BRUSSEL – De vijf Nederlandse zeehavens roepen Europese beleidsmakers op om de Europese Havenstrategie snel om te zetten in concrete, uitvoerbare en voldoende gefinancierde maatregelen. Volgens de havens is duidelijkheid nodig om grote investeringen in onder meer kades, energie-infrastructuur, spoor- en binnenvaartverbindingen, cybersecurity en militaire mobiliteit mogelijk te maken.
De havenbedrijven van Amsterdam, Groningen Seaports, Moerdijk, Rotterdam en North Sea Port brachten die boodschap op 29 september in Brussel over tijdens gesprekken met leden van het Europees Parlement. De vijf havens werken samen binnen de Branche Organisatie Zeehavens (BOZ).
Tijdens de bijeenkomst presenteerden zij hun gezamenlijke position paper ‘Full steam ahead – Dutch seaports contribution to realization of the EU Ports Strategy’.
De Nederlandse havens zijn samen goed voor ongeveer 372.000 directe en indirecte banen en 4 procent van het Nederlandse bruto binnenlands product.
Europese Havenstrategie
De Europese Commissie presenteerde op 4 maart 2026 de Europese Havenstrategie. Daarin worden havens erkend als strategische knooppunten voor handel, energie, defensie en industrie. Op 8 juni onderschreef de Raad deze koers.
Volgens de Nederlandse zeehavens is die erkenning belangrijk, maar is de strategie vooralsnog vooral een routekaart. De komende maanden en jaren moet volgens hen duidelijk worden hoe de plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd.
De havens vragen onder meer om een stabiel investeringsklimaat, duidelijke afspraken over strategische haveninfrastructuur en meer grensoverschrijdende samenwerking.
Minimaal 80 miljard euro nodig
De investeringsopgave is groot. Volgens een investeringsstudie van de European Sea Ports Organisation hebben Europese havens tussen 2024 en 2034 minimaal 80 miljard euro nodig.
In dat bedrag zijn investeringen voor militaire paraatheid en infrastructuur die zowel civiel als militair kan worden gebruikt nog niet meegenomen.
Het geld is onder meer nodig voor kademuren, digitale systemen en infrastructuur voor de industrie-, energie- en grondstoffentransitie.
De Nederlandse havens wijzen daarbij op Europese financieringsinstrumenten zoals de Connecting Europe Facility, het European Competitiveness Fund en het Innovation Fund. Publieke ondersteuning is volgens de havens noodzakelijk om voldoende private investeringen los te krijgen.
Netcongestie en vergunningen vertragen energietransitie
Een belangrijk onderdeel van de Europese strategie is de energie- en grondstoffentransitie. Volgens de Nederlandse havens wordt de omschakeling van fossiele naar hernieuwbare energie en een circulaire economie momenteel onder meer gehinderd door netcongestie, stijgende operationele kosten en trage vergunningverlening.
De havens willen daarom dat de Europese plannen om vergunningprocedures voor elektriciteits- en energie-infrastructuur te versnellen ook daadwerkelijk in de praktijk merkbaar worden.
Daarnaast vragen ze aandacht voor de ontwikkeling van een Europese waterstofmarkt. Daarvoor zijn niet alleen investeringen in productie nodig, maar ook in import, opslag en distributie.
Ook voor CO2-afvang, -gebruik en -opslag en de verdere ontwikkeling van offshore wind is volgens de havens langjarige zekerheid over regelgeving en investeringen noodzakelijk.
Spoor en binnenvaart belangrijk voor achterland
De Nederlandse zeehavens vragen daarnaast nadrukkelijk aandacht voor de verbindingen met het Europese achterland. Goederenstromen en industriële ketens stoppen volgens hen niet bij landsgrenzen.
Uitbreiding van de capaciteit van spoor en binnenvaart moet daarom een belangrijke plaats krijgen in het Europese beleid. De havens willen dat Europa werk maakt van één Europese markt voor het goederenvervoer per spoor, betere dienstverlening, het oplossen van technische knelpunten en verdere harmonisatie tussen lidstaten.
Goede achterlandverbindingen richting onder meer Duitsland, Frankrijk en Centraal-Europa zijn volgens de havens noodzakelijk om goederenstromen efficiënt af te handelen en meer vervoer via spoor en binnenvaart mogelijk te maken.
Duidelijkheid over militaire infrastructuur
Ook de militaire en strategische functie van zeehavens krijgt een steeds belangrijkere rol. Haveninfrastructuur kan vaak zowel voor civiele als militaire doeleinden worden gebruikt.
Groningen Seaports, met de Eemshaven, en North Sea Port vervullen volgens het position paper een rol als host-nation ports. Rotterdam vormt een belangrijke schakel in Europese defensiecorridors. Amsterdam en Moerdijk dragen onder meer bij aan de energiezekerheid door de opslag van strategische brandstofvoorraden.
De havens ondersteunen daarom de Europese erkenning van zogenoemde Strategic Dual-Use Infrastructure, maar willen snel duidelijkheid over wie verantwoordelijk wordt voor de aanleg, beveiliging en financiering daarvan.
Volgens de havens moet vooraf duidelijk zijn welke rol van hen wordt verwacht bij militaire paraatheid, zodat hiermee rekening kan worden gehouden bij investeringsbeslissingen.
Cybersecurity en buitenlandse investeringen
Ook digitale veiligheid krijgt aandacht. Digitalisering maakt havens volgens de vijf havenbedrijven tegelijkertijd kwetsbaarder voor cyberaanvallen.
Ze steunen daarom Europese plannen voor onder meer een gezamenlijke cybersecurity-risicoanalyse voor havens en een Europees kader voor achtergrondcontroles van havenmedewerkers.
Bij de beoordeling van buitenlandse investeringen in strategische haveninfrastructuur vragen de havens om werkbare en proportionele regels. Daarbij moeten commercieel gevoelige gegevens voldoende worden beschermd.
‘Investeringen mogelijk maken’
Tijdens de bijeenkomst in Brussel spraken vertegenwoordigers van de havens met Europarlementariërs Sérgio Gonçalves, Willemien Koning en Sara Matthieu. Gonçalves is rapporteur voor het dossier in het Europees Parlement. Het gesprek werd geleid door Isabelle Ryckbost, secretaris-generaal van de European Sea Ports Organisation.
“Europa heeft de strategische rol van havens erkend. Nu is het tijd om die erkenning om te zetten in uitvoering”, zegt Koen Overtoom, CEO van Port of Amsterdam. “Havens zijn klaar om te investeren, maar hebben een Europees kader nodig dat investeringen mogelijk maakt in plaats van vertraagt.”
De Nederlandse zeehavens willen de komende periode met Europese beleidsmakers, andere havens en het bedrijfsleven verder werken aan de uitvoering van de Havenstrategie.
Volgens de vijf havens moeten daarbij concrete keuzes worden gemaakt over regelgeving, financiering en verantwoordelijkheden. Ryckbost vatte de boodschap tijdens de bijeenkomst samen met de woorden: “Investing in ports is investing in Europe.”
