DEN HAAG – Vanaf 1 januari 2027 gelden nieuwe drempelwaarden voor het verkrijgen van een ontheffing voor bestelauto’s en vrachtwagens waarvoor nog geen geschikt emissieloos alternatief beschikbaar is. De voorwaarden worden op verschillende punten aangescherpt. Transport en Logistiek Nederland (TLN) waarschuwt ondernemers dat het aanvragen of verlengen van een ontheffing vóór 1 januari 2027 grote voordelen kan opleveren. Wie te lang wacht, loopt het risico niet meer voor een ontheffing in aanmerking te komen.
Voor het binnenrijden van een zero-emissiezone (ZE-zone) met een bestelauto of vrachtwagen die niet aan de toelatingseisen voldoet, is een vrijstelling of ontheffing nodig.
Voor voertuigen waarvoor nog geen geschikt emissieloos alternatief verkrijgbaar is, kunnen ondernemers bij de RDW een ontheffing aanvragen. De beoordeling vindt plaats aan de hand van een tabel met drempelwaarden.
Deze tabel wordt tweemaal per jaar, op 1 januari en 1 juli, aangepast aan de ontwikkelingen op de markt voor elektrische bedrijfsvoertuigen. Een expertgroep waarin ook TLN vertegenwoordigd is, volgt deze ontwikkelingen.
De nieuwe tabel, die op 1 januari 2027 ingaat, bevat meerdere wijzigingen voor onder meer trekgewicht, batterijcapaciteit, laadvloerhoogte, ADR-vervoer en zware vrachtwagens.
Strengere eisen voor zware vrachtwagens
Een belangrijke wijziging betreft de ontheffing voor zware vrachtwagens die vanwege hun energiebehoefte nog niet elektrisch kunnen worden ingezet.
Vanaf 1 januari 2027 moeten vrachtwagens met een toegestane maximale massa van meer dan 7.500 kilogram aantoonbaar meer dan 115 liter diesel per werkdag binnen zero-emissiezones verbruiken om op basis van onvoldoende batterijcapaciteit voor een ontheffing in aanmerking te komen.
De grens wordt verhoogd omdat de batterijcapaciteit van elektrische vrachtwagens volgens TLN gestaag toeneemt.
Het bestaande onderscheid tussen bakwagens en trekkers vervalt. Voor deze categorie geldt bij nieuwe voertuigen een ontheffingsduur van tien jaar.
Voor lichtere voertuigen blijven andere grenzen gelden. Bij bestelauto’s tot en met 3.500 kilogram en N2-vrachtwagens van 3.501 tot en met 7.500 kilogram ligt de grens op een gemiddeld dieselverbruik van meer dan 25 liter per werkdag binnen zero-emissiezones.
Bij nieuwe voertuigen bedraagt de ontheffingsduur hiervoor respectievelijk zeven en tien jaar.
Andere gewichtsgrenzen voor zware trekkers
Ook de voorwaarden voor voertuigen die zware lasten moeten trekken, veranderen.
Voor tweeassige opleggertrekkers blijft een toegestaan combinatiegewicht van meer dan 57,5 ton de grens om voor een ontheffing in aanmerking te komen.
Voor trekkers met drie of meer assen wordt deze grens verhoogd naar meer dan 60 ton.
Het benodigde combinatiegewicht moet worden aangetoond met een ontheffingsattest voor exceptioneel transport.
Daarnaast kunnen bakwagens met een toegestane maximale massa tot en met 12 ton in aanmerking komen wanneer een vergelijkbare elektrische uitvoering geen aanhangwagen mag trekken.
Voor deze categorie zware voertuigen kan bij nieuw aanschaf een ontheffing van dertien jaar worden verleend.
Bij bestelauto’s tot 3.500 kilogram geldt een grens van een beladen aanhangwagen zwaarder dan 2.500 kilogram. Voor N2-vrachtwagens van 3.501 tot en met 7.500 kilogram ligt deze grens boven 3.000 kilogram.
Voor bestelauto’s geldt daarbij dat een ontheffing mogelijk is voor één gekentekend voertuig per gekentekende aanhangwagen, waaronder BE-combinaties. Pick-uptrucks met carrosserietype BE zijn van deze specifieke ontheffing uitgesloten.
Ontheffing voor lage laadvloer beperkt
De mogelijkheid om een ontheffing te krijgen vanwege een te lage laadvloer wordt voor bestelauto’s aangescherpt.
Vanaf 1 januari 2027 komen alleen bestelauto’s met een technische maximale massa van meer dan 2.500 kilogram en een laadvloer lager dan 54 centimeter vanaf het wegdek hiervoor in aanmerking.
Voor lichtere bestelauto’s vervalt deze mogelijkheid, omdat volgens TLN geen relevant verschil in laadvloerhoogte meer bestaat tussen dieselvoertuigen en elektrische alternatieven.
Voor N2-vrachtwagens van 3.501 tot en met 7.500 kilogram geldt een laadvloerhoogte lager dan 70 centimeter.
Bij zware bakwagens tot en met 16 ton ligt de grens onder 90 centimeter. Voor bakwagens boven 16 ton geldt een laadvloerhoogte lager dan 103 centimeter.
Voor deze zwaardere categorieën bedraagt de ontheffingsduur bij nieuwe voertuigen dertien jaar.
Ook wijzigingen voor ADR-transport
Voor voertuigen die gevaarlijke stoffen vervoeren, wordt de mogelijkheid tot ontheffing beperkt.
Vanaf 2027 geldt de ontheffing voor ADR-voertuigen in de categorieën EX II en EX III voor bestelauto’s, trekkers en bakwagens.
Voor voertuigen met de ADR-classificaties AT en FL is deze mogelijkheid alleen nog beschikbaar voor bakwagens.
De noodzaak moet worden aangetoond met een ADR-keuringsdocument of vrachtbrieven.
Voor nieuwe N1-bestelauto’s geldt een ontheffingsduur van zeven jaar. Voor N2- en N3-vrachtwagens bedraagt deze tien jaar.
Schotelhoogte vervalt als reden voor ontheffing
Een andere wijziging betreft trekkers met een lage schotelhoogte.
De bestaande drempelwaarde voor een schotelhoogte lager dan 98 centimeter vervalt volledig.
Volgens TLN is er op dit punt inmiddels geen relevant verschil meer tussen nieuwe elektrische trekkers en dieseluitvoeringen.
Ook wordt de gewichtsgrens voor zware bakwagens verhoogd.
Waar voorheen een toegestane maximale massa boven 37 ton als criterium gold, wordt dit vanaf 1 januari 2027 meer dan 39 ton.
De aanpassing volgt op de beschikbaarheid van elektrische vrachtwagens met een toegestane maximale massa van 39 ton bij meerdere fabrikanten.
Vaste inrichting en PTO-vermogen
Ook de voorwaarden voor voertuigen met een vaste inrichting worden verduidelijkt.
Een ontheffing is mogelijk wanneer een vaste inrichting aan ten minste één volledige zijde tussen de wielen geen ruimte laat voor batterijen.
Dit moet worden aangetoond met foto’s en een chassistekening. Bekistingen voor bijvoorbeeld gereedschap of transportbanden en steunpoten worden daarbij niet als vaste inrichting beschouwd.
Voor zware vrachtwagens vervalt bij deze categorie de aanvullende eis van een gemiddeld dieselverbruik van meer dan 38 liter per werkdag binnen zero-emissiezones.
Daarnaast blijven ontheffingsmogelijkheden bestaan voor voertuigen waarvoor onvoldoende elektrisch PTO-vermogen of koppel beschikbaar is.
Voor bestelauto’s en lichte N2-vrachtwagens geldt een benodigd continu pompvermogen vanaf 31 kW en een koppel van 196 Nm.
Voor zware vrachtwagens ligt de grens bij een continu pompvermogen vanaf 70 kW en/of een piekvermogen vanaf 99 kW, met een continu koppel van 286 Nm en/of een piekkoppel van 530 Nm.
Ook specifieke voertuigen komen in aanmerking
De nieuwe tabel bevat daarnaast ontheffingsmogelijkheden voor verschillende bijzondere voertuigcategorieën.
Zo kunnen nieuwe trekkers met een toegestane maximale massa boven 29 ton in aanmerking komen voor een ontheffing van dertien jaar.
Voor nieuwe bakwagens met een toegestane maximale massa boven 39 ton geldt een periode van tien jaar.
Ook zijn mogelijkheden opgenomen voor voertuigen waarbij elektrificatie leidt tot overschrijding van de wettelijke asdruk, drieassige vuilniswagens met carrosseriecode 18 en een lengte korter dan 8,80 meter, en bepaalde voertuigen met speciale asconfiguraties.
Het gaat onder meer om 4×4-, 6×6-, 8×8-, 8×6-, 10×4- en 10×8-voertuigen, evenals 8×2- en 8×4-voertuigen met een dubbele gestuurde vooras en mobiele kranen met carrosseriecode SF.
Verder zijn er mogelijkheden voor N3-voertuigen met een breedte tot 245 centimeter, voertuigen met een CrewCabin met meer dan twee deuren, rail-wegvoertuigen en bepaalde gepantserde voertuigen.
Voor bestelauto’s kan ook een benodigd laadvermogen van meer dan 1.600 kilogram aanleiding zijn voor een ontheffing, mits dit met de huidige ladingen wordt aangetoond.
Als een specifieke praktijksituatie niet in de tabel voorkomt, kan een ondernemer alsnog een aanvraag indienen met verklaringen van ten minste twee leveranciers dat geen vergelijkbaar emissieloos alternatief beschikbaar is.
Volgens de RDW wordt een ontheffing op deze uitzonderingsgrond slechts incidenteel verleend.
TLN: vraag ontheffing vóór 1 januari 2027 aan
TLN benadrukt dat ondernemers die al een voertuig hebben besteld dat niet aan de nieuwe drempelwaarden voldoet, zo snel mogelijk een aanvraag moeten indienen.
Dat moet uiterlijk vóór 1 januari 2027 gebeuren om nog volgens de huidige voorwaarden te worden beoordeeld.
Na die datum gelden de nieuwe eisen en kan een langlopende ontheffing voor bepaalde voertuigen niet meer mogelijk zijn.
Een belangrijk aandachtspunt is dat een nieuw voertuig nog niet geregistreerd hoeft te zijn om een aanvraag te kunnen doen.
Volgens TLN kan een aanvraag ook op basis van een offerte worden ingediend.
De RDW vermeldt daarnaast dat ondernemers die een nieuw voertuig willen aanschaffen en nog geen kenteken hebben, een toezegging kunnen aanvragen.
Een voertuig wordt voor deze regeling als nieuw beschouwd wanneer het nieuw uit de fabriek komt. Een tweedehands voertuig dat voor een ondernemer nieuw is, valt niet onder deze definitie.
Tot zestig dagen na de datum eerste toelating kan de RDW een ontheffingsaanvraag nog als aanvraag voor een nieuw voertuig behandelen. De RDW kan daar gemotiveerd van afwijken.
Bestaande ontheffing mogelijk nog één jaar verlengen
Ook voor ondernemers die al een jaarontheffing hebben, kan het verstandig zijn om vóór de jaarwisseling actie te ondernemen.
Bestaande voertuigen die niet aan de nieuwe drempelwaarden voldoen, kunnen onder voorwaarden nog een extra jaar gebruikmaken van een ontheffing.
Daarvoor moet vóór 1 januari 2027 een nieuwe aanvraag worden ingediend, met een ingangsdatum na afloop van de huidige ontheffing.
Een verlengingsaanvraag kan echter op zijn vroegst zes maanden vóór het aflopen van de bestaande ontheffing worden ingediend.
Voor bestaande voertuigen bedraagt de maximale ontheffingsduur één jaar. Voor nieuwe voertuigen varieert deze afhankelijk van de categorie en praktijksituatie van zeven tot dertien jaar.
Datum van aanvraag bepalend
De RDW beoordeelt aanvragen aan de hand van de drempelwaarden die gelden op het moment waarop de aanvraag wordt ingediend.
Dit geldt bij nieuw aan te schaffen voertuigen ook wanneer de drempelwaarden tussen de aanvraag en de datum eerste toelating veranderen.
Omdat de tabel ieder halfjaar wordt herzien, adviseert de RDW ondernemers om voorafgaand aan een aanvraag altijd de actuele voorwaarden te controleren.
Met de aangescherpte eisen wordt rekening gehouden met de groeiende beschikbaarheid en technische mogelijkheden van elektrische bedrijfsvoertuigen.
Voor transportondernemers die afhankelijk zijn van specifieke voertuigconfiguraties, zware combinaties of bijzondere transporttoepassingen, kan het moment van aanvragen daarmee bepalend zijn voor de toekomstige toegang tot zero-emissiezones.
