DEN OEVER – De grootschalige versterking en vernieuwing van de Afsluitdijk is officieel afgerond. Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat heeft donderdag 1 oktober in Den Oever het nieuwe gemaal en de nieuwe spuisluizen in gebruik gesteld. Daarmee beschikt de Afsluitdijk over 45 procent meer capaciteit om water vanuit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren.
De ingebruikname vormt het sluitstuk van een van de grootste waterbouwkundige projecten van Nederland van de afgelopen jaren. In opdracht van Rijkswaterstaat heeft bouwconsortium Levvel, bestaande uit Van Oord, BAM en Rebel, de volledige 32 kilometer lange Afsluitdijk versterkt.
De waterkering is verhoogd en versterkt om Nederland ook bij een stijgende zeespiegel en extremer weer tegen hoogwater vanuit zee te beschermen.
Daarnaast zijn bij Den Oever en Kornwerderzand nieuwe keersluizen gebouwd. Deze kunnen bij extreem hoogwater de doorgangen in de Afsluitdijk afsluiten. Bij Kornwerderzand is bovendien een coupure in de dijk gebouwd voor de Vismigratierivier.
Zes krachtige pompen
Een belangrijk onderdeel van het project is het nieuwe gemaal. Dit beschikt over zes krachtige pompen met een gezamenlijke capaciteit van 275 kubieke meter water per seconde.
Samen met de nieuwe spuisluizen is de capaciteit om water uit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren met 45 procent toegenomen.
Rijkswaterstaat hanteert daarbij het principe ‘spuien als het kan, pompen als het moet’.
Het water wordt bij voorkeur zonder gebruik van pompen afgevoerd. Wanneer het waterpeil aan de Waddenzeezijde lager staat dan in het IJsselmeer, kan het water onder vrij verval naar zee stromen.
Door de stijgende zeespiegel worden de perioden waarin dit mogelijk is echter steeds korter. Wanneer spuien niet mogelijk is, kunnen de nieuwe pompen overtollig water vanuit het IJsselmeer naar de Waddenzee afvoeren.
Daarmee kan het waterpeil in het IJsselmeer beter worden beheerst en moet wateroverlast in grote delen van Nederland worden voorkomen.
’94 jaar na voltooiing opnieuw geschiedenis’
De officiële ingebruikname vond plaats op de eerste dag van het storm- en hoogwaterseizoen.
“We leven in een nieuwe werkelijkheid: zeespiegelstijging en meer piekbuien, dat verandert de strijd die Nederland al eeuwen voert met het water. 94 jaar na voltooiing van de Afsluitdijk, schrijven wij opnieuw geschiedenis”, zegt minister Karremans.
Volgens de minister is het nieuwe uitgangspunt om een mogelijke ramp voor te blijven. Hij noemt de Afsluitdijk een icoon van hightech waterbeheer.
Honderden mensen werkten aan project
De afgelopen jaren hebben honderden ingenieurs, technici, waterbouwers en uitvoerders aan de versterking en vernieuwing van de Afsluitdijk gewerkt.
Hoewel de grote versterkingsoperatie nu is afgerond, blijven Rijkswaterstaat en andere betrokken partijen werkzaamheden uitvoeren op en rond de Afsluitdijk.
Zo wordt het Vlietermonument gerenoveerd en worden de bruggen bij Den Oever en Kornwerderzand vervangen. Daarnaast wordt levensduurverlengend onderhoud uitgevoerd aan de historische spuisluizen uit 1932.
Vanaf 2045 opnieuw meer capaciteit nodig
De huidige uitbreiding is niet het eindpunt. Door de stijgende zeespiegel verwacht Rijkswaterstaat dat vanaf 2045 opnieuw meer capaciteit nodig is om water vanuit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren.
Ook hebben de historische spuisluizen bij Kornwerderzand en Den Oever uit 1932 het einde van hun technische levensduur bereikt.
Uit onderzoek blijkt volgens Rijkswaterstaat dat uitbreiding van de spuicapaciteit de meest optimale eerste stap is. Op langere termijn zal voor de waterafvoer steeds meer gebruik moeten worden gemaakt van extra pompen.
Waterstanden 24 uur per dag gevolgd
Met de start van het storm- en hoogwaterseizoen op 1 oktober worden de waterstanden en weersontwikkelingen extra nauwlettend gevolgd.
Het Watermanagement Centrum Nederland en de Landelijke Coördinatiecommissie Overstromingsdreiging houden de ontwikkeling van de waterstanden 24 uur per dag in de gaten.
Waterbeheerders krijgen actuele verwachtingen zodat zij indien nodig tijdig maatregelen kunnen nemen. Met de nieuwe spuisluizen en pompen beschikt Rijkswaterstaat daarbij voortaan over meer mogelijkheden om het waterpeil in het IJsselmeer te beheersen.
