GENÈVE – Na meer dan dertig jaar in de wegtransportsector bereidt IRU-secretaris-generaal Umberto de Pretto zich voor op zijn vertrek. In een terugblik op drie decennia schetst hij hoe de sector ingrijpend is veranderd, maar tegelijkertijd met veel van dezelfde uitdagingen blijft worstelen.

De Pretto trad in 1995 in dienst bij de International Road Transport Union (IRU), zonder uitgebreide ervaring in het wegtransport. Eerder werkte hij onder meer als wetgevingsassistent in het Canadese parlement en bij de Internationale Kamer van Koophandel in Parijs.

“Ik begon met een naïeve kijk op de sector. Waarom zou je goederen over lange afstanden per vrachtwagen vervoeren? Zet ze op iets anders”, aldus De Pretto. Die visie veranderde echter snel toen hij de flexibiliteit en deur-tot-deurcapaciteit van wegtransport leerde kennen.

Digitalisering veranderde de sector

Een van de grootste veranderingen van de afgelopen dertig jaar is volgens De Pretto de digitalisering van de sector. Midden jaren negentig was het wegtransport nog grotendeels papiergestuurd.

“Minder dan twintig procent van de bedrijven had destijds een e-mailadres. Zelfs IRU had in 1995 nog geen e-mail”, zegt hij.

Tegenwoordig maken vervoerders gebruik van technologie voor wagenparkbeheer, voertuigtracking, monitoring van chauffeurs en optimalisering van bedrijfsprocessen. Toch verloopt de digitalisering niet overal even snel.

Volgens De Pretto komt dat onder meer doordat de sector grotendeels bestaat uit kleine en middelgrote ondernemingen. Die versnippering biedt flexibiliteit, maar maakt grootschalige veranderingen soms moeilijker.

Digitalisering verloopt trager dan verwacht

Innovaties zoals de elektronische vrachtbrief (eCMR), digitale handtekeningen en autonome voertuigen hebben zich volgens De Pretto minder snel ontwikkeld dan aanvankelijk werd verwacht.

Hoewel de technologie beschikbaar is, blijkt de adoptie in de praktijk ingewikkeld. Voor veel kleine vervoerders zijn de voordelen niet altijd direct zichtbaar, terwijl de winstmarges in de sector vaak beperkt zijn tot slechts één tot drie procent.

De Pretto noemt eCMR als voorbeeld. Hoewel elektronische handtekeningen in de luchtvaart al begin jaren negentig werden toegepast, werkt de wegtransportsector nog altijd aan de brede invoering van digitale vrachtdocumenten.

Versnipperde markt in Europa

Ook de deregulering van de markt heeft de sector veranderd. Waar in Noord-Amerika grote transportbedrijven ontstonden, bleef de Europese markt sterk versnipperd.

“In de Europese Unie is het relatief eenvoudig om als kleine vervoerder te starten, zonder de noodzakelijke bedrijfskennis of ervaring”, aldus De Pretto.

Volgens hem kan een gebrek aan ondernemersvaardigheden leiden tot onhoudbare prijsdruk, hogere risico’s en een afnemende aantrekkelijkheid van het beroep.

Chauffeurstekort en veilige parkeerplaatsen blijven uitdaging

Hoewel de sector de afgelopen dertig jaar sterk veranderde, blijven sommige uitdagingen onverminderd actueel. Zo noemt De Pretto het tekort aan chauffeurs en het gebrek aan veilige parkeerplaatsen.

Wel ziet hij dat er inmiddels meer politieke aandacht is voor deze problemen. Overheden erkennen volgens hem steeds vaker dat chauffeurs veilige rustplaatsen nodig hebben om aan sociale regelgeving te kunnen voldoen en veilig te kunnen werken.

Verhouding tussen weg en spoor verbeterd

De relatie tussen weg- en spoorvervoer is volgens De Pretto eveneens veranderd. Waar dertig jaar geleden nog vaak sprake was van een tegenstelling tussen beide modaliteiten, worden ze tegenwoordig steeds meer als aanvullend op elkaar gezien.

De uitdaging ligt volgens hem vooral in betere infrastructuur, efficiëntere overslagfaciliteiten en verdere digitalisering om intermodaal vervoer te stimuleren.

Grotere waardering voor sector

Ook het imago van de sector is verbeterd, stelt De Pretto. Vooral tijdens de coronapandemie werd duidelijk hoe essentieel wegtransport is voor de samenleving.

“Tijdens de pandemie, natuurrampen en oorlogen zorgen wij ervoor dat mensen worden geëvacueerd en essentiële goederen op hun bestemming komen. Veel vervoerders doen dat vrijwillig. Dat is het meest indrukwekkende aan deze sector”, zegt hij.

Ondanks alle veranderingen blijft de kern van de sector volgens De Pretto onveranderd.

“De sector is op veel manieren veranderd, maar zijn basisrol niet: hij levert – en zal dat altijd blijven doen.”