LEEUWARDEN – Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft ziekenhuis Isala aansprakelijk gehouden voor de schade die een moeder en haar drie kinderen hebben geleden doordat een gynaecoloog in 1988 tijdens een vruchtbaarheidsbehandeling zijn eigen zaad gebruikte in plaats van dat van de echtgenoot van de vrouw. Dat gebeurde zonder de moeder en haar toenmalige echtgenoot hierover te informeren. Als gevolg van de behandeling werd een drieling geboren.
De vrouw onderging in 1988 in het ziekenhuis een zogeheten KIE-behandeling (Kunstmatige Inseminatie met sperma van de Eigen partner). Met de behandelend gynaecoloog was afgesproken dat het sperma van haar echtgenoot zou worden gebruikt. In plaats daarvan gebruikte de arts echter zijn eigen zaad. Jaren later stelden de moeder en de kinderen het ziekenhuis aansprakelijk voor de materiële en immateriële schade die zij daardoor hebben geleden.
Contractuele band met het ziekenhuis
Het hof oordeelt dat de moeder in 1988 er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat zij niet alleen met de gynaecoloog, maar ook met het ziekenhuis een overeenkomst had voor de behandeling van haar kinderloosheid. In die periode werkten medisch specialisten op basis van een toelatingsovereenkomst binnen het ziekenhuis, terwijl patiënten formeel een contract sloten met de specialist.
Volgens het hof mocht de moeder er in dit geval van uitgaan dat het ziekenhuis mede contractspartij was. Daardoor konden de moeder en de kinderen het ziekenhuis aanspreken op schadevergoeding.
Verjaring niet aanvaardbaar
Het ziekenhuis beriep zich op verjaring. Volgens de wet verjaart een vordering tot schadevergoeding in beginsel uiterlijk twintig jaar na de gebeurtenis, in dit geval de verwekking van de kinderen in 1988, wat zou betekenen dat de claim in 2008 is verjaard.
Anders dan de rechtbank vindt het hof dat een beroep op verjaring hier onredelijk is. De inbreuk op de lichamelijke en geestelijke integriteit van zowel de moeder als de kinderen acht het hof zo ernstig dat het onaanvaardbaar is om de vordering alleen vanwege tijdsverloop af te wijzen.
Wanprestatie en onrechtmatig handelen
Door het gebruik van zijn eigen zaad in plaats van dat van de echtgenoot, zoals was afgesproken, heeft de gynaecoloog volgens het hof wanprestatie gepleegd: een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de behandelovereenkomst. Omdat de moeder ook een overeenkomst met het ziekenhuis had, is het ziekenhuis daarvoor mede contractueel aansprakelijk.
Ten opzichte van de kinderen is het ziekenhuis aansprakelijk wegens onrechtmatig handelen. Zij zijn jarenlang in de veronderstelling geweest dat iemand anders hun biologische vader was en hebben hun echte biologische vader nooit kunnen leren kennen.
Schadevergoeding volgt later
Het hof heeft de zaak voor de vaststelling van de omvang van de schade en de hoogte van een eventuele schadevergoeding verwezen naar een aparte zogenoemde schadestaatprocedure. Daarin zal worden bepaald welk bedrag het ziekenhuis aan de moeder en haar kinderen moet vergoeden.
