DEN HAAG – Cannabis en amfetamine zijn de meest aangetroffen drugs bij bestuurders die in Nederland onder invloed deelnemen aan het verkeer. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), waarbij ruim 64.000 bloedmonsters zijn geanalyseerd.

Uit de analyse van monsters die positief testten op verdovende middelen komt THC (de werkzame stof in cannabis) met afstand het vaakst voor (71 procent). Daarna volgen amfetamines, zoals speed en xtc (30 procent), cocaïne (15 procent) en GHB (6,8 procent).

Combinatiegebruik komt veel voor

Opvallend is dat één op de vijf bestuurders meerdere soorten drugs combineert. In sommige gevallen ging het om twee, drie of zelfs vier verschillende middelen tegelijk. De meest voorkomende combinaties zijn THC met amfetamine of cocaïne, en GHB met amfetamine.

Volgens de onderzoekers vergroot combinatiegebruik de risico’s aanzienlijk. “Rijden onder invloed van drugs is levensgevaarlijk, voor jezelf maar ook voor andere weggebruikers”, stelt NFI-chemicus Carolien Boone. “In sommige bloedmonsters treffen we drie of vier soorten drugs aan bij iemand die achter het stuur is gestapt. Dan neem je echt een groot risico.”

Meer controles sinds wetswijziging

Het onderzoek beslaat de periode 2017 tot en met 2023. Sinds de invoering van de aangepaste Wegenverkeerswet 1994 op 1 juli 2017 kan de politie gebruikmaken van speekseltesten om drugsgebruik in het verkeer vast te stellen. Ook zijn sindsdien wettelijke grenswaarden ingevoerd.

Bij een positieve speekseltest wordt een bloedmonster afgenomen en onderzocht in een geaccrediteerd laboratorium. Toxicoloog Kristof Maudens licht toe dat op basis van die analyse wordt bepaald of sprake is van overschrijding van de grenswaarden en of er één of meerdere middelen zijn gebruikt.

Het NFI ziet sinds 2017 een duidelijke toename in het aantal ingestuurde monsters.

Jong en vaak mannelijk

Uit het onderzoek blijkt verder dat 92 procent van de aangehouden bestuurders man is, met een gemiddelde leeftijd van 29 jaar. Jongere bestuurders (onder de 26 jaar) testen relatief vaak positief op THC, terwijl het gebruik van cocaïne en amfetamine toeneemt bij oudere bestuurders.

Twee op de drie bestuurders die door de politie worden gecontroleerd op verdenking van rijden onder invloed, blijken daadwerkelijk drugs in hun bloed te hebben.

Waardevolle inzichten voor handhaving

De resultaten worden door politie en justitie gezien als waardevolle input voor handhaving en beleid. Zo kunnen controles gerichter worden ingezet om de verkeersveiligheid te verbeteren.

Het Openbaar Ministerie geeft aan dat het gebruik van meerdere soorten drugs ook een rol kan gaan spelen bij het bepalen van de strafeis. “Rijden onder invloed van drugs is onacceptabel gedrag”, stelt het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie.

Vervolgonderzoek naar ongevallen

Het NFI kondigt aan vervolgonderzoek te doen naar de rol van drugsgebruik bij verkeersongevallen. Daar zijn momenteel nog geen uitgebreide cijfers over beschikbaar.

Met het onderzoek is voor het eerst een langdurig en gedetailleerd beeld ontstaan van drugsgebruik in het Nederlandse verkeer, wat volgens het NFI kan bijdragen aan effectiever beleid en preventie.