DEN HAAG – Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt aan een ministeriële regeling met nationale veiligheidseisen voor kleinere onbemande zeeschepen. De internetconsultatie wordt naar verwachting later dit jaar geopend. Nederland stemt de regels af met andere Noordzeelanden om het varen met onbemande schepen op de Noordzee eenvoudiger te maken. Dat schrijft minister Vincent Karremans in een Kamerbrief van 23 september 2026.
Het ministerie ondersteunt verschillende initiatieven op het gebied van autonoom varen en maakt experimenten mogelijk. Daarbij werkt het samen met de maritieme sector aan nationale en internationale regelgeving die moet aansluiten op de technologische ontwikkelingen.
Volgens het ministerie biedt automatisering van de bediening van schepen mogelijkheden om de Nederlandse zee- en binnenvaart veiliger, duurzamer en concurrerender te maken.
Internationale veiligheidsregels voor grote vrachtschepen
De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft onlangs de zogenoemde MASS-code afgerond. Deze regels voor Maritime Autonomous Surface Ships bieden een internationaal veiligheidskader voor grote vrachtschepen.
IMO-lidstaten kunnen de komende jaren ervaring opdoen met de code, voordat deze een verplichtend karakter krijgt.
Voor kleinere zeegaande schepen die niet onder de IMO-regels vallen, ontwikkelt Nederland een eigen ministeriële regeling. Bij het opstellen daarvan is intensief overlegd met andere Noordzeelanden, zodat de nationale veiligheidseisen zo goed mogelijk op elkaar aansluiten.
Ook de maritieme sector is vroegtijdig betrokken bij de ontwikkeling van de regels. De internetconsultatie wordt naar verwachting later in 2026 geopend.
Proeven met bediening op afstand in de binnenvaart
Ook op de Nederlandse binnenwateren en de internationale Rijn wordt steeds meer ervaring opgedaan met het op afstand besturen van schepen.
De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) gaat binnenkort lopende proefprojecten evalueren op basis van een Nederlands voorstel. De resultaten kunnen de basis vormen voor vervolgstappen, waaronder een mogelijke proef met een andere bemanningssamenstelling.
Automatisering kan brandstof besparen
Uit recent onderzoek blijkt volgens het ministerie dat automatisering ook kan bijdragen aan de verduurzaming van de scheepvaart.
Door gebruik te maken van een trackpilot, een systeem dat de stuurautomaat aanstuurt om een vooraf ingevoerde koers te volgen, kan brandstof worden bespaard. Volgens de Kamerbrief is het aannemelijk dat hierdoor ook de uitstoot wordt beperkt.
Ook overleg over onbemande vaart voor Defensie
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat overlegt daarnaast met het ministerie van Defensie over de mogelijkheden om bestaande ontheffingen voor onbemande vaart te gebruiken voor militaire toepassingen.
Waar nodig wordt het ontheffingssysteem aangepast, zodat Defensie met onbemande systemen kan testen zonder dat de veiligheid van andere verkeersdeelnemers in gevaar komt.
