DEN HAAG – De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een klacht van European Sleeper tegen ProRail gegrond verklaard. ProRail heeft de spoorvervoerder volgens de toezichthouder benadeeld door een capaciteitsaanvraag voor de internationale nachttrein Brussel-Amsterdam-Berlijn-Praag als te laat te beschouwen. ProRail moet de aanvraag alsnog behandelen als een tijdig ingediende aanvraag voor de jaardienstregeling 2027.
European Sleeper rijdt sinds maart 2024 op de route Brussel-Amsterdam-Berlijn-Praag en wil deze verbinding ook in 2027 aanbieden. Voor de treindiensten 452 en 453 moest het bedrijf opnieuw spoorcapaciteit aanvragen. Omdat het om een internationale verbinding door vier landen gaat, moeten de betrokken infrastructuurbeheerders hun capaciteit onderling afstemmen.
Daarvoor wordt in België, Nederland en Duitsland gebruikgemaakt van het digitale Path Coordination System (PCS). Spoorwegmaatschappijen kunnen daarin onder meer de gewenste route, stations en dienstregeling invoeren en een haalbaarheidsstudie aanvragen.
Resultaten weken te laat beschikbaar
Volgens de procedure hadden de resultaten van de haalbaarheidsstudies uiterlijk op 16 maart 2026 beschikbaar moeten zijn. European Sleeper beschikte echter pas op 10 april over de studies van alle zes aangevraagde treinen. Daarmee bleven nog slechts enkele dagen over tot de deadline voor de capaciteitsaanvragen op 13 april.
Daar kwam bij dat European Sleeper bij het verwerken van de gegevens tegen problemen in PCS aanliep. De treindienst bleek niet goed geharmoniseerd en bevatte inconsistenties, waardoor de aanvraag niet zonder meer door het systeem werd geaccepteerd. Volgens de ACM waren er onregelmatigheden waarop European Sleeper zelf geen invloed had.
De officiële deadline voor aanvragen voor de jaardienstregeling 2027 was 13 april 2026 om 23.59 uur. Precies op dat tijdstip stuurde European Sleeper een e-mail aan ProRail waarin het bedrijf aangaf capaciteit voor de twee treinen te willen aanvragen en melding maakte van de problemen.
Via PCS lukte het vervolgens pas in de nacht om de aanvragen daadwerkelijk in te dienen: om 02.45 uur en 03.10 uur op 14 april.
ProRail beschouwde aanvraag als te laat
ProRail accepteerde de e-mail niet als officiële aanvraag, omdat vooraf niet was afgesproken dat de aanvraag op die manier mocht worden ingediend. De aanvragen via PCS werden vanwege de overschrijding van de deadline aangemerkt als zogenoemde late-requestaanvragen.
Dat heeft belangrijke gevolgen. Late aanvragen worden pas behandeld nadat de reguliere jaardienstverdeling heeft plaatsgevonden. Daardoor neemt de kans op een treinpad af, omdat een groot deel van de schaarse spoorcapaciteit dan al is verdeeld.
ProRail stelde tegenover de ACM dat strikte termijnen nodig zijn om alle aanvragen transparant en zonder discriminatie te behandelen. Volgens ProRail kon geen coulance worden verleend en had European Sleeper bovendien eerder met de aanvraag kunnen beginnen. Ook was een haalbaarheidsstudie volgens ProRail niet verplicht om een aanvraag in te dienen.
ACM: European Sleeper benadeeld
De ACM gaat daar in dit specifieke geval niet in mee. De toezichthouder erkent dat duidelijke deadlines noodzakelijk zijn, maar vindt dat een overschrijding van een termijn niet onder alle omstandigheden fataal hoeft te zijn.
European Sleeper mocht er volgens de ACM vanuit gaan dat het door de infrastructuurbeheerders beschikbaar gestelde en door ProRail aanbevolen digitale systeem geschikt was om volgens planning een aanvraag in te dienen. Bovendien was de beperkte overschrijding in de nacht van 13 op 14 april niet aantoonbaar nadelig voor de verwerking van andere aanvragen.
De ACM stelt daarnaast vast dat de resultaten van de haalbaarheidsstudies pas op 10 april beschikbaar waren, terwijl dat op 16 maart had moeten gebeuren. Ook het moeten aanpassen van onjuiste parameters zorgde voor extra tijdnood bij European Sleeper.
Aanvraag moet alsnog worden meegenomen
De ACM heeft de klacht daarom gegrond verklaard. ProRail moet de aanvraag voor treindiensten 452 en 453 behandelen alsof deze tijdig is ingediend voor de jaardienstverdeling van 2027.
Het besluit van de ACM dateert van 1 juli 2026. Belanghebbenden kunnen binnen zes weken na bekendmaking van het besluit beroep instellen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
