DEN HAAG â De gewichtsbeperking op de Houtribdijk (N307) tussen Enkhuizen en Lelystad treft naar schatting 1.000 vrachtwagens per dag en blijft naar verwachting enkele jaren van kracht. Rijkswaterstaat onderzoekt of een tijdelijke brug mogelijk is om de gevolgen voor het vrachtverkeer te beperken. Dat schrijft minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat in antwoorden op Kamervragen van BBB-Kamerlid Caroline van der Plas.
Sinds 21 oktober 2026 geldt op de Houtribdijk een maximumgewicht van 15 ton en een maximale aslast van 7,3 ton. De maatregel is noodzakelijk vanwege scheurvorming in de stalen brugkleppen en schade aan de betonnen aanbruggen.
Volgens de minister is bij inspecties in augustus 2026 vastgesteld dat de schade aan de stalen constructie verder is toegenomen. Met de gewichtsbeperking moet worden voorkomen dat de schade zich verder ontwikkelt en moeten de bruggen veilig beschikbaar blijven voor zoveel mogelijk verkeer.
Duizend vrachtwagens moeten omrijden
Rijkswaterstaat schat dat dagelijks ongeveer 1.000 vrachtwagens zwaarder dan 15 ton niet langer van de Houtribdijk gebruik kunnen maken. Het gaat om circa 500 vrachtwagens per rijrichting op een gemiddelde werkdag.
Gedetailleerde gegevens over het aantal vrachtwagens dat meer dan 15 ton weegt, zijn niet beschikbaar. De schatting is gebaseerd op bestaande verkeersaantallen en verkeersgegevens.
De beperking heeft volgens de minister grote gevolgen voor het vrachtverkeer en de economie. Hij kondigt aan hierover binnenkort met de transportsector in overleg te gaan.
Vooral agrarische logistieke ketens worden geraakt. Transporten van onder meer melk, veevoer, bloembollen, vee en pluimvee tussen Noord-Holland, Flevoland en Oost-Nederland moeten omrijden.
Dit leidt tot extra reistijd. Hoe groot de gevolgen zijn, verschilt per sector, vervoerder en herkomst- en bestemmingslocatie.
Meer vrachtverkeer op A6 en A7
Rijkswaterstaat heeft ook berekend wat de gevolgen kunnen zijn voor het vrachtverkeer op alternatieve routes.
Wanneer de helft van de getroffen vrachtwagens via Amsterdam rijdt en de andere helft via de Afsluitdijk, neemt het vrachtverkeer op zowel de A6 als de A7 toe met ongeveer 250 vrachtwagens per werkdag per rijrichting.
Op de A6 tussen Lelystad en Almere reden in 2025 gemiddeld ongeveer 4.000 vrachtwagens per werkdag per rijrichting. Een toename van 250 vrachtwagens betekent daar een stijging van circa 6 procent.
Op de A7 ter hoogte van Hoorn reden gemiddeld 4.100 vrachtwagens in noordelijke richting en 4.700 in zuidelijke richting. Daar zou het vrachtverkeer met respectievelijk ongeveer 6 en 5 procent toenemen.
Afgezet tegen al het verkeer bedraagt de verwachte toename minder dan 0,5 procent op de A6 en ongeveer 2 procent op de A7.
Beperking mogelijk jarenlang van kracht
Volgens de minister moet rekening worden gehouden met een gewichtsbeperking die enkele jaren van kracht blijft.
De betonnen aanbruggen worden volgens de huidige planning vÃŗÃŗr 2030 hersteld. De vernieuwing van de stalen bruggen maakt deel uit van de grootschalige renovatie van het Houtribcomplex.
Deze werkzaamheden beginnen in 2030 en moeten in 2034 zijn afgerond.
De gewichtsbeperking kan volgens de minister worden opgeheven wanneer de betonnen aanbruggen zijn hersteld en de stalen bruggen zijn vernieuwd.
Rijkswaterstaat onderzoekt ondertussen of maatregelen mogelijk zijn om de duur of zwaarte van de beperking te verminderen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijkheid van een tijdelijke brug.
Andere onderzochte oplossingen, zoals het versterken van de stalen brugkleppen, ÊÊnrichtingsverkeer en om-en-om-regelingen, bleken niet uitvoerbaar.
Ook een uitzondering voor bepaalde voertuigtypen, asconfiguraties, beladingen of tijdstippen is volgens de minister niet mogelijk. Alleen nood- en hulpdiensten zijn uitgezonderd van de beperking.
Onderhoud eerder uitgesteld door geldgebrek
Uit de beantwoording blijkt dat Rijkswaterstaat al langer bekend was met problemen aan de Houtribbruggen.
Tijdens inspecties in 2019 werd vastgesteld dat de betonnen aanbruggen in matige staat verkeerden. Aanvullend onderzoek in 2020 wees uit dat zwaarder verkeer geen probleem hoefde te vormen, mits de betonconstructie en voegovergangen tijdig werden onderhouden.
Dat onderhoud werd echter niet uitgevoerd vanwege een tekort aan financiÃĢle middelen.
In 2021 werden de eerste waarschuwingen afgegeven dat beperkingen voor het verkeer op de betonnen aanbruggen noodzakelijk konden worden.
Het risico op scheurvorming in de stalen brugkleppen werd in 2024 bekend. Daarna volgden aanvullende inspecties, een windkrachtbeperking en spoedherstel in 2025, waarbij scheurtjes werden gelast.
In januari 2026 werden opnieuw scheuren vastgesteld. Volgens de minister was onmiddellijk herstel vanuit constructief oogpunt niet noodzakelijk.
Bij een herhalingsinspectie in augustus bleek vervolgens dat de schade verder was toegenomen.
De eerste signalen dat ook voor de stalen bruggen een verkeersbeperking nodig kon worden, dateren van april 2026. In de zomer werd duidelijk dat invoering daadwerkelijk noodzakelijk was.
Geen exacte berekening voor grens van 15 ton
Opvallend is dat de gekozen gewichtsgrenzen van 15 ton totaalgewicht en 7,3 ton aslast niet rechtstreeks uit exacte constructieve berekeningen voortkomen.
Volgens de minister zijn deze grenswaarden vastgesteld op basis van een constructieve beoordeling door constructeurs van Rijkswaterstaat.
Met de ingestelde beperkingen is volgens Rijkswaterstaat geen sprake van een direct risico voor de constructieve veiligheid.
Extra vrachtwagenheffing blijft verschuldigd
Vervoerders die vanwege de gewichtsbeperking moeten omrijden, kunnen ook te maken krijgen met extra kosten voor de vrachtwagenheffing.
De minister bevestigt dat vrachtwagens die uitwijken naar heffingsplichtige wegen gewoon vrachtwagenheffing moeten betalen.
De Wet vrachtwagenheffing biedt geen mogelijkheid om tijdelijk een uitzondering te maken voor extra kilometers die door de gewichtsbeperking noodzakelijk zijn.
Hoeveel extra vrachtwagenheffing vervoerders moeten betalen, kan volgens de minister niet worden berekend. De extra afstand verschilt sterk per herkomst en bestemming.
Wel wijst hij erop dat het kabinet de tarieven van de vrachtwagenheffing voor de periode van 1 september tot en met 31 december 2026 met 22,3 procent heeft verlaagd vanwege de buitengewone omstandigheden door het conflict in het Midden-Oosten.
Mogelijkheid tot schadevergoeding
Transportbedrijven en andere ondernemingen die aantoonbaar onevenredige schade ondervinden van de langdurige gewichtsbeperking, kunnen een verzoek om nadeelcompensatie indienen.
Of een vergoeding wordt toegekend, wordt per geval beoordeeld aan de hand van de geldende wet- en regelgeving.
Ook extra kosten voor vrachtwagenheffing als gevolg van het omrijden kunnen in een dergelijk verzoek worden meegenomen.
Renovatie volledig gefinancierd
De vernieuwing van het Houtribcomplex omvat de schutsluizen, spuisluizen, stalen bruggen en het bediengebouw.
De planfase voor deze werkzaamheden begon eind 2022. Een concrete uitvoeringsplanning ontbrak lange tijd vanwege een tekort aan financiÃĢle middelen.
Volgens de minister is de financiering inmiddels volledig geregeld. De werkzaamheden staan gepland voor de periode 2030 tot en met 2034.
De exacte kostenraming wordt niet openbaar gemaakt omdat deze marktgevoelige informatie bevat.
Totdat de noodzakelijke herstel- en vernieuwingswerkzaamheden zijn uitgevoerd, blijft de gewichtsbeperking op de Houtribdijk naar verwachting van kracht.
