan een bijrijder de bestuurder het beste tijdig, duidelijk en rustig waarschuwen.

Bijrijder kan juist bijdragen aan verkeersveiligheid

De tien punten laten volgens ACE zien dat een bijrijder meer invloed op een veilige rit heeft dan misschien wordt gedacht. Door correct te zitten, geen onnodige afleiding te veroorzaken en praktische taken van de bestuurder over te nemen, kan een passagier juist bijdragen aan een veiligere en meer ontspannen rit.