DEN HAAG – De onrust op de oliemarkt door de oorlog in Iran leidt tot hogere winstmarges bij bedrijven die actief zijn in de productie en raffinage van ruwe olie. Dat blijkt uit de eerste Monitor Brandstofprijzen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Voor tankstations zijn er op dit moment nog geen aanwijzingen dat de gemiddelde winstmarges zijn gestegen.
De toezichthouder onderzoekt in de monitor hoe stijgende olieprijzen doorwerken in de volledige brandstofketen, van olieproductie en raffinage tot de verkoop van benzine en diesel aan de pomp.
Volgens ACM-voorzitter Martijn Snoep raken de hogere brandstofprijzen zowel huishoudens als bedrijven direct. “Daarom is het belangrijk om transparant te maken hoe prijsontwikkelingen van ruwe olie in de brandstofketen doorwerken en waar winstmarges zijn gestegen”, aldus Snoep.
Olieprijs sinds maart circa 70 procent hoger
De ACM meldt dat de prijs van ruwe olie sinds maart met ongeveer 70 procent is gestegen. Volgens de toezichthouder is het niet aannemelijk dat de productiekosten van olie in dezelfde mate zijn toegenomen. Dat wijst erop dat de gemiddelde winstmarges bij olieproducenten zijn gestegen.
Ook raffinaderijen lijken momenteel hogere marges te behalen, vooral op diesel en kerosine. Bij benzine liggen de marges volgens de ACM juist lager. De toezichthouder benadrukt dat de ontwikkelingen binnen de brandstofketen sterk per product en per bedrijf kunnen verschillen.
De stijgende prijzen hangen samen met geopolitieke spanningen en verstoringen in het wereldwijde aanbod van ruwe olie en olieproducten, onder meer door beperkingen op belangrijke transportroutes vanuit het Midden-Oosten.
Geen aanwijzingen voor hogere marges bij tankstations
Tankstations hebben te maken met hogere inkoopprijzen en berekenen die door aan consumenten en bedrijven. Volgens de ACM zijn er momenteel echter geen aanwijzingen dat pomphouders gemiddeld hogere winstmarges realiseren.
Wel constateert de toezichthouder dat marges bij tankstations sterker schommelen dan vóór het uitbreken van de oorlog in Iran, mede door de grotere prijsschommelingen op de groothandelsmarkt.
ACM onderzoekt doorwerking olieprijs naar pomp
De ACM gaat de komende periode ook onderzoeken hoe snel eventuele toekomstige dalingen van de olieprijs worden doorgegeven aan consumenten. Eerder stelde de toezichthouder al vast dat stijgende olieprijzen doorgaans sneller aan de pomp zichtbaar zijn dan prijsdalingen, het zogenoemde “rockets & feathers”-effect.
Daarnaast is de ACM een verkennend onderzoek gestart naar het gebruik van prijssoftware binnen de brandstofketen.
Vanaf mei 2026 actualiseert de ACM de gegevens in de Monitor Brandstofprijzen wekelijks. Minimaal één keer per maand publiceert de toezichthouder een toelichting op de ontwikkelingen in de markt.
