DEN HAAG – De Aanschafsubsidieregeling Zero-Emissie Trucks (AanZET) heeft sinds de start in 2022 geleid tot subsidietoekenningen voor 3.844 emissievrije vrachtwagens. Daarvan zijn inmiddels 1.538 vrachtwagens daadwerkelijk ingestroomd. Volgens een evaluatie in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is de subsidieregeling doeltreffend en doelmatig en speelt de subsidie bij ongeveer 90 procent van de deelnemende bedrijven een belangrijke of zelfs doorslaggevende rol bij de aanschaf.
De AanZET-regeling werd in 2022 ingevoerd om de aanschaf van emissievrije vrachtwagens te stimuleren en de overgang naar zero-emissie wegtransport te versnellen. In de evaluatie is gekeken naar de resultaten sinds de invoering, de doeltreffendheid en doelmatigheid en mogelijke verbeterpunten voor een vervolg van de regeling.
Uit de evaluatie blijkt dat eind 2025 in Nederland in totaal 2.193 emissievrije vrachtwagens rondreden. Het tussendoel voor dat jaar lag op 1.000 voertuigen en werd daarmee ruimschoots gehaald.
Van het Nederlandse emissievrije vrachtwagenpark is volgens de onderzoekers 58 procent met ondersteuning vanuit AanZET aangeschaft.
Subsidie voor negen op tien bedrijven belangrijk
Een belangrijk resultaat uit de evaluatie is de invloed van de subsidie op de investeringsbeslissing van transportbedrijven. Voor ongeveer 90 procent van de bedrijven die van de regeling gebruikmaken, is AanZET belangrijk of doorslaggevend voor de aanschaf van een emissievrije vrachtwagen.
De onderzoekers constateren daarnaast dat de deelname breed is en dat het aandeel mkb-bedrijven toeneemt. Ook zijn deelnemers volgens de evaluatie in hoge mate tevreden over het aanvraagproces.
De uitvoeringskosten van de regeling bedragen ongeveer 1 procent van het beschikbare subsidiebudget.
Miljoenen tonnen minder CO2-uitstoot
Ook de verwachte vermindering van de CO2-uitstoot is onderzocht. De vrachtwagens die met AanZET zijn aangeschaft en inmiddels zijn ingestroomd, leveren volgens de evaluatie over de beschouwde periode naar schatting een CO2-reductie van 1,1 tot 2,0 miljoen ton op.
Wanneer ook de vrachtwagens worden meegerekend waarvoor subsidie is toegekend maar die nog moeten instromen, kan de totale reductie uitkomen op 2,8 tot 5,1 miljoen ton CO2.
De onderzoekers concluderen dat AanZET daarmee niet alleen de overgang naar emissievrij transport versnelt, maar ook een substantiële CO2-reductie oplevert en de acceptatie van zero-emissietechnologie vergroot.
Budget gestegen naar 86 miljoen euro
Sinds de invoering is het beschikbare budget voor AanZET aanzienlijk gegroeid. In 2022 was 25 miljoen euro beschikbaar. Een jaar later was dat 57 miljoen euro en in 2024 ging het om 67 miljoen euro.
Voor 2025 bedroeg het budget 65 miljoen euro. In 2026 is 86 miljoen euro beschikbaar.
Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie dat een deel van het beschikbare subsidiebudget uiteindelijk niet wordt benut. Onder meer ingetrokken aanvragen, afgewezen aanvragen, annuleringen, terugvorderingen en faillissementen kunnen ertoe leiden dat een eerdere aanvraag niet resulteert in de daadwerkelijke instroom van een vrachtwagen.
Netcongestie remt verdere groei
Ondanks de positieve resultaten zijn er volgens de evaluatie nog belangrijke obstakels voor verdere elektrificatie van het vrachtwagenpark. Vooral netcongestie en de beschikbaarheid van laadinfrastructuur kunnen verdere opschaling beperken.
Daarnaast blijft de hoge aanschafprijs van emissievrije vrachtwagens een barrière voor transportbedrijven.
De onderzoekers adviseren daarom de AanZET-regeling voort te zetten. Daarbij zou de marktontwikkeling nauwlettend moeten worden gevolgd en zouden voor de regeling concretere doelen moeten worden geformuleerd.
Ook wordt geadviseerd onderzoek te doen naar maatregelen tegen ongewenst gebruik van de subsidie en de gevolgen van netcongestie voor de verdere overstap naar emissievrije vrachtwagens te blijven volgen.
