HELSINKI/MOSKOU – De Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre hebben dinsdag met de Russische president Vladimir Poetin gebeld over Oekraïne. De twee wilden in de aanloop naar nieuwe besprekingen tussen Moskou en Kyiv “de boodschap van Oekraïne” aan het Kremlin overbrengen, laten ze weten.
Stubb en Støre traden naar eigen zeggen niet op als vertegenwoordigers van Europa. Europese landen waren lang niet welkom bij overleg met Rusland. Medestanders van Oekraïne meden sinds Rusland de frontale aanval op Oekraïne inzette ook het contact met de Russen. De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse buitenlandminister Johann Wadephul probeerden eerder al wel om met Moskou te praten, maar dat haalde volgens hen weinig uit. Vooral Stubb wordt al langer genoemd als mogelijke woordvoerder van Europa in besprekingen met Rusland.
De Noorse premier en Finse president overlegden vorige week in Oslo met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Amerikaanse gezant Steve Witkoff. Die reisde vervolgens door naar Sint-Petersburg waar hij Poetin ontmoette.
Het gesprek met de Russische president dinsdag vanuit Helsinki was volgens het tweetal “openhartig en inhoudelijk”. Ze benadrukten dat de oorlog beëindigd en onderhandelingen hervat moeten worden, en dat “vereist rechtstreekse besprekingen”, zei Stubb. Poetin hekelde in het telefoontje volgens het Kremlin de Europese “confrontatiepolitiek”, meldt persbureau AFP. Maar de drie zouden wel hebben afgesproken het contact voort te zetten.
Støre en Stubb brachten na het gesprek met Poetin verslag uit aan Zelensky, zegt de Finse president op X. De twee leiders hebben volgens Zelensky erop aangedrongen dat Rusland de energievoorzieningen en infrastructuur van Oekraïne met rust laat.
Rusland wilde tot dusver met de VS onderhandelen over Oekraïne en hield Europa daar graag buiten. Afgelopen weekend zei Poetins buitenlandadviseur dat praten met Europa wel nodig blijkt, omdat Washington Kyiv niet in beweging zou krijgen.
NAVO-landen Noorwegen en Finland grenzen aan Rusland. Ze hebben dan ook een direct belang bij een goede afloop van de oorlog, stellen Støre en Stubb. En Europa als geheel ook.
Stubb zou moeilijk nee kunnen zeggen als hij gevraagd zou worden Europa te vertegenwoordigen, zei hij afgelopen voorjaar. De Finse president heeft een goede band met zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump.
