BRUSSEL – De Europese Commissie heeft nieuwe richtlijnen gepubliceerd om de Europese transport- en toerismesector te ondersteunen vanwege de aanhoudende crisis in het Midden-Oosten. De maatregelen richten zich vooral op de luchtvaart, maar ook wegtransport, scheepvaart, binnenvaart en spoorvervoer worden genoemd vanwege de sterk stijgende brandstofkosten.
Volgens de Commissie zorgt de feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz voor ernstige verstoringen in de energieleveringen. De export van olieproducten uit de regio is sterk teruggelopen, waardoor brandstofprijzen voor alle vervoersmodaliteiten fors zijn gestegen. Dat raakt zowel de concurrentiepositie van bedrijven als de betaalbaarheid van transportdiensten.
De Commissie benadrukt dat er momenteel nog geen concrete brandstoftekorten zijn binnen de Europese Unie, maar waarschuwt dat bij een aanhoudend conflict vooral de beschikbaarheid van vliegtuigbrandstof onder druk kan komen te staan. Reizigers kunnen daardoor te maken krijgen met vertragingen, annuleringen, langere reistijden en hogere prijzen.
Voor luchtvaartmaatschappijen verduidelijkt Brussel bestaande EU-regels rond brandstoftoeslagen, slots op luchthavens, passagiersrechten en verplichtingen rond tanken op Europese luchthavens. Daarbij stelt de Commissie expliciet dat hoge brandstofprijzen géén reden zijn om annuleringen aan te merken als “buitengewone omstandigheden”. Alleen daadwerkelijke lokale brandstoftekorten kunnen daarvoor gelden.
Ook mogen luchtvaartmaatschappijen geen extra brandstoftoeslagen achteraf doorberekenen aan passagiers wanneer tickets al zijn verkocht. Ticketprijzen moeten volgens de Europese regels volledig en transparant worden weergegeven op het moment van aankoop.
Daarnaast kunnen luchtvaartmaatschappijen onder voorwaarden tijdelijk worden vrijgesteld van de zogenoemde 90 procent-brandstofverplichting uit de ReFuelEU Aviation-regels. Die verplichting schrijft voor dat maatschappijen normaal gesproken minimaal 90 procent van hun benodigde brandstof op de vertrekluchthaven moeten tanken. Bij mogelijke tekorten op bestemmingsluchthavens kan daarvan worden afgeweken om de vliegveiligheid te waarborgen.
De Europese Commissie wijst er verder op dat ook andere vervoerssectoren zwaar worden geraakt door de hoge energieprijzen. Voor wegtransport vertegenwoordigt diesel volgens Brussel ongeveer een derde van de operationele kosten van transportbedrijven. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen kunnen daardoor in financiële problemen komen.
Voor de scheepvaart noemt de Commissie de plotselinge stijging van brandstofprijzen een “uitzonderlijke en onverwachte last” die de economische levensvatbaarheid van essentiële verbindingen in gevaar kan brengen. Ook de binnenvaart en het spoor hebben volgens Brussel te maken met oplopende kosten.
Om de sectoren te ondersteunen heeft de Commissie eerder al een tijdelijk staatssteunkader aangenomen. Daarmee kunnen lidstaten financiële steun verlenen aan bedrijven in het wegtransport, spoorvervoer, de binnenvaart en de maritieme sector die worden getroffen door de stijgende dieselprijzen.
De Commissie zegt de situatie nauwlettend te blijven volgen en sluit aanvullende maatregelen niet uit wanneer de crisis verder escaleert of daadwerkelijke brandstofschaarste ontstaat.
