BERLIJN – Nederland en Duitsland gaan intensiever samenwerken om het grensoverschrijdende spoorvervoer te verbeteren. Daarbij ligt de nadruk op het versterken van het spoorgoederenvervoer, het verbeteren van de Duitse aansluiting op de Betuweroute en het mogelijk maken van meer goederentreinen met een lengte van 740 meter. Ook willen beide landen meer internationale reizigerstreinen laten rijden en de reistijden naar onder meer Berlijn verkorten. De Nederlandse staatssecretaris Annet Bertram (Openbaar Vervoer en Spoor) en de Duitse verkeersminister Steffen Bilger hebben hierover dinsdag 10 november in Berlijn een gezamenlijke verklaring ondertekend.
Met de overeenkomst willen Nederland en Duitsland bestaande knelpunten in het internationale spoorvervoer aanpakken en de samenwerking tussen beide landen structureel versterken. Naast verbeteringen aan de infrastructuur gaat het om technische harmonisatie, digitalisering, betere afstemming van spoorprojecten en het toegankelijker maken van de markt voor nieuwe spoorvervoerders.
Volgens beide bewindspersonen zijn goede spoorverbindingen niet alleen belangrijk voor het internationale personenvervoer en de Europese economie, maar ook voor de militaire mobiliteit. Nederland en Duitsland vervullen een belangrijke rol bij het vervoer van goederen en militair materieel naar het Europese achterland.
Betere aansluiting Betuweroute op Duits spoor
Een belangrijk onderdeel van de overeenkomst is het verbeteren van de aansluiting van de Betuweroute op het Duitse spoorwegnet. De Betuweroute vormt een van de belangrijkste goederenspoorverbindingen tussen de Rotterdamse haven en het Duitse Ruhrgebied en is daarmee van groot belang voor het internationale goederenvervoer.
Nederland en Duitsland willen de planning van grensoverschrijdende spoorprojecten voortaan gezamenlijk oppakken. Daarbij krijgt de uitbreiding van de capaciteit op het Duitse traject Emmerich-Oberhausen bijzondere aandacht. Op dit traject wordt gewerkt aan de aanleg van het zogenoemde Derde Spoor, waarmee de capaciteit voor het internationale treinverkeer moet worden vergroot.
Nederland kaartte in december 2025 al problemen aan rond de voortgang van dit project. Met de nieuwe samenwerking willen beide landen de afstemming verbeteren en knelpunten bij de uitvoering sneller aanpakken.
Jaarlijks passeren ongeveer 45.000 goederentreinen de Nederlands-Duitse grens via de grensovergangen bij Zevenaar, Venlo en Bad Bentheim. Daarmee behoren deze verbindingen tot de drukste grenspassages voor het spoorgoederenvervoer in Europa.
Staatssecretaris Bertram benadrukt het economische en strategische belang van de Betuweroute. “De Betuweroute biedt toegang tot het Europese achterland en is zo belangrijk voor het Europees concurrentievermogen én voor militaire mobiliteit in Europa. Met deze nieuwe gezamenlijke verklaring intensiveren we de samenwerking voor dit grensoverschrijdende project en vele anderen.”
Vier grensoverschrijdende spoortrajecten centraal
Naast de Duitse aansluiting op de Betuweroute hebben Nederland en Duitsland nog drie andere spoorverbindingen aangewezen waarop de samenwerking wordt geïntensiveerd.
Het gaat om de verbinding Venlo-Kaldenkirchen-Viersen, de grensovergang Bad Bentheim-Oldenzaal en de corridor Bremen-Oldenburg-Groningen-Amsterdam. Bij die laatste verbinding wordt niet alleen gekeken naar de verdere ontwikkeling van de Wunderline, maar ook naar de mogelijke aansluiting van de toekomstige Lelylijn op het Duitse spoorwegnet.
Het doortrekken van de Lelylijn naar Duitsland is een van de opties die worden onderzocht. Onlangs werd een adviescommissie ingesteld om te bekijken hoe de realisatie van de Lelylijn dichterbij kan worden gebracht.
De samenwerking moet ervoor zorgen dat Nederland en Duitsland hun investeringen en werkzaamheden aan grensoverschrijdende spoortrajecten beter op elkaar afstemmen. Daarmee willen beide landen voorkomen dat verbeteringen aan de ene kant van de grens onvoldoende aansluiten op de beschikbare infrastructuur aan de andere kant.
Meer ruimte voor goederentreinen van 740 meter
Nederland en Duitsland willen daarnaast de mogelijkheden vergroten om goederentreinen met een lengte van 740 meter in te zetten. Dergelijke treinen kunnen meer goederen per rit vervoeren en dragen daarmee bij aan een efficiënter gebruik van de beschikbare spoorcapaciteit.
Ook voor militair transport zijn langere treinen van belang. Voor het vervoer van zwaar militair materieel, waaronder tanks, zijn regelmatig lange goederentreinen nodig. Beide landen zijn belangrijke doorvoerlanden voor militair materieel binnen Europa en willen daarom de spoorinfrastructuur beter geschikt maken voor deze transporten.
De samenwerking richt zich verder op het harmoniseren van technische spoorstandaarden binnen Europa. Daarbij gaat het onder meer om de invoering van het Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS/ETCS, de ontwikkeling van de digitale automatische koppeling en automatisch treinbedrijf.
Ook onderzoek, innovatie, digitalisering en maatregelen tegen spoorweglawaai maken deel uit van de gezamenlijke afspraken. Door technische systemen en procedures beter op elkaar af te stemmen, moet het internationale spoorvervoer eenvoudiger en concurrerender worden ten opzichte van andere vervoerswijzen.
Meer internationale treinen en kortere reistijden
Naast het goederenvervoer willen Nederland en Duitsland ook het internationale reizigersvervoer verbeteren. Beide landen streven naar meer rechtstreekse treinverbindingen en kortere reistijden tussen belangrijke Europese steden.
Daarbij wordt vooral gekeken naar de corridors Amsterdam-Hamburg, met verdere verbindingen richting Kopenhagen, Amsterdam-Berlijn met aansluitingen richting Warschau en Praag, en Amsterdam-Frankfurt met verbindingen naar Bazel en Wenen.
Volgens de Nederlandse overheid rijden er momenteel dagelijks ongeveer twee keer zoveel hogesnelheidstreinen naar Parijs als naar Berlijn. Nederland en Duitsland willen de verbindingen met Duitsland daarom aantrekkelijker maken en het voor nieuwe spoorvervoerders gemakkelijker maken om internationale treindiensten aan te bieden.
Meer concurrentie moet volgens beide landen bijdragen aan een beter aanbod voor reizigers en vervoerders. Ook in het spoorgoederenvervoer willen Nederland en Duitsland de toegang voor nieuwe aanbieders verbeteren.
De Nederlandse regering heeft in het coalitieakkoord al vastgelegd meer ruimte te willen bieden aan innovatieve spoorvervoerders, onder meer op internationale verbindingen.
Wunderline en nieuwe verbinding Coevorden-Bad Bentheim
De samenwerking tussen Nederland en Duitsland heeft dit jaar al geleid tot ontwikkelingen in het regionale grensoverschrijdende spoorvervoer. Zo is de Wunderline tussen Groningen en Leer onlangs opnieuw in gebruik genomen, mede dankzij de heropening van de Friesenbrücke over de Eems bij Weener.
Daarnaast staat voor december 2026 de start van treindiensten tussen Coevorden en Bad Bentheim gepland. Beide projecten moeten bijdragen aan betere verbindingen tussen Nederlandse en Duitse grensregio’s.
De Duitse verkeersminister Steffen Bilger ziet deze ontwikkelingen als voorbeelden van wat gezamenlijke inspanningen kunnen opleveren.
“Juist op het spoor liggen er grote kansen: voor milieuvriendelijke mobiliteit, efficiënte toeleveringsketens en betere verbindingen binnen Europa. Met onze gezamenlijke verklaring leggen we nu een nieuwe basis om het grensoverschrijdende vervoer van personen en goederen doelgericht te blijven ontwikkelen, de digitalisering van het spoor te bevorderen en bestaande belemmeringen weg te nemen”, aldus Bilger.
Volgens de minister laten de succesvolle heropening van de Friesenbrücke en de Wunderline zien dat beide landen gezamenlijk concrete verbeteringen kunnen realiseren.
Jaarlijks overleg op hoog niveau
Om ervoor te zorgen dat de afspraken daadwerkelijk worden uitgevoerd, richten Nederland en Duitsland een nieuwe overlegstructuur in. Jaarlijks komt een stuurgroep bijeen met vertegenwoordigers op hoog niveau van beide landen. Daarbij kunnen ook spoorinfrastructuurbeheerders en andere betrokken organisaties worden uitgenodigd.
Van Nederlandse en Duitse zijde worden onder meer ProRail en DB InfraGO bij de samenwerking betrokken. Daarnaast worden werkgroepen ingesteld om de afspraken verder uit te werken en de voortgang van afzonderlijke projecten te bespreken.
De nieuwe structuur vervangt de bestaande werkwijze waarbij verschillende onderwerpen tijdens afzonderlijke overleggen op uiteenlopende bestuurlijke niveaus werden besproken. Door de belangrijkste grensoverschrijdende spoorvraagstukken gezamenlijk en op hoog niveau te behandelen, verwachten beide landen sneller besluiten te kunnen nemen.
De gezamenlijke verklaring bouwt voort op de samenwerking op het gebied van spoorgoederenvervoer die Nederland en Duitsland in 2019 zijn gestart. Vorig jaar kondigde Nederland al aan bij Duitsland sterker te zullen aandringen op investeringen in grensoverschrijdende spoortrajecten en de verdere ontwikkeling van internationale reizigers- en goederenverbindingen.
Nederland sloot in februari 2026 ook al een gezamenlijke verklaring met België om de samenwerking op spoorgebied te intensiveren. Met de nieuwe afspraken met Duitsland wil het kabinet de internationale spoorverbindingen verder versterken en de positie van Nederland als logistiek knooppunt binnen Europa ondersteunen.
