BERLIJN â Uit een nieuw wetenschappelijk onderzoek in Duitsland blijkt dat 41 procent van de ondervraagde jonge vrouwen tijdens hun rijopleiding te maken heeft gehad met grensoverschrijdend gedrag in de vorm van ongepaste grappen of opmerkingen. Bij jonge mannen ligt dat percentage op 19 procent. Ook ongewenste aanrakingen en seksueel getinte opmerkingen komen voor. Drie Duitse organisaties pleiten daarom voor strengere maatregelen om leerlingen van rijscholen beter te beschermen tegen seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag.
Het onderzoek, dat donderdag 5 november is gepubliceerd, is uitgevoerd in Braunschweig en biedt volgens de betrokken organisaties voor het eerst wetenschappelijk inzicht in de omvang van grensoverschrijdend gedrag tijdens rijopleidingen. Een landelijke statistische registratie van dergelijke incidenten ontbreekt in Duitsland vooralsnog.
De Duitse automobilistenorganisatie ACE Auto Club Europa, de Bundesvereinigung der Fahrlehrerverbände (BVF) en de Deutsche Fahrlehrer-Akademie (DFA) hebben naar aanleiding van de onderzoeksresultaten gezamenlijk opgeroepen tot betere bescherming van leerlingen. Zij willen verplichte preventiemaatregelen, laagdrempelige ondersteuning voor slachtoffers en aanpassingen in de wetgeving.
Ruim 13 procent jonge vrouwen voelt zich onveilig
Uit het onderzoek blijkt dat 13,5 procent van de ondervraagde jonge vrouwen zich tijdens de rijopleiding enigszins of zeer onveilig heeft gevoeld. Bij jonge mannen gaat het om 4,1 procent. Over alle ondervraagden samen voelde ongeveer ÊÊn op de tien zich tijdens de rijopleiding niet voldoende veilig.
Van de jonge vrouwen zegt 41 procent te maken te hebben gehad met ongepaste grappen of opmerkingen. Daarnaast meldt 20,9 procent opdringerige of seksueel getinte opmerkingen te hebben ervaren. Bij 8,7 procent van de ondervraagde jonge vrouwen was zelfs sprake van ongewenst lichamelijk contact.
De onderzoeksresultaten hebben betrekking op Duitsland. Vergelijkbare cijfers over de omvang van seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag tijdens rijlessen in Nederland zijn ons niet bekend.
Bijzondere omstandigheden tijdens rijlessen
Volgens de drie Duitse organisaties maakt de aard van rijlessen leerlingen extra kwetsbaar voor grensoverschrijdend gedrag. De beperkte ruimte in een lesauto, het feit dat een leerling vaak alleen met een rijinstructeur in het voertuig zit en de afhankelijkheid van diens beoordeling kunnen daarbij een rol spelen.
Leerlingen kunnen bovendien terughoudend zijn om ongewenst gedrag te melden, omdat zij bang zijn dat een klacht negatieve gevolgen heeft voor het verdere verloop van hun rijopleiding.
Sven-Peter Rudolph, voorzitter van ACE, vindt dat iedere leerling moet kunnen rekenen op een veilige en respectvolle opleiding. “Wie een rijbewijs haalt, moet kunnen vertrouwen op een veilige en respectvolle opleiding. Niemand mag bang hoeven zijn dat persoonlijke grenzen worden overschreden of dat een klacht nadelige gevolgen heeft”, aldus Rudolph.
Volgens hem mag de bescherming van leerlingen niet afhankelijk zijn van de vraag of slachtoffers zelf de moed kunnen opbrengen om zich tegen ongewenst gedrag te verzetten.
Verplichte aandacht voor preventie
ACE, BVF en DFA willen dat het voorkomen van seksuele intimidatie en het professioneel omgaan met persoonlijke grenzen een verplicht onderdeel worden van de opleiding en bijscholing van rijinstructeurs.
Daarnaast moeten leerlingen beter worden geïnformeerd over de mogelijkheden om ongewenst gedrag te melden. De organisaties pleiten voor laagdrempelige advies- en meldpunten waar slachtoffers juridische en psychologische ondersteuning kunnen krijgen, zonder bang te hoeven zijn voor gevolgen voor hun rijopleiding.
JÃŧrgen Kopp, voorzitter van het dagelijks bestuur van de Bundesvereinigung der Fahrlehrerverbände, benadrukt dat het overgrote deel van de rijinstructeurs zijn verantwoordelijkheid serieus neemt.
“Juist daarom is het belangrijk om duidelijke normen voor professioneel gedrag vast te stellen en consequent op te treden tegen grensoverschrijdend gedrag. Preventie beschermt niet alleen leerlingen, maar versterkt ook het vertrouwen in onze beroepsgroep”, zegt Kopp.
Duitse organisaties willen wetgeving aanpassen
De organisaties vinden dat ook de Duitse wetgeving moet worden aangescherpt. Zij willen dat leerlingen beter worden beschermd wanneer zij een klacht indienen of hun rechten opeisen.
In het kader van de geplande hervorming van de Duitse Algemene wet gelijke behandeling (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz, AGG) pleiten zij ervoor het zogenoemde benadelingsverbod uit te breiden naar civielrechtelijke verhoudingen. Daarmee moeten slachtoffers beter worden beschermd tegen negatieve gevolgen wanneer zij melding maken van ongewenst gedrag.
Ook moet de bemiddelingsinstantie van de Duitse federale antidiscriminatieautoriteit worden versterkt en beter bekend worden gemaakt.
Daarnaast willen de organisaties dat in de Duitse rijinstructeurswet expliciet wordt vastgelegd dat een zorgvuldige rijopleiding ook inhoudt dat de persoonlijke integriteit van leerlingen wordt gerespecteerd.
Signalen van ernstige grensoverschrijdingen moeten volgens de organisaties bovendien consequent worden meegenomen bij het toezicht op rijscholen door de bevoegde autoriteiten.
Claudia Maria Ewers-Lauer, voorzitter van de Deutsche Fahrlehrer-Akademie, benadrukt dat respect voor persoonlijke grenzen tot de basis van een professionele rijopleiding behoort.
“Deze verantwoordelijkheid moet al tijdens de opleiding van rijinstructeurs worden overgebracht en regelmatig terugkomen in bijscholingen. Duidelijke normen en gerichte bewustwording zijn essentieel om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen”, stelt Ewers-Lauer.
Meer onderzoek naar seksuele intimidatie bij rijscholen
De drie organisaties willen dat klachten en incidenten die relevant zijn voor het toezicht op rijscholen voortaan systematischer worden geregistreerd en geanalyseerd. Ook pleiten zij voor uitgebreider wetenschappelijk onderzoek naar seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag tijdens rijopleidingen.
De studie uit Braunschweig biedt volgens de organisaties een eerste inzicht, maar omdat landelijke cijfers ontbreken, is nog niet duidelijk hoe groot het probleem in heel Duitsland is.
Met hun gezamenlijke initiatief willen ACE, BVF en DFA ervoor zorgen dat preventie, ondersteuning en wettelijke bescherming structureel worden verbeterd. Het uiteindelijke doel is een rijopleiding waarin leerlingen zich veilig voelen en hun persoonlijke en seksuele grenzen altijd worden gerespecteerd.
