ROTTERDAM – De wereldwijde luchtvrachtsector staat opnieuw onder druk door het aanhoudende conflict in het Midden-Oosten. Volgens data-analist Xeneta wordt de veerkracht van de sector zwaar op de proef gesteld, terwijl de vooruitzichten voor 2026 al zwak waren.
Hoewel de sector in eerdere crises – zoals tijdens de coronapandemie en de verstoringen in de Rode Zee – juist profiteerde van problemen in de zeevaart, ligt dat nu anders. Dit keer wordt de luchtvrachtsector zelf direct geraakt.
Grote onzekerheid in de markt
Volgens Niall van de Wouw is de onzekerheid momenteel groot: “Of de vraag in maart met 2 procent of 4 procent is gedaald, is nu minder relevant als we mogelijk aan de vooravond staan van een wereldwijde economische crisis.”
Tegelijkertijd ziet hij ook samenwerking binnen de sector: “Er is veel solidariteit tussen verladers, expediteurs en luchtvaartmaatschappijen. Ondanks de onzekerheid proberen partijen samen door deze periode heen te komen.”
Tarieven omhoog door brandstof en capaciteitstekort
De luchtvrachttarieven stijgen inmiddels fors. In maart bereikten de wereldwijde spotprijzen gemiddeld 2,86 dollar per kilo, het hoogste niveau sinds december 2024.
De stijging wordt veroorzaakt door meerdere factoren:
- een capaciteitsdaling van circa 30 procent in het Midden-Oosten;
- bijna verdubbelde kerosineprijzen;
- extra kosten zoals oorlogstoeslagen.
Vooral routes vanuit Zuid- en Zuidoost-Azië naar het Midden-Oosten zijn hard geraakt, met prijsstijgingen van 50 tot 100 procent in korte tijd.
Effecten wereldwijd zichtbaar
De impact blijft niet beperkt tot het Midden-Oosten. Omdat de regio een belangrijke schakel vormt in wereldwijde luchtvrachtroutes, worden ook andere corridors geraakt.
Zo stijgen tarieven van Azië naar Noord-Amerika met dubbele cijfers, terwijl tarieven tussen Zuid-Azië en Noord-Amerika zelfs met circa 75 procent zijn toegenomen.
Op sommige routes is juist een daling zichtbaar. Zo daalden spotprijzen tussen Europa en Noord-Amerika met ongeveer 10 procent, mede door extra capaciteit vanuit passagiersvluchten.
Flexibiliteit in logistieke keten
Om verstoringen op te vangen, verschuiven luchtvaartmaatschappijen capaciteit naar veiligere luchthavens zoals Muscat en Jeddah. Volgens Xeneta laat dit zien dat de sector flexibel blijft opereren, al gaat dat gepaard met hogere kosten.
Contracten korter door onzekerheid
De onrust komt op een gevoelig moment: het jaarlijkse contractseizoen. Verladers kiezen steeds vaker voor kortlopende contracten van drie maanden in plaats van jaarcontracten.
Het aandeel vracht dat tegen spotprijzen wordt vervoerd, steeg in maart naar 52 procent, bijna vergelijkbaar met het niveau aan het begin van de coronapandemie.
Vraag en aanbod onder druk
Wereldwijd daalde de vraag naar luchtvracht in maart met 3 procent op jaarbasis, terwijl de capaciteit met 6 procent afnam. De beladingsgraad steeg daardoor naar 65 procent.
Volgens Xeneta is het huidige probleem vooral een kwestie van aanbod. Op termijn kan dit echter omslaan in een vraagprobleem, afhankelijk van de duur van het conflict.
“De markt kan zich herstellen, maar hoe lang dat duurt bepaalt of dit uitgroeit tot een veel groter probleem,” aldus Van de Wouw. “Of luchtvracht uiteindelijk profiteert of juist schade ondervindt, hangt volledig af van hoe lang het conflict aanhoudt.”
