ROME – Het tekort aan vrachtwagenchauffeurs in Italië is licht afgenomen en bedraagt momenteel ongeveer 9 procent. Toch is daarmee het structurele probleem volgens de Italiaanse transport- en logistiekorganisatie CONFETRA allerminst opgelost. Lange wachttijden bij klanten, dagen van huis, een tekort aan goede parkeer- en rustvoorzieningen, hoge opleidingskosten en Europese regelgeving maken het beroep volgens de organisatie nog altijd onvoldoende aantrekkelijk.

Andrea Tardivo, technisch expert bij CONFETRA, gaat in een interview met de internationale wegtransportorganisatie IRU uitgebreid in op de oorzaken van het chauffeurstekort.

Volgens hem moet niet alleen worden gekeken naar hoeveel chauffeurs beschikbaar zijn. Vooral de omstandigheden waaronder zij hun werk moeten uitvoeren verdienen meer aandacht.

Dagen van huis en lange wachttijden

Internationale vrachtwagenchauffeurs zijn regelmatig langere perioden van huis. Daar komen lange wachttijden bij laad- en loslocaties en het gebrek aan geschikte parkeer- en rustplaatsen bij.

Volgens Tardivo worden deze problemen versterkt doordat de huidige Europese regels voor rij- en rusttijden en het Europese wegennet onvoldoende aansluiten op de eisen van moderne transportactiviteiten.

Hij vindt dat politici naast ecologische duurzaamheid veel meer aandacht moeten besteden aan de menselijke en sociale kant van het wegtransport.

Vooral jongeren en vrouwen zouden door de huidige omstandigheden worden afgeschrikt.

“Als jongeren denken dat het werk alleen betekent dat je dagen en dagen van huis bent, zullen ze er niet voor kiezen”, aldus Tardivo.

Imago vrachtwagenchauffeur moet veranderen

Ook het beeld dat buiten de transportsector van het chauffeursberoep bestaat, vormt volgens CONFETRA een belangrijke hindernis.

Moderne vrachtwagens zijn comfortabeler, veiliger en technisch veel geavanceerder dan vroeger. Tegelijkertijd behoort transport en logistiek volgens Tardivo tot de sectoren waarin digitalisering en nieuwe technologieën een steeds grotere rol spelen.

Dat beeld bereikt potentiële nieuwe chauffeurs volgens hem onvoldoende. Wegtransport wordt volgens CONFETRA nog te vaak neergezet als zwaar of ouderwets werk.

“We moeten stoppen de wereld voortdurend te vertellen dat vrachtwagens alleen maar een bron van vervuiling zijn en de rol van transport en de professionele mogelijkheden die het kan bieden meer gaan waarderen”, stelt Tardivo.

Wachttijden bij klanten frustreren chauffeurs

Een ander groot probleem zijn de wachttijden bij laad- en loslocaties. Chauffeurs staan volgens CONFETRA soms uren bij klanten omdat laad- en losprocessen niet efficiënt zijn georganiseerd.

Transportbedrijven moeten hun chauffeurs gedurende die uren wel blijven betalen, terwijl het voertuig eveneens stilstaat.

Volgens Tardivo zet dat de marges van vervoerders onder druk. Tegelijkertijd zorgt het voor frustratie bij chauffeurs. Zij staan noodgedwongen stil en komen daardoor zonder duidelijke noodzaak later thuis.

Meer korteafstandstransport, betere planning en efficiëntere logistiek zouden het chauffeursberoep aantrekkelijker kunnen maken. Daar hangt volgens CONFETRA echter een prijskaartje aan.

Wegtransport kan niet zomaar anders worden georganiseerd

Een groot gedeelte van het langeafstandsvervoer kan volgens Tardivo onder de huidige marktomstandigheden niet eenvoudig anders worden ingericht.

“In Europa wordt meer dan 90 procent van de goederen over de weg vervoerd, juist omdat dit type vervoer een flexibiliteit kan bieden die geen enkele andere vervoerswijze kan bieden”, zegt hij.

Bedrijven en consumenten willen volgens hem die flexibiliteit niet opgeven.

Meer korte ritten en een andere organisatie van transport zouden aanzienlijke extra kosten met zich meebrengen en bovendien aanpassingen van de bestaande logistieke infrastructuur vereisen.

Kleine transportbedrijven verdwijnen

Ook veranderingen binnen de Italiaanse transportsector spelen een rol bij de lichte daling van het chauffeurstekort.

Italië kent veel kleine transportbedrijven en eigen rijders. Een deel daarvan heeft volgens CONFETRA moeite om economisch rendabel te blijven. Sommige bedrijven zijn gestopt, terwijl andere zijn opgegaan in grotere ondernemingen.

Voormalige zelfstandige chauffeurs zijn daarbij soms als werknemer bij grotere transportbedrijven gaan werken. Dat kan volgens Tardivo gedeeltelijk verklaren waarom het chauffeurstekort in de statistieken is afgenomen, maar het structurele tekort wordt daarmee niet opgelost.

Duizenden euro’s nodig om chauffeur te worden

Ook de kosten om het beroep binnen te komen vormen een drempel. Het behalen van het vrachtwagenrijbewijs en de benodigde beroepskwalificaties kan in Italië enkele duizenden euro’s kosten.

CONFETRA ondersteunt daarom onder meer initiatieven zoals opleidingsacademies voor vrachtwagenchauffeurs.

Er zijn daarnaast projecten geweest waarbij onder anderen werklozen en asielzoekers voor het chauffeursberoep worden geworven. Dergelijke initiatieven kunnen volgens Tardivo in specifieke gevallen helpen, maar vormen geen structurele oplossing.

Steeds vaker chauffeurs van buiten EU

Buitenlandse chauffeurs zijn inmiddels belangrijk voor het Italiaanse wegtransport. Waar Italië in het verleden veel chauffeurs uit bijvoorbeeld Roemenië en andere Oost-Europese landen aantrok, wordt tegenwoordig steeds vaker gekeken naar landen als Albanië, Algerije en Marokko.

Daarbij ontstaat volgens CONFETRA een nieuw probleem.

De erkenning van rijbewijzen en beroepskwalificaties van chauffeurs uit landen buiten de EU wordt momenteel op nationaal niveau geregeld. Daardoor kunnen verschillen tussen EU-lidstaten ontstaan. Sommige landen zouden eenvoudigere toelatingseisen kunnen hanteren om buitenlandse chauffeurs aan te trekken.

CONFETRA vindt dat onwenselijk.

“Het is niet mogelijk dat ieder EU-land deze zaken afzonderlijk regelt. We moeten als Europese Unie handelen”, aldus Tardivo.

Een gezamenlijke Europese aanpak zou volgens de organisatie de werving van gekwalificeerde chauffeurs van buiten de EU duidelijker en consistenter kunnen maken.

‘Europa zal steeds meer chauffeurs nodig hebben’

Ondanks de lichte verbetering verwacht CONFETRA dat de behoefte aan beroepschauffeurs groot blijft.

“Italië heeft, net als de rest van Europa, chauffeurs nodig en zal die in toenemende mate nodig hebben”, concludeert Tardivo.

Daar staat volgens hem tegenover dat chauffeurs recht hebben op een beroep dat met zijn tijd meegaat: veiliger, beter georganiseerd, voldoende betaald en te combineren met een leven buiten de vrachtwagencabine.

CONFETRA vertegenwoordigt de Italiaanse transport-, expeditie-, logistiek- en opslagsector via twintig nationale federaties en 71 lokale organisaties.