ANTWERPEN – De gevolgen van de aanhoudende droogte zijn inmiddels op veel plaatsen zichtbaar. Lage waterstanden zorgen voor beperkingen in de binnenvaart, hogere transportkosten en vertragingen in de logistieke keten. Maar ook grote zeehavens krijgen steeds meer te maken met de gevolgen van langdurig droog weer. Zo neemt de haven van Antwerpen-Brugge maatregelen om de haven bereikbaar te houden en schade aan infrastructuur te voorkomen.
Waar de aandacht vaak uitgaat naar rivieren als de Rijn, Waal en IJssel, speelt zich ook in de haven een minder zichtbaar probleem af: het waterpeil in de dokken daalt.
Dalen van het waterpeil raakt hele haven
Voor een zeehaven is voldoende water niet alleen belangrijk voor de scheepvaart. Het water zorgt er ook voor dat kademuren stabiel blijven en bedrijven kunnen beschikken over voldoende proceswater.
In Antwerpen staan de dokken en waterlopen met elkaar in verbinding. Het zoete water wordt grotendeels aangevoerd via de Maas en het Albertkanaal. Tijdens droge periodes daalt het waterpeil in die aanvoerkanalen, waardoor ook het waterniveau in de haven langzaam afneemt.
Volgens Port of Antwerp-Bruges kan het waterpeil tijdens langdurige droogte enkele centimeters per dag dalen. Als dat te lang aanhoudt, kan dit gevolgen krijgen voor schepen met een grote diepgang.
Albertkanaal speelt dubbele rol
Een complicerende factor is dat het Albertkanaal niet alleen een belangrijke vaarroute is, maar ook dienstdoet als grootste drinkwaterreservoir van Vlaanderen.
Wanneer het waterpeil daar te laag wordt, kan water vanuit de Antwerpse dokken worden overgepompt om het kanaal op peil te houden.
Bij extreme droogte bestaat daarnaast de mogelijkheid om water uit de Schelde naar de dokken en het Albertkanaal te pompen.
Meer water betekent ook meer zout
Dat laatste is echter geen ideale oplossing.
Het water uit de Schelde bevat meer zout dan het water in de dokken. Door extra Scheldewater in te laten neemt het zoutgehalte toe.
Dat heeft verschillende gevolgen:
- bedrijven die dokwater gebruiken moeten rekening houden met een hogere zoutconcentratie;
- zout water versnelt corrosie van bruggen, sluizen en andere haveninfrastructuur;
- verzilt water kan uiteindelijk ook verder landinwaarts terechtkomen, met mogelijke gevolgen voor landbouw en natuur.
Veel bedrijven hebben hun installaties inmiddels aangepast zodat zij met een beperkte stijging van het zoutgehalte kunnen omgaan.
Haven neemt maatregelen
Om de gevolgen van de droogte zoveel mogelijk te beperken, probeert Port of Antwerp-Bruges het beschikbare zoete water zo efficiënt mogelijk te gebruiken.
Zo worden schepen zoveel mogelijk geclusterd geschut, zodat minder zout water vanuit de Schelde de dokken instroomt. Ook wordt het oppompen van Scheldewater alleen toegepast wanneer het echt noodzakelijk is.
Mobiele pompinstallaties, die tijdens de droogte van 2022 werden ingezet, staan wel paraat, maar zijn op dit moment nog niet nodig.
Droogte wordt steeds belangrijker logistiek thema
De situatie laat zien dat langdurige droogte niet alleen gevolgen heeft voor de binnenvaart, maar ook voor zeehavens en de industrie die daarvan afhankelijk is.
Naast de acute maatregelen werkt Port of Antwerp-Bruges daarom aan projecten die gericht zijn op waterbesparing, hergebruik van water en een robuustere watervoorziening, zodat de haven beter bestand wordt tegen langere periodes van droogte.
