ROERMOND – Een transportbedrijf kan geen aanspraak meer maken op bijna 5.000 euro aan studiekosten die het wilde terugvorderen van een voormalige vrachtwagenmonteur. Hoewel de werknemer volgens de rechtbank Limburg verplicht was een deel van zijn rijopleiding terug te betalen, had de werkgever hem veel te laat geïnformeerd over de werkelijke kosten. Omdat de monteur uiteindelijk al voldoende had betaald, is de volledige vordering van het transportbedrijf afgewezen. Dat blijkt uit een uitspraak van 4 november 2026, die op 13 november is gepubliceerd.
De werknemer trad op 1 augustus 2023 in dienst bij het transportbedrijf. Hoewel in zijn arbeidsovereenkomst de functie van algemeen medewerker stond vermeld, werkte hij feitelijk als vrachtwagenmonteur. Hij hield zich bezig met regulier onderhoud aan vrachtwagens en het repareren van schades. Op de arbeidsovereenkomst was de cao Beroepsgoederenvervoer over de weg en verhuur van mobiele kranen van toepassing.
In november 2023 kwamen de werkgever en werknemer een studiekostenregeling overeen voor het behalen van het rijbewijs C en CE, inclusief de bijbehorende theorieopleiding. De geschatte opleidingskosten bedroegen op dat moment 8.500 euro, exclusief subsidie. De werknemer behaalde zijn vrachtwagenrijbewijs begin mei 2024.
Opleidingskosten stijgen van 10.265 naar ruim 16.500 euro
Op 30 juli 2024 ondertekenden beide partijen een nieuwe studiekostenregeling, die de eerdere overeenkomst verving. Daarin werden de kosten voor het behalen van de rijbewijzen geschat op 10.265 euro, exclusief subsidie. Ook werd vastgelegd welk percentage van de opleidingskosten de werknemer moest terugbetalen wanneer hij binnen vier jaar na het behalen van zijn rijbewijs uit dienst zou gaan.
Volgens deze regeling moest de werknemer bij vertrek binnen één jaar 80 procent van de opleidingskosten terugbetalen. Bij vertrek binnen twee jaar was dat 60 procent, binnen drie jaar 40 procent en binnen vier jaar 20 procent.
Op 31 december 2024 zegde de werknemer zijn arbeidsovereenkomst op. Zijn dienstverband eindigde op 1 februari 2025. Twee weken later ontving hij van zijn voormalige werkgever een factuur van 16.062,24 euro voor de gevolgde rijopleiding.
Het transportbedrijf ging daarbij uit van werkelijke opleidingskosten van 16.593,22 euro exclusief btw. Daarvan werd aanvankelijk 80 procent in rekening gebracht, vermeerderd met 21 procent btw. Na verrekening van het nettoloon over januari 2025, een bedrag van 3.638,68 euro, moest de voormalige werknemer volgens de werkgever nog 12.423,56 euro betalen.
In juni 2025 werd opnieuw betaling geëist, ditmaal van 8.806,24 euro. De werknemer betaalde begin juli 2025 een bedrag van 1.409,04 euro, maar het geschil over de resterende studiekosten bleef bestaan.
Transportbedrijf eist bijna 5.000 euro
Uiteindelijk stapte het transportbedrijf naar de kantonrechter en vorderde het 4.949,50 euro, vermeerderd met rente en kosten. Tijdens de mondelinge behandeling op 7 oktober 2026 presenteerde de werkgever nog een aangepaste berekening, waaruit volgens het bedrijf een resterende schuld van 5.627,97 euro volgde. De oorspronkelijke vordering van 4.949,50 euro bleef echter gehandhaafd.
De werknemer verzette zich tegen de vordering en stelde dat de studiekostenregeling nietig was. Volgens hem was het behalen van het rijbewijs C en CE noodzakelijk voor zijn werkzaamheden als vrachtwagenmonteur. Na het uitvoeren van onderhoud moest hij immers met vrachtwagens kunnen proefrijden om te controleren of de reparaties goed waren uitgevoerd.
Volgens de werknemer viel de rijopleiding daarom onder de wettelijke scholingsplicht van de werkgever. Op grond van artikel 7:611a van het Burgerlijk Wetboek moet bepaalde verplichte scholing kosteloos aan werknemers worden aangeboden. Een afspraak waarbij de werkgever de kosten van dergelijke scholing alsnog op de werknemer verhaalt, is nietig.
De werkgever bestreed dit standpunt. Volgens het transportbedrijf was de werknemer aangenomen als algemeen medewerker en beschikte hij al over de benodigde kwalificaties voor zijn werkzaamheden. Het behalen van het vrachtwagenrijbewijs bood hem juist een aanvullende beroepskwalificatie waarvan hij ook bij andere werkgevers in de transportsector gebruik kon maken.
Rechter: vrachtwagenrijbewijs niet noodzakelijk voor monteurswerk
De kantonrechter volgt het transportbedrijf op dit punt. Volgens de rechtbank staat vast dat de werknemer feitelijk monteurswerkzaamheden uitvoerde, maar was een rijbewijs C en CE niet noodzakelijk om die werkzaamheden te kunnen verrichten.
De monteur had tijdens de zitting verklaard dat vrachtwagens na onderhoud naar een keuring moesten worden gebracht. Wanneer er chauffeurs aanwezig waren, konden zij dat doen, maar doorgaans waren deze onderweg. Een eigen vrachtwagenrijbewijs was daardoor praktisch, maar volgens de rechter geen vereiste voor de functie.
De rijopleiding maakte volgens de rechtbank geen ontbrekend onderdeel van de bestaande functie compleet, maar stelde de werknemer in staat zich verder te kwalificeren en breder inzetbaar te worden.
Daarom was geen sprake van noodzakelijke scholing waarvoor de werkgever wettelijk verplicht was de kosten te dragen. Ook was niet gebleken van een andere regeling die het transportbedrijf verplichtte de opleiding kosteloos aan te bieden.
De studiekostenregeling was volgens de kantonrechter dan ook niet nietig. In beginsel mocht het transportbedrijf met de werknemer afspreken dat hij bij vroegtijdig vertrek een deel van de opleidingskosten zou terugbetalen.
Cao bepaalt terugbetaling van 75 procent
Bij de beoordeling verwijst de rechtbank naar artikel 45 van de cao Beroepsgoederenvervoer over de weg en verhuur van mobiele kranen. Deze bepaling biedt werkgevers de mogelijkheid om studiekostenafspraken te maken voor opleidingen die niet verplicht zijn op grond van de wet of in opdracht van de werkgever worden gevolgd.
Volgens de cao moet een werknemer bij vrijwillig vertrek binnen één jaar na het behalen van een diploma of certificaat 75 procent van de opleidingskosten terugbetalen. Het transportbedrijf had aanvankelijk een percentage van 80 procent afgesproken, maar bracht dit later terug naar 75 procent overeenkomstig de cao.
De kantonrechter verwijst daarnaast naar het arrest Muller/Van Opzeeland van de Hoge Raad uit 1983. Daaruit volgt onder meer dat werknemers vooraf voldoende duidelijkheid moeten krijgen over de financiële gevolgen van een studiekostenregeling. De terugbetalingsverplichting moet bovendien in verhouding staan tot de periode waarin de werkgever voordeel van de opleiding heeft kunnen hebben.
Werkgever had definitieve kosten eerder moeten melden
Hoewel de studiekostenregeling rechtsgeldig was, ging het transportbedrijf volgens de rechtbank de fout in bij het informeren van de werknemer over de hoogte van de opleidingskosten.
De werknemer had zijn rijbewijs in mei 2024 behaald. Uit het overgelegde overzicht van rijlessen bleek dat na 6 mei 2024 geen lessen meer waren gevolgd en ook geen andere kosten voor het behalen van de rijbewijzen waren gemaakt.
Toen het transportbedrijf op 30 juli 2024 een nieuwe studiekostenregeling opstelde, waren de opleidingskosten dus al bekend. Toch werd daarin opnieuw slechts een geschat bedrag van 10.265 euro opgenomen.
Pas nadat de werknemer zijn dienstverband had beëindigd, presenteerde de werkgever de definitieve kosten van 16.593,22 euro. Dat was ruim 6.300 euro meer dan het bedrag waarmee de werknemer bij het ondertekenen van de regeling rekening had kunnen houden.
Tijdens de zitting verklaarde het transportbedrijf dat het verschil kennelijk verband hield met uren die de werknemer onder werktijd aan de opleiding had besteed. Die uren waren pas berekend nadat hij zijn arbeidsovereenkomst had opgezegd.
Volgens de kantonrechter was dat te laat. De werkgever had de werknemer moeten informeren zodra de daadwerkelijke kosten bekend waren. Alleen dan had hij een weloverwogen beslissing kunnen nemen over het beëindigen van zijn dienstverband en de financiële gevolgen daarvan.
Daar komt bij dat de werkgever niet had meegedeeld dat de tijdens werktijd gevolgde opleidingsuren nog niet in het geschatte bedrag waren opgenomen. De werknemer hoefde er daarom niet op te rekenen dat de kosten na juli 2024 nog aanzienlijk zouden stijgen.
Werknemer blijkt zelfs 68 cent te veel te hebben betaald
De kantonrechter oordeelt dat het transportbedrijf geen aanspraak meer kan maken op de kosten die niet tijdig aan de werknemer kenbaar waren gemaakt. Daarom moet voor de terugbetalingsverplichting worden uitgegaan van het eerder genoemde bedrag van 10.265 euro.
Daarop wordt eerst de ontvangen SOOB-subsidie van 3.535,62 euro in mindering gebracht. De netto opleidingskosten komen daarmee uit op 6.729,38 euro. Op grond van de cao moest de werknemer daarvan 75 procent terugbetalen, oftewel 5.047,04 euro.
Na verrekening van zijn nettosalaris over januari 2025 van 3.638,68 euro resteerde nog een bedrag van 1.408,36 euro. De werknemer had in juli 2025 echter al 1.409,04 euro betaald.
Daarmee bleek hij volgens de rechtbank zelfs 68 cent meer te hebben betaald dan hij op grond van de studiekostenregeling verschuldigd was.
Ook de gevorderde buitengerechtelijke incassokosten worden afgewezen. De aanmaning die het transportbedrijf in juni 2025 verstuurde, voldeed volgens de kantonrechter niet aan de wettelijke eisen, omdat daarin een te hoog bedrag werd gevorderd. Voor wettelijke rente bestaat evenmin aanleiding, omdat de werknemer zijn betalingsverplichting al had voldaan.
Transportbedrijf moet proceskosten betalen
De rechtbank wijst de volledige vordering van het transportbedrijf af. De werkgever moet bovendien 720 euro aan proceskosten betalen, bestaande uit 576 euro voor de gemachtigde van de werknemer en 144 euro aan nakosten. Onder bepaalde omstandigheden kunnen daar nog betekeningskosten bij komen.
De werknemer had zelf ook een tegenvordering ingesteld. Hij wilde dat de studiekostenregeling nietig werd verklaard en dat alle bedragen die hij op grond van die regeling had betaald, werden teruggestort.
Ook die vordering wordt afgewezen, omdat de rechtbank heeft vastgesteld dat de studiekostenregeling op zichzelf rechtsgeldig was. Voor de tegenvordering moeten beide partijen hun eigen proceskosten dragen.
De uitspraak maakt duidelijk dat werkgevers in de transportsector onder voorwaarden studiekosten voor bijvoorbeeld een vrachtwagenrijbewijs mogen terugvorderen, maar werknemers wel tijdig en duidelijk moeten informeren over de daadwerkelijke kosten. Een werkgever kan niet zonder meer achteraf aanzienlijk hogere opleidingskosten in rekening brengen wanneer deze kosten al eerder bekend hadden kunnen zijn.
