EEMSHAVEN – Groningen Seaports ziet binnen de bestaande plannen voor de ontwikkeling van de Eemshaven geen logische ruimte voor de bouw van twee grote kerncentrales. De komst van kernenergie kan grote gevolgen hebben voor de ontwikkeling van windenergie op zee, waterstofprojecten, de beschikbaarheid van elektriciteit en de vestiging van nieuwe bedrijven in de Oostpolder. Vooral een keuze voor het huidige terrein van energiebedrijf ENGIE kan volgens de havenbeheerder verstrekkende gevolgen hebben voor de nationale leveringszekerheid van elektriciteit.
Dat blijkt uit het op 13 november 2026 gepresenteerde onderzoek ‘Kernenergie in Eemshaven. Analyse van inpassing in het energiesysteem’, dat onderzoeksbureau Common Futures in opdracht van Groningen Seaports heeft uitgevoerd. De onderzoekers hebben gekeken naar de gevolgen van twee mogelijke locaties voor kerncentrales: de Emmapolder, ten westen van de haven, en het terrein van de bestaande Eemscentrale van ENGIE.
Volgens Groningen Seaports sluiten beide locaties onvoldoende aan bij het ontwikkelpad dat voor de Eemshaven is afgesproken. De haven ontwikkelt zich tot een belangrijk knooppunt voor windenergie op zee, waterstofproductie en -import, energieopslag, regelbare elektriciteitsproductie en energie-intensieve industrie. Nieuwe energiebronnen mogen deze ontwikkelingen volgens de havenbeheerder niet verdringen of vertragen.
Vervroegde sluiting Eemscentrale kan elektriciteitsvoorziening raken
Een van de belangrijkste risico’s die uit het onderzoek naar voren komen, is de mogelijke vervroegde sluiting van de Eemscentrale van ENGIE. Deze gasgestookte elektriciteitscentrale beschikt over een vermogen van 1.800 megawatt en bestaat uit vijf productie-eenheden. De levensduur van de centrale is onlangs verlengd tot minimaal 2040.
Wanneer het terrein wordt aangewezen voor de bouw van twee kerncentrales, verwacht ENGIE de bestaande productie-eenheden tussen 2028 en 2031 stapsgewijs buiten bedrijf te moeten stellen. De nieuwe kerncentrales zullen naar verwachting echter op zijn vroegst in 2040 elektriciteit produceren.
Daardoor kan gedurende minstens tien jaar 1,8 gigawatt aan regelbaar elektriciteitsvermogen wegvallen. Dat is volgens Common Futures bijzonder ongunstig, omdat Nederland juist steeds meer behoefte heeft aan centrales die elektriciteit kunnen leveren wanneer de productie van wind- en zonne-energie tekortschiet.
Uit de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van netbeheerder TenneT blijkt dat het totale regelbare elektriciteitsvermogen in Nederland naar verwachting afneemt van 23,3 gigawatt in 2025 tot 13,6 gigawatt in 2035. Tegelijkertijd neemt de elektriciteitsvraag toe. Volgens de onderzoekers kan het voortijdig sluiten van de Eemscentrale de bestaande zorgen over de leveringszekerheid verder vergroten.
Common Futures wijst erop dat TenneT in verschillende scenario’s aanvullende maatregelen noodzakelijk acht om toekomstige elektriciteitstekorten te voorkomen. Daarbij gaat het onder meer om de bouw van nieuw regelbaar productievermogen of het beschikbaar houden van bestaande centrales als strategische reserve.
Waterstofprojecten lopen risico op vertraging
Ook de ontwikkeling van de Eemshaven als waterstofknooppunt kan volgens het onderzoek ernstig worden geraakt wanneer de kerncentrales op het ENGIE-terrein worden gebouwd.
Gasunie werkt aan een aansluiting van de Eemshaven op het landelijke waterstofnetwerk. Het geplande leidingtracé loopt vanaf de N33 over het westelijke gedeelte van het huidige ENGIE-terrein naar het noordelijke havengebied. Wanneer op deze locatie kerncentrales worden gebouwd, kan de leiding daar naar verwachting niet volgens het bestaande plan worden aangelegd.
Een alternatieve route, mogelijk via de Oostpolder, zou opnieuw moeten worden onderzocht en voorbereid. Volgens Common Futures kan dit aanzienlijke vertraging en hogere kosten veroorzaken. Bovendien bestaat onzekerheid over de haalbaarheid van alternatieve tracés.
De gevolgen kunnen verder reiken dan alleen de aanleg van de leiding. Zonder de geplande aansluiting kunnen verschillende waterstofprojecten en energie-installaties niet op de beoogde manier worden aangesloten. Het gaat onder meer om elektrolyseprojecten, de Magnumcentrale van RWE, de LNG-importterminal en een mogelijke fabriek voor blauwe waterstof van Equinor.
Ook een geplande investering van ENGIE in een elektrolyser met een vermogen van 100 megawatt kan volgens het onderzoek niet doorgaan wanneer de bestaande Eemscentrale moet verdwijnen.
In de Eemshaven zijn momenteel plannen voor vier elektrolyseprojecten met een gezamenlijk vermogen van ongeveer 300 tot 350 megawatt. Daarnaast bestaan ambities voor grootschaligere waterstofproductie. Vertraging van de infrastructuur kan daarmee gevolgen hebben voor meerdere toekomstige investeringen in het havengebied.
Tot kwart bedrijventerrein Oostpolder langdurig bezet
De bouw van twee kerncentrales vraagt volgens het onderzoek niet alleen ruimte voor de centrales zelf, maar ook een omvangrijk tijdelijk werkterrein. Voor beide mogelijke locaties is gedurende ongeveer vijftien jaar een bouwterrein van 70 tot 100 hectare in de Oostpolder nodig.
De Oostpolder heeft een totale oppervlakte van ongeveer 600 hectare, waarvan circa 400 hectare is bestemd voor bedrijvigheid. Het tijdelijke bouwterrein kan daardoor beslag leggen op 18 tot 25 procent van de beschikbare bedrijfsruimte.
Volgens Groningen Seaports kan dit de vestiging van nieuwe bedrijven en de aanleg van energie-infrastructuur aanzienlijk bemoeilijken. De Oostpolder is onder meer bedoeld voor installaties voor waterstofproductie, hoogspanningsvoorzieningen, datacenters en energie-intensieve maakindustrie.
Van de 600 hectare is volgens de bestaande plannen ongeveer 150 hectare gereserveerd voor energiegerelateerde activiteiten, 50 hectare voor datacenters en kunstmatige intelligentie en 200 hectare voor grootschalige energie-intensieve industrie. De overige circa 200 hectare is bestemd voor natuurontwikkeling.
Wanneer een groot deel van de beschikbare bedrijfsruimte jarenlang als bouwterrein wordt gebruikt, kunnen andere projecten volgens de onderzoekers niet of pas veel later worden gerealiseerd.
Emmapolder heeft minder gevolgen voor waterstof, maar raakt andere activiteiten
De onderzoekers maken een duidelijk onderscheid tussen de twee mogelijke locaties. De Emmapolder heeft vanuit het bestaande energiesysteem minder negatieve gevolgen dan het ENGIE-terrein, maar ook deze locatie brengt complicaties met zich mee.
Bij een keuze voor de Emmapolder moeten naar verwachting vijf windturbines met een gezamenlijk vermogen van 23 megawatt verdwijnen om ruimte te maken voor het bouwterrein.
Daarnaast kan de bestaande Vopak-terminal in de Eemshaven hinder ondervinden van extra scheepvaartverkeer tijdens de bouw. Volgens het onderzoek kan ook een toekomstige uitbreiding van de opslagcapaciteit op het eigen terrein lastiger worden.
De terminal beschikt momenteel over elf opslagtanks voor ruwe olie en petroleumproducten, die onderdeel uitmaken van de Nederlandse strategische olievoorraad.
Ook bij de Emmapolder is gedurende ongeveer vijftien jaar een groot werkterrein in de Oostpolder nodig. Verder kan de afvoer van koelwater bij deze locatie ingewikkeld en kostbaar worden, al is dat onderwerp niet inhoudelijk onderzocht.
Windenergie op zee en kernenergie kunnen concurreren om netcapaciteit
Een ander belangrijk aandachtspunt is de beschikbare capaciteit op het hoogspanningsnet. Volgens TenneT kunnen twee kerncentrales met een gezamenlijk vermogen van 3,2 gigawatt in beginsel worden aangesloten op het toekomstige elektriciteitsnet, zonder dat daarvoor grote aanvullende investeringen nodig zijn.
Daarbij gaat TenneT echter uit van een aanlanding van 6,6 gigawatt aan windenergie op zee in de Eemshaven en een sterke groei van de lokale elektriciteitsvraag.
Common Futures wijst erop dat deze aannames kunnen botsen met de afspraken uit Nij Begun. Daarin hebben het Rijk en de regio afgesproken dat ten minste een derde van de nog te realiseren Nederlandse windenergie op zee in de provincie Groningen aan land komt.
Afhankelijk van de toekomstige omvang van windenergie op de Noordzee kan dit volgens het onderzoek betekenen dat uiteindelijk 10 tot 16,7 gigawatt aan windvermogen in de Eemshaven aanlandt.
Wanneer tegelijkertijd twee kerncentrales worden gebouwd, neemt de hoeveelheid elektriciteit die via het hoogspanningsnet moet worden afgevoerd aanzienlijk toe. Dat kan tot knelpunten leiden wanneer de lokale vraag naar elektriciteit onvoldoende groeit.
Volgens de berekeningen van Common Futures kan de toekomstige transportcapaciteit van het hoogspanningsnet onder verschillende scenario’s tekortschieten. De onderzoekers concluderen dat de lokale elektriciteitsvraag mogelijk moet groeien tot 6 à 7 gigawatt om de combinatie van kernenergie en grootschalige windenergie op zee goed te kunnen verwerken.
Wanneer die groei uitblijft, kan het noodzakelijk worden de elektriciteitsproductie tijdelijk te beperken. Dat kan volgens het onderzoek ook de economische haalbaarheid van de kerncentrales onder druk zetten.
Groningen Seaports wil bestaande investeringen beschermen
Groningen Seaports benadrukt dat de Eemshaven de komende jaren een belangrijke rol moet blijven spelen in de Nederlandse energietransitie. De havenbeheerder wil voorkomen dat de komst van nieuwe energiebronnen leidt tot vertraging van projecten waarvoor al afspraken zijn gemaakt of investeringen worden voorbereid.
“De toekomst van de Eemshaven ligt wat ons betreft in een flexibel energiesysteem waarin wind op zee, waterstof, opslag, regelbaar vermogen en duurzame industrie elkaar versterken. De analyse laat zien dat twee grote kerncentrales daar niet logisch in passen”, zegt Bart Jan Hoevers, CEO van Groningen Seaports.
Volgens Hoevers kunnen de mogelijke kerncentrales bestaande ontwikkelingen vertragen, waardevol regelbaar elektriciteitsvermogen voortijdig laten verdwijnen en langdurig beslag leggen op schaarse ruimte.
“Nieuwe energiebronnen moeten het energiesysteem versterken en niet ten koste gaan van ontwikkelingen die al in gang zijn gezet”, aldus Hoevers.
Onderzoek geen volledige beoordeling van kernenergie
Het onderzoek van Common Futures is uitgevoerd door Daan Peters en Barthold Schroot en is gedateerd op 10 november 2026. Voor de analyse zijn bestaande nationale, provinciale en regionale plannen bestudeerd en gesprekken gevoerd met betrokken partijen, waaronder ENGIE, Gasunie, RWE, TenneT, Vopak, Groningen Seaports en verschillende andere organisaties.
De onderzoekers benadrukken dat hun rapport uitsluitend betrekking heeft op de inpassing van kernenergie in het energiesysteem, de nationale leveringszekerheid en de beschikbare transportcapaciteit van het elektriciteitsnet.
Het rapport vormt daarmee geen volledige beoordeling van kernenergie of van de geschiktheid van de mogelijke bouwlocaties. Onderwerpen zoals veiligheid, natuur, maatschappelijke gevolgen en de beschikbaarheid en afvoer van koelwater vallen buiten de inhoudelijke reikwijdte van het onderzoek.
De centrale conclusie is dat de bouw van twee kerncentrales in de Eemshaven aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de bestaande energieplannen. Vooral de keuze voor het ENGIE-terrein wordt vanuit het energiesysteem als ongunstig beoordeeld, terwijl ook de Emmapolder beperkingen kent.
