DEN HAAG â Het kabinet wil meer inzicht krijgen in zogenoemde spookremmingen, waarbij voertuigen zonder aanwijsbare reden plotseling en soms krachtig afremmen. Bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zijn de afgelopen vier jaar slechts twintig meldingen over automatische noodremsystemen binnengekomen. Hoeveel daarvan daadwerkelijk betrekking hebben op spookremmingen, is onbekend.
Dat schrijft minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat op woensdag 28 oktober 2026 in antwoorden op Kamervragen van D66-Kamerlid Van Leijen. De minister heeft tegelijkertijd een eerder niet gepubliceerd TNO-onderzoek uit 2022 naar de risico’s van automatische noodremsystemen openbaar gemaakt.
Volgens de minister leveren rijhulpsystemen een belangrijke bijdrage aan de verkeersveiligheid, maar kunnen onterechte ingrepen juist gevaarlijke situaties veroorzaken.
Spookremmingen, ook wel ‘phantom braking’ genoemd, ontstaan wanneer een voertuig automatisch remt terwijl er geen direct gevaar voor een aanrijding bestaat. Vooral bij hogere snelheden kan dit leiden tot gevaarlijke situaties voor inzittenden en achteropkomend verkeer.
Geen volledig beeld van het probleem
Het kabinet erkent dat er momenteel onvoldoende inzicht bestaat in de omvang en gevolgen van spookremmingen in Nederland.
Bij de RDW zijn geen door fabrikanten gerapporteerde incidenten bekend waarbij aantoonbaar is vastgesteld dat spookremmen de oorzaak was.
De huidige Europese regelgeving voor automatische noodremsystemen, ook wel Autonomous Emergency Braking (AEB) genoemd, verplicht fabrikanten niet om dergelijke incidenten bij goedkeuringsinstanties te melden.
Bij de ILT zijn in vier jaar tijd twintig meldingen binnengekomen over AEB-systemen. De inspectie weet echter niet hoeveel daarvan specifiek over onterechte remingrepen gaan.
Volgens het ministerie is het aannemelijk dat veel incidenten buiten beeld blijven. Niet iedere automobilist weet waar problemen met rijhulpsystemen kunnen worden gemeld. Bovendien is het technisch ingewikkeld om achteraf vast te stellen of een automatische remingreep daadwerkelijk onterecht was.
Voor bepaalde geavanceerde rijhulpsystemen, zogenoemde Driver Control Assistance Systems (DCAS), bestaat onder specifieke omstandigheden wel een meldplicht voor fabrikanten bij de instantie die de voertuiggoedkeuring heeft verleend.
TNO waarschuwde al in 2022 voor tekortschietende regelgeving
Bij de beantwoording van de Kamervragen heeft minister Karremans een 37 pagina’s tellend TNO-rapport meegestuurd dat op 22 februari 2022 werd afgerond.
Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de RDW, die destijds verantwoordelijk was voor het markttoezicht op voertuigen.
TNO onderzocht of de bestaande Europese en internationale regelgeving voldoende bescherming biedt tegen onterechte ingrepen van automatische noodremsystemen.
De onderzoekers concludeerden dat de wettelijke eisen voor het voorkomen van spookremmingen beperkt waren en dat de bestaande testprocedures onvoldoende zekerheid boden.
Volgens TNO bevatten de toenmalige internationale goedkeuringseisen voor automatische noodremsystemen van personenauto’s en lichte bedrijfswagens slechts twee specifieke tests die gericht waren op het voorkomen van onterechte reacties.
Bij deze tests moet een voertuig onder meer tussen twee stilstaande auto’s doorrijden of een voetganger passeren zonder onterecht een noodremming uit te voeren.
TNO vond deze tests te eenvoudig om de grote verscheidenheid aan omstandigheden waarin spookremmingen kunnen ontstaan, voldoende te beoordelen.
Bovendien hoefden de tests niet noodzakelijk tijdens de typegoedkeuring door de goedkeuringsinstantie zelf te worden uitgevoerd. Fabrikanten konden de resultaten vooraf aanleveren.
Voor zware voertuigen gold een afzonderlijke internationale regeling, UNECE R131. Die bevatte volgens het onderzoek destijds slechts ÊÊn specifieke test voor onterechte remreacties.
Westerscheldetunnel als voorbeeld
TNO verwijst in het onderzoek naar problemen met onverwachte remingrepen in de Westerscheldetunnel.
Daar werden automobilisten met verkeersborden gewaarschuwd om hun adaptieve cruisecontrol (ACC) uit te schakelen.
Aanleiding waren meldingen van bestuurders van voertuigen die tijdens het rijden door de tunnel plotseling en onverwacht afremden.
Uit een onderzoek dat in 2021 werd uitgevoerd, bleek dat een bepaald automodel bij iedere passage door de tunnel onterecht reageerde.
Volgens TNO biedt het uitschakelen van adaptieve cruisecontrol echter niet noodzakelijk voldoende bescherming.
Bij veel voertuigen blijft het automatische noodremsysteem namelijk actief wanneer de adaptieve cruisecontrol wordt uitgeschakeld.
Juist het noodremsysteem kan een voertuig zeer krachtig laten afremmen.
Ook bij de Sluiskiltunnel werden waarschuwingsborden geplaatst.
Sensoren kunnen objecten verkeerd interpreteren
Volgens TNO kunnen verschillende technische omstandigheden leiden tot spookremmingen.
Automatische noodremsystemen gebruiken onder meer radar en camera’s om de omgeving te beoordelen en mogelijke aanrijdingen te herkennen.
Wanneer sensoren objecten verkeerd interpreteren, kan het systeem ten onrechte besluiten dat een noodstop noodzakelijk is.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij verkeersborden boven de weg, vangrails, bushaltes, tunnelwanden, begroeiing of andere objecten die zich niet daadwerkelijk op de rijbaan bevinden.
Ook reflecties van radarsignalen, regen, laagstaande zon, slechte weersomstandigheden en onnauwkeurige sensorkalibratie kunnen een rol spelen.
TNO benadrukt dat automatische remsystemen door de beperkingen van sensortechnologie nooit volledig vrij van onterechte reacties kunnen worden gemaakt.
Wel kunnen fabrikanten het aantal incidenten terugdringen door betere systeemontwikkeling, softwareaanpassingen en uitgebreidere tests.
Risico op kop-staartbotsingen
Een onverwachte noodremming kan volgens TNO aanzienlijke risico’s opleveren voor achteropkomend verkeer.
Wanneer een voertuig zonder duidelijke aanleiding plotseling sterk vertraagt, kan de bestuurder daarachter onvoldoende tijd hebben om te reageren.
Ook de bestuurder van het voertuig dat onverwacht remt, heeft niet altijd voldoende tijd om het systeem te corrigeren.
De onderzoekers wijzen daarnaast op een ander risico: automobilisten kunnen het vertrouwen in rijhulpsystemen verliezen.
Wanneer bestuurders regelmatig onverwachte remingrepen ervaren, bestaat de kans dat zij veiligheidssystemen uitschakelen of minder gebruiken.
Daardoor kunnen juist de veiligheidsvoordelen van deze systemen verloren gaan.
Meer tests en controle tijdens gebruik
TNO adviseerde in 2022 om de regelgeving aan te passen en veel meer praktijksituaties op te nemen in de tests voor automatische noodremsystemen.
Fabrikanten zouden volgens de onderzoekers moeten aantonen dat hun systemen ook onder ingewikkelde omstandigheden geen onterechte noodremmingen uitvoeren.
Daarnaast pleitte TNO voor een dynamisch testsysteem, waarbij nieuwe risicosituaties en technische ontwikkelingen regelmatig aan de testprocedures worden toegevoegd.
Een tweede belangrijke aanbeveling was het invoeren van structurele monitoring van voertuigen die al op de weg rijden.
Door voertuiggegevens tijdens normaal gebruik te analyseren, kunnen onterechte remingrepen mogelijk eerder worden herkend.
Volgens TNO is dit belangrijk omdat problemen soms pas ontstaan na software-updates of onder specifieke omstandigheden die tijdens de oorspronkelijke typegoedkeuring niet zijn getest.
Met dergelijke monitoring zouden fabrikanten en toezichthouders sneller kunnen ingrijpen, zonder eerst te hoeven wachten op grote aantallen klachten of verkeersongevallen.
Onderzoek bleef jarenlang ongepubliceerd
Hoewel de RDW volgens het ministerie met de aanbevelingen van TNO aan de slag is gegaan, werd het onderzoek destijds niet gepubliceerd.
Minister Karremans heeft het rapport nu alsnog naar de Tweede Kamer gestuurd.
Nederland heeft zich mede op basis van de onderzoeksresultaten ingezet voor strengere Europese regels en verplichte rapportage van incidenten met rijhulpsystemen en voertuigautomatisering.
Het ministerie werkt ook aan uitbreiding van de meldplicht voor incidenten met automatische noodremsystemen.
Daarnaast zegt de minister bereid te zijn te onderzoeken of aanvullend onderzoek mogelijk is naar de omvang en gevolgen van spookremmingen in Nederland.
Meldpunt ILT beter onder de aandacht
Om een beter beeld van de problemen te krijgen, wil het ministerie automobilisten stimuleren om incidenten vaker te melden.
Samen met de ILT en de deelnemers aan de ADAS Alliantie werkt het ministerie aan het vergroten van de bekendheid van het meldpunt van de inspectie.
De ADAS Alliantie is een samenwerkingsverband van meer dan veertig publieke en private organisaties dat zich richt op het veilige gebruik van rijhulpsystemen.
Automobilisten kunnen problemen met automatische noodremsystemen melden bij hun dealer, importeur of de ILT.
De ILT is sinds 2023 verantwoordelijk voor het markttoezicht op voertuigen en voertuigsystemen.
Wanneer meldingen daartoe aanleiding geven, kan de inspectie aanvullende informatie opvragen bij fabrikanten, importeurs en goedkeuringsinstanties zoals de RDW.
Vervolgens kan de ILT beoordelen of sprake is van een ernstig gebrek en of nader onderzoek of maatregelen noodzakelijk zijn.
Toegang tot voertuiggegevens blijft probleem
Een ander knelpunt is volgens de minister de toegang tot gegevens die voertuigen zelf registreren.
Die informatie kan van belang zijn om achteraf vast te stellen waarom een voertuig plotseling heeft geremd.
In de praktijk blijkt het voor voertuigeigenaren en hun rechtsbijstandsverzekeraars echter niet altijd eenvoudig om dergelijke gegevens te verkrijgen.
De Europese Dataverordening geeft eigenaren zeggenschap over bepaalde gegevens die slimme apparaten, waaronder voertuigen, produceren.
Nederland heeft bij de Europese Commissie aangedrongen op aanvullende, specifiek op voertuigen gerichte regelgeving om de toegang tot deze gegevens te verbeteren.
Volgens de minister lijkt de Europese Commissie vooralsnog niet bereid dergelijke regelgeving te ontwikkelen.
Nederland blijft daarom in Europees verband aandacht vragen voor betere toegang tot voertuigdata.
Europese veiligheidseisen worden opnieuw bekeken
Automatische noodremsystemen zijn sinds 2024 verplicht voor nieuwe voertuigen die op de Europese markt komen.
Sinds juli 2026 is daarnaast een specifieke uitvoering verplicht die kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals voetgangers en fietsers, kan detecteren.
De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) onderzoekt momenteel de verwachte verkeersveiligheidseffecten van beide systemen.
De resultaten worden volgens het ministerie eind 2026 verwacht.
Ook internationaal staat de werking van automatische noodremsystemen opnieuw op de agenda.
De Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UNECE) begint binnenkort met een evaluatie van de bestaande technische eisen voor AEB-systemen.
Op basis daarvan kunnen de regels waar nodig worden aangescherpt.
Minister Karremans laat weten dat Nederland actief aan deze evaluatie deelneemt en daarbij specifiek aandacht zal vragen voor het probleem van spookremmingen.
