UTRECHT – Voor het tweede jaar op rij moet bij Utrecht een gemaal worden aangezet om te zorgen dat het westen van Nederland genoeg zoet water krijgt. Om verzilting tegen te gaan, wordt vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal water omhoog gepompt naar de Leidse Rijn. Het moet voorkomen dat het water in de kustgebieden steeds zouter wordt in deze periode met hoge temperaturen, weinig neerslag en geringe aanvoer via de Rijn.
De grote vijzels van het gemaal werden dinsdagmiddag aangezet en blijven vermoedelijk wekenlang draaien, tot de situatie in het westen is genormaliseerd. De scheepvaart op de Leidse Rijn is over een lengte van zo’n 10 kilometer stilgelegd, mede omdat het waterpeil stijgt. Dat vaarverbod duurt tot het gemaal weer uitgaat. Het betrokken Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden raadt af om te zwemmen in de Leidse Rijn. Door de flink toegenomen stroming is dat extra gevaarlijk geworden.
Het in 1989 geopende gemaal De Aanvoerder is gebouwd om bij extreme droogte zoet water via de Leidse en Oude Rijn naar het westen van Nederland te pompen. De inschatting was dat het gemaal een keer in de tien jaar gebruikt moet worden. Dat gebeurde in 1993 voor het eerst, waarna het in 2003, 2011, 2018 en 2022 ook nodig was. Vorig jaar moest De Aanvoerder eveneens in actie komen.
Met een ingenieus systeem wordt de stroomrichting van het water omgedraaid en via een stelsel van stuwen, watergangen en gemalen richting de kust getransporteerd. Dit om te voorkomen dat door een gebrek aan tegendruk zout zeewater ver het binnenland in stroomt, iets wat schadelijk is voor onder meer de natuur en gewassen. De watergangen en gemalen zijn door de jaren heen vergroot. Daardoor kan nu 15 kuub water per seconde worden getransporteerd in plaats van 6,9 kuub.
“De frequentie waarmee dit systeem wordt ingezet, neemt toe. Door klimaatverandering hebben we vaker te maken met lange droge periodes in de zomer, waarin het risico op verzilting toeneemt”, aldus bestuurder Bert de Groot (De Stichtse Rijnlanden). Zijn collega Henk Hazenoot (Rijnland) benadrukt dat de waterschappen moeten samenwerken om het water in Nederland zo goed mogelijk te verdelen. De verzilting is volgens hem al doorgedrongen tot aan Gouda.
Zuid-Hollandse waterschappen lieten de afgelopen weken op andere manieren al zoet water aanvoeren. Omdat dit niet genoeg was, wordt de aanvoercapaciteit nu flink opgevoerd.
