AMSTERDAM – Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt Tata Steel IJmuiden B.V. van vijf strafbare feiten die verband houden met milieuvervuiling en de uitstoot van gevaarlijke stoffen. Dat heeft het OM vrijdag 20 november bekendgemaakt tijdens de eerste regiezitting bij de rechtbank Amsterdam. Volgens justitie heeft het staalbedrijf bij de productie van kooks in zijn kooksgasfabrieken opzettelijk en in strijd met de wet milieuvervuiling veroorzaakt. Daarbij zouden zeer zorgwekkende stoffen zijn vrijgekomen, die mogelijk gevaar hebben opgeleverd voor de volksgezondheid.
Tijdens de regiezitting is de tenlastelegging tegen Tata Steel bekendgemaakt. Daarnaast worden aanvullende onderzoekswensen besproken en wordt gekeken naar de verdere planning en voortgang van de strafzaak. Het strafrechtelijk onderzoek richt zich voornamelijk op de kooksgasfabrieken van het staalbedrijf in IJmuiden en de mogelijke uitstoot van gevaarlijke stoffen die met de productieprocessen samenhangt.
Vijf strafbare feiten
Het eerste feit waarvan Tata Steel wordt verdacht, betreft het opzettelijk en wederrechtelijk veroorzaken van milieuverontreiniging. Volgens het OM heeft het bedrijf zich bij de productie van kooks niet gehouden aan de geldende wet- en regelgeving. Hierdoor zouden zeer zorgwekkende stoffen zijn vrijgekomen, met mogelijk schadelijke gevolgen voor de openbare gezondheid.
De tweede en derde verdenking hebben betrekking op het ontstaan van zogenoemde ongare kooks. Kooks ontstaat door steenkool onder hoge temperaturen te verhitten en wordt onder meer gebruikt bij de productie van staal. Volgens het OM heeft Tata Steel op illegale wijze ongare kooks laten ontstaan zonder daarvoor over de vereiste omgevingsvergunning te beschikken.
Daarnaast verwijt justitie het staalbedrijf dat het onvoldoende onderhoud heeft uitgevoerd aan de kooksgasfabrieken. Volgens het OM zijn noodzakelijke reparaties niet of onvoldoende uitgevoerd en zijn beschadigde ovens desondanks in bedrijf gebleven. Daarmee zou Tata Steel de wettelijke zorgplicht hebben overtreden die op het bedrijf rust. Dit vormt het vierde strafbare feit op de tenlastelegging.
Het vijfde feit betreft drie voorvallen met ongare kooks in 2023. Volgens het OM heeft Tata Steel deze incidenten niet gemeld bij de omgevingsdienst, terwijl het bedrijf daartoe wel verplicht zou zijn geweest.
Strafrechtelijk onderzoek gestart na aangifte in 2021
Het strafrechtelijk onderzoek begon naar aanleiding van een aangifte die in mei 2021 werd gedaan tegen leidinggevenden van Tata Steel. De aangifte had betrekking op het opzettelijk veroorzaken van milieuverontreiniging met mogelijk schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid. Daarbij werd gewezen op een mogelijke overtreding van artikel 173a van het Wetboek van Strafrecht.
Het onderzoek is uitgevoerd onder leiding van het Functioneel Parket van het OM. Daarbij waren de Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD), de milieurecherche van de politie-eenheid Den Haag en de Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond (DCMR) betrokken.
Tijdens het onderzoek zijn verschillende opsporingsmethoden ingezet. Zo zijn video-opnames gemaakt en geanalyseerd, metingen verricht en getuigen gehoord. Ook zijn telefoons afgeluisterd en is het onderzoeksteam heimelijk binnengedrongen in het digitale bedrijfsnetwerk van Tata Steel. Daarnaast zijn grote hoeveelheden documenten en digitale bestanden in beslag genomen en onderzocht.
OM spreekt van grootschalige overtredingen
Het OM heeft ervoor gekozen het strafrechtelijk onderzoek te beperken tot de kooksgasfabrieken en de uitstoot van gevaarlijke stoffen die daarmee in verband kan worden gebracht. Andere fabrieksonderdelen van Tata Steel zijn buiten het onderzoek gehouden om te voorkomen dat de strafzaak nog omvangrijker zou worden.
Ook bij het opstellen van de tenlastelegging heeft het OM de omvang van de zaak beperkt. Zo zijn tien specifieke voorvallen opgenomen waarbij Tata Steel opzettelijk ongare kooks zou hebben laten ontstaan zonder de daarvoor vereiste omgevingsvergunning.
Volgens justitie gaat het in werkelijkheid echter om veel meer voorvallen dan de tien die in de tenlastelegging zijn opgenomen. Het OM stelt dat Tata Steel zich op veel grotere schaal aan dergelijke overtredingen schuldig heeft gemaakt en wil dat de rechtbank bij de inhoudelijke behandeling rekening houdt met dit vermeende grootschalige karakter.
Onderzoek naar leidinggevenden nog niet afgerond
Naast de strafzaak tegen Tata Steel als onderneming loopt nog een afzonderlijk deel van het onderzoek naar de mogelijke strafrechtelijke verantwoordelijkheid van leidinggevenden. Dit onderzoek is nog niet afgerond.
Het OM verwacht het betreffende deel van het onderzoeksdossier in het eerste kwartaal van 2027 te ontvangen. Daarna zal justitie beoordelen of er voldoende aanknopingspunten zijn om één of meerdere natuurlijke personen strafrechtelijk te vervolgen.
Totdat hierover een beslissing is genomen, doet het OM geen verdere mededelingen over het onderzoek naar de betrokken leidinggevenden.
Voor de strafzaak tegen Tata Steel is op dit moment nog geen nieuwe zittingsdatum bekend. De verdenkingen moeten tijdens de inhoudelijke behandeling door de rechtbank worden beoordeeld.







