DEN HAAG â Uitzendkrachten moeten soms uren, dagen of zelfs weken beschikbaar blijven voor werk, zonder dat zij daarvoor loon ontvangen. Dat blijkt uit praktijkonderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Vooral arbeidsmigranten komen hierdoor in een kwetsbare positie terecht. Volgens de inspectie worden de kosten en risico’s van een wisselend werkaanbod steeds vaker bij werknemers neergelegd, terwijl werkgevers en uitzendbureaus daarvan financieel kunnen profiteren.
Inspecteurs en rechercheurs van de Nederlandse Arbeidsinspectie komen tijdens controles situaties tegen waarin werknemers langdurig moeten wachten op werk zonder daarvoor betaald te krijgen. De inspectie heeft deze praktijkverhalen verzameld en geanalyseerd om terugkerende patronen in kaart te brengen.
Uitzendkrachten moeten voortdurend beschikbaar blijven
Volgens de Arbeidsinspectie komt het voor dat werknemers op hun woonlocatie moeten wachten totdat zij worden opgeroepen. In andere gevallen moeten zij zich melden op de werkplek, terwijl er nog helemaal geen werkzaamheden beschikbaar zijn.
Ook zijn er situaties waarin werknemers de hele dag bereikbaar moeten blijven om direct aan het werk te kunnen gaan.
De betrokken werknemers weten vaak niet wanneer zij daadwerkelijk kunnen beginnen en hoeveel uren zij uiteindelijk mogen werken. Daardoor is ook onzeker hoeveel inkomen zij zullen ontvangen.
Kosten lopen door terwijl inkomsten uitblijven
Hoewel de werknemers geen loon ontvangen tijdens het wachten, lopen hun kosten voor huisvesting, levensonderhoud en vervoer gewoon door.
Vooral arbeidsmigranten kunnen hierdoor in financiÃĢle problemen terechtkomen. Wanneer zij weinig of helemaal niet werken, maar wel vaste lasten moeten betalen, kunnen schulden ontstaan.
De afhankelijkheid van het uitzendbureau of de werkgever neemt daarbij verder toe, vooral wanneer werk, huisvesting en vervoer via dezelfde partij zijn geregeld.
Volgens de Arbeidsinspectie kunnen werknemers hierdoor zelfs schulden opbouwen bij hun eigen werkgever.
Uitzendbureaus houden meer personeel beschikbaar dan nodig
Uit de verzamelde praktijkverhalen blijkt volgens de Arbeidsinspectie een terugkerend patroon.
Bedrijven die personeel inhuren, willen snel extra werknemers kunnen inzetten wanneer er meer werk is of wanneer bestaande medewerkers moeten worden vervangen.
Uitzendbureaus proberen aan die behoefte te voldoen door soms meer werknemers beschikbaar te houden dan waarvoor daadwerkelijk werk aanwezig is.
Ook komt het voor dat werknemers worden geworven terwijl nog helemaal niet vaststaat of er voldoende werk voor hen beschikbaar zal zijn. Soms worden deze werknemers zelfs speciaal vanuit het buitenland naar Nederland gehaald.
De onzekerheid over het beschikbare werk wordt vervolgens grotendeels afgewenteld op de werknemers zelf.
Arbeidsinspectie ziet kenmerken van verdienmodel
De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet in deze werkwijze kenmerken van een verdienmodel.
Werkgevers en uitzendbureaus kunnen hun personeelsbehoefte op deze manier flexibel organiseren, zonder zelf alle financiÃĢle gevolgen van die flexibiliteit te dragen.
De kosten en risico’s van het wachten komen terecht bij werknemers die beschikbaar moeten blijven, maar niet weten wanneer zij weer inkomen kunnen verdienen.
Werkgevers die zich wel aan de regels houden, behalen volgens de Arbeidsinspectie niet hetzelfde financiÃĢle voordeel.
De inspectie wijst erop dat zij eerder onderzoek heeft gedaan naar verdienmodellen rond arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling van arbeidsmigranten.
Het langdurig onbetaald beschikbaar houden van werknemers vertoont volgens de inspectie overeenkomsten met dergelijke constructies. Daarbij combineren werkgevers verschillende werkwijzen om hun financiÃĢle voordeel te vergroten.
Dit kan leiden tot slechte arbeidsvoorwaarden, ernstige benadeling van werknemers en in sommige gevallen zelfs arbeidsuitbuiting.
Arbeidsinspectie blijft signalen onderzoeken
De inventarisatie van het onbetaald wachten op werk vormt volgens de Nederlandse Arbeidsinspectie een eerste stap om deze praktijk beter in beeld te krijgen.
De inspectie blijft signalen hierover volgen en bespreekt de bevindingen met ketenpartners en maatschappelijke organisaties.
Daarbij wordt gekeken hoe de omvang en gevolgen van deze werkwijze beter kunnen worden vastgesteld.
De Arbeidsinspectie benadrukt dat meldingen en tips van groot belang zijn bij het opsporen en aanpakken van misstanden.
Werknemers en andere betrokkenen kunnen vermoedens van oneerlijk werk en arbeidsmisstanden melden via de website van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Meer informatie over eerlijk werken is beschikbaar via zelfinspectie.nl.
