AMSTERDAM – Het is verstandig dat het kabinet nog niet meteen een besluit heeft genomen over eventuele compensatie voor huishoudens van de door de Iranoorlog gestegen energieprijzen. Dat zei president Olaf Sleijpen van De Nederlandsche Bank (DNB) dinsdag bij de presentatie van het jaarverslag van de centrale bank.
“Natuurlijk wordt er gesproken over compensatie voor de gestegen energieprijzen, en dat begrijp ik heel goed”, stelde Sleijpen. “Tegelijkertijd vind ik het verstandig dat het kabinet afwacht wat de effecten voor huishoudens zijn, voordat het een besluit neemt over eventuele compensatie.”
DNB rekende verschillende scenario’s door. In het meest milde daarvan was het negatieve effect op het besteedbaar inkomen van huishoudens ongeveer 1 procent. Bij langdurig hoge energieprijzen loopt dat wel op, maar in alle bekeken scenario’s bleef het effect nog steeds lager dan tijdens de energiecrisis van 2022. Sleijpen wees er ook op dat veel huishoudens een vast of variabel energiecontract hebben. Daardoor werken prijsstijgingen volgens hem vertraagd of slechts gedeeltelijk door.
Gericht en tijdelijk
“En laten we ook niet vergeten dat compensatie geld kost”, stipte de DNB-president aan. “Dit zal binnen de begroting gedekt moeten worden, hetgeen weer ten koste kan gaan van andere prioriteiten.” Het niet dekken van eventuele stappen noemt hij daarbij “uiterst onverstandig in een tijd waarin de overheidsfinanciën er op middellange termijn niet goed voorstaan”. “Mocht toch worden besloten om tot compensatie over te gaan, dan is het belangrijk dat deze gericht en tijdelijk is, en bij de mensen terechtkomt die het echt nodig hebben.”
Het Internationaal Energieagentschap (IEA) kwam onlangs ook met adviezen voor landen om minder brandstof te gaan gebruiken. Sleijpen wilde zich hier niet over uitlaten. “Ik ben geen energie-expert”, stelde hij. Maar dat mensen hun gedrag aanpassen is volgens hem “evident”. “Zonder adviezen zullen mensen ook gaan kijken: kan ik wat meer de auto laten staan? En nu komt het voorjaar eraan. Kan ik de verwarming dan nog wat lager zetten of overdag uitzetten?”
Sleijpen herhaalde verder dat het groeipotentieel van de economie naar een hoger plan moet worden getild. Dat behelst bijvoorbeeld de aanpak van het stikstofdossier en het overvolle stroomnet. Maar hij wees ook op Europa. “We zullen in Europa economisch veel meer als een eenheid moeten gaan opereren.” Volgens hem zijn de intenties in zowel Den Haag als Brussel goed. “Nu is het ook tijd voor slagvaardigheid.”
