DEN HAAG – Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) onderzoekt de mogelijke gevolgen van strengere Europese regels voor de export van plastic afval naar landen buiten de Europese Unie. Volgens de inspectie moet er nog veel gebeuren om recycling van plastic binnen Europa daadwerkelijk te stimuleren.
De strengere regels vloeien voort uit de Europese Verordening Overbrenging Afval (EVOA) en worden dit jaar stapsgewijs ingevoerd. Vanaf mei 2026 is een kennisgeving verplicht voor de export van plastic afval naar landen buiten de EU. Vanaf november 2026 wordt de export van plastic afval naar landen die geen lid zijn van de OESO volledig verboden. Daarnaast moeten exporterende bedrijven vanaf mei 2027 aantonen dat afval buiten de EU op een milieuverantwoorde manier wordt verwerkt.
Nederland behoort tot de grootste importeurs en exporteurs van plastic afval in Europa. Een deel van het Nederlandse afval wordt momenteel geëxporteerd naar landen buiten de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).
Volgens de ILT bestaat het risico dat exporteurs alternatieve routes gaan zoeken zodra de regels strenger worden. In het verkennende onderzoek schetst de inspectie verschillende scenario’s. Zo kan plastic afval via EU-landen met minder streng toezicht alsnog naar derde landen worden verscheept. Ook bestaat de mogelijkheid dat afvalstromen een andere classificatie krijgen, bijvoorbeeld als ‘product’ of ‘brandstof’, om export mogelijk te houden.
De inspectie verwacht dat de strengere regelgeving er vooral toe zal leiden dat exportstromen verschuiven naar OESO-landen, zoals Turkey. Volgens de ILT is de kans klein dat hierdoor automatisch meer plastic afval binnen Nederland of andere EU-landen wordt gerecycled.
De inspectie wijst daarnaast op mogelijke milieu- en gezondheidsrisico’s van verwerking buiten Europa. Uit eerder onderzoek van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van de ILT, bleek dat bij open verbranding van plastic giftige stoffen kunnen vrijkomen. Omwonenden kunnen hierdoor via lucht, water, gewassen en microplastics worden blootgesteld aan schadelijke stoffen.
De ILT zegt met het onderzoek voorbereid te willen zijn op veranderingen in de afvalmarkt en benadrukt handhavend op te treden wanneer bedrijven de strengere regelgeving overtreden. Volgens de inspectie moet worden voorkomen dat schadelijke exportconstructies negatieve gevolgen hebben voor mens en milieu.
