ROTTERDAM – Europese havens krijgen gratis toegang tot een stappenplan en digitale hulpmiddelen waarmee zij hun transitie naar netto nul-uitstoot kunnen vormgeven. De tools zijn het resultaat van vijf jaar onderzoek en praktijktesten binnen de Europese projecten PIONEERS en MAGPIE. In totaal werden in verschillende Europese havens 33 oplossingen getest op het gebied van onder meer schone energie, alternatieve brandstoffen, elektrificatie, digitalisering en infrastructuur.
De twee projecten werden gefinancierd vanuit het Europese Horizon 2020-programma en zijn na vijf jaar afgerond. De opgedane kennis is verwerkt in een masterplan voor groene havens dat aan de Europese Commissie is overhandigd.
De resultaten blijven niet beperkt tot de ongeveer 90 partners die aan PIONEERS en MAGPIE deelnamen. De ontwikkelde digitale hulpmiddelen zijn vrij beschikbaar, zodat ook andere Europese havens ermee aan de slag kunnen.
33 oplossingen getest in Europese havens
PIONEERS werd gecoördineerd door de Haven van Antwerpen-Brugge en uitgevoerd in samenwerking met de havens van Barcelona, Venlo en Constanța. Binnen het project werden 19 demonstratieprojecten uitgevoerd rond schone energie, digitale innovatie en duurzame haveninrichting.
MAGPIE stond onder leiding van Havenbedrijf Rotterdam. Samen met HAROPA PORT, Sines en DeltaPort werden binnen dit project nog eens 14 oplossingen getest.
De innovaties werden gedurende vijf jaar in de dagelijkse praktijk van havens beproefd. Daarbij ging het onder meer om elektrificatie, alternatieve brandstoffen, energievoorziening, digitale toepassingen en aanpassingen aan de infrastructuur.
Haven kan eigen CO₂-voetafdruk berekenen
PIONEERS heeft de resultaten onder meer verwerkt in een interactieve gids voor een zogenoemd Green Port Masterplan. Havens kunnen daarmee via een methode van vijf stappen hun eigen route richting verduurzaming bepalen.
Daarbij wordt gekeken naar de huidige voetafdruk van de haven, de gewenste situatie in 2050, externe ontwikkelingen, reeds bewezen innovaties en de stappen die nodig zijn om de doelstellingen te bereiken.
De gratis tool bevat ook een CO₂-voetafdrukcalculator. Daarnaast kunnen havens een test uitvoeren waarmee de belangrijkste obstakels voor hun eigen transitie in kaart worden gebracht.
MAGPIE heeft de zogenoemde Green Innovation Compass ontwikkeld. Dit is een vrij toegankelijk kennisplatform met informatie over innovatieve technologieën, operationele concepten en digitale oplossingen voor havens en havenlogistiek.
‘Nu op grotere schaal toepassen’
Volgens Rob Smeets, president-directeur van de Haven van Antwerpen-Brugge, hebben de afgelopen vijf jaar aangetoond dat veel van de benodigde technologie en kennis inmiddels beschikbaar is.
“De uitdaging is nu om wat werkt op grotere schaal in heel Europa toe te passen”, aldus Smeets.
Volgens hem is alleen het uitvoeren van proefprojecten niet voldoende. Voor verdere opschaling moeten ook regelgevende, financiële en organisatorische belemmeringen worden aangepakt. Havens hebben daarbij volgens Smeets een belangrijke rol in het bij elkaar brengen van industrie, energiesector, logistiek en overheid.
Rotterdam wil meer privaat kapitaal voor haveninnovatie
Ook Boudewijn Siemons, CEO van Havenbedrijf Rotterdam, benadrukt dat succesvolle pilots uiteindelijk breder moeten worden toegepast.
“Europa moet innovaties sneller van pilot naar praktijk brengen. MAGPIE laat zien hoe dit kan door gestructureerde Europese samenwerking”, zegt Siemons.
Volgens hem kan de Europese Unie dergelijke innovatieprogramma’s niet onbeperkt blijven financieren. Voor toekomstige haveninnovaties moet daarom ook worden gezocht naar andere financieringsvormen en meer privaat en bedrijfskapitaal. Daarbij zou volgens Siemons onder meer gekeken kunnen worden naar Europese regelgeving voor financiële markten.
Van energietransitie tot havenveiligheid
Bij de afsluiting van de projecten werd daarnaast gekeken naar concurrentievermogen en digitalisering, energietransitie, havenveiligheid, toegang tot financiering en sociale cohesie.
Volgens Isabelle Ryckbost, secretaris-generaal van de European Sea Ports Organisation (ESPO), moeten havens zich tegelijkertijd aanpassen aan een veranderend klimaat en een turbulente mondiale geo-economische en geopolitieke omgeving. Dat vraagt volgens haar om een bredere benadering van de weerbaarheid van het havenecosysteem.
Met het masterplan en de vrij beschikbare digitale hulpmiddelen willen PIONEERS en MAGPIE ervoor zorgen dat de kennis uit de afgelopen vijf jaar ook daadwerkelijk bij andere Europese havens kan worden toegepast.
