KEULEN – De Europese binnenvaartvloot moet de komende jaren grootschalig worden vernieuwd om beter bestand te zijn tegen periodes van extreem laag water. HGK Shipping pleit daarom voor een Europees vlootvernieuwingsprogramma waarmee tot 2035 maximaal 1.000 moderne, energiezuinige binnenvaartschepen worden gebouwd die speciaal zijn geoptimaliseerd voor varen bij geringe waterdieptes. Met het programma zou volgens HGK een investeringsvolume van maximaal 12,5 miljard euro gemoeid kunnen zijn.

De Duitse binnenvaartonderneming doet de oproep naar aanleiding van de extreem lage waterstanden op onder meer de Rijn. Volgens HGK maken de huidige omstandigheden duidelijk hoe kwetsbaar belangrijke Europese goederenstromen zijn wanneer schepen door laagwater nog maar een fractie van hun normale lading kunnen meenemen.

Bij Kaub aan de Midden-Rijn werd op 11 augustus volgens HGK een waarde van slechts 16 centimeter gemeten. Het bedrijf verwacht dat de situatie verder kan verslechteren en dat de waterstand mogelijk tot enkele cijfers daalt.

Dalende waterstanden beperken de beladingsmogelijkheden van binnenvaartschepen sterk en daarmee ook de beschikbare transportcapaciteit op een van de belangrijkste goederenroutes van Europa.

Speciaal ontworpen voor laagwater

HGK Shipping heeft sinds 2018 samen met klanten in het eigen Shipping Design Centre negen schepen ontwikkeld die specifiek zijn geoptimaliseerd voor varen bij lage waterstanden. Deze schepen dienen volgens het bedrijf als voorbeeld voor toekomstige nieuwbouw.

Als voorbeeld noemt HGK de Synthese 18. Dit schip kan volgens het bedrijf onder de huidige extreme omstandigheden bij Kaub nog altijd 485 ton lading vervoeren.

“We zien nu wat een moderne vloot kan presteren”, zegt Steffen Bauer, CEO van de HGK Group. “Stel je voor dat we deze capaciteit niet alleen bij individuele schepen zouden hebben, maar bij een relevant deel van de Europese vloot.”

Volgens Bauer gaat het er uiteindelijk om industriële toeleveringsketens ook tijdens extreem laagwater zo lang mogelijk draaiende te houden.

Laagwater kan miljarden kosten

De economische gevolgen kunnen volgens HGK aanzienlijk zijn wanneer de huidige omstandigheden langere tijd aanhouden.

Het bedrijf verwijst naar ramingen waarbij aanhoudend extreem laagwater de Duitse economische groei met ongeveer 0,3 tot 0,4 procentpunt zou kunnen drukken. Het Kiel Institute for the World Economy schat volgens HGK dat de economische schade door het laagwater alleen al in het derde kwartaal kan oplopen tot 2 miljard euro.

Groot deel binnenvaartvloot sterk verouderd

Tegelijkertijd kampt de Europese binnenvaart volgens HGK met een verouderde vloot en een zeer laag tempo van nieuwbouw.

Cijfers van de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) laten volgens HGK zien dat de vloot voor droge en vloeibare lading in de Rijnoeverstaten ongeveer 7.800 schepen telt. Circa 80 procent van de droge-ladingvloot is nog in de twintigste eeuw gebouwd.

In 2024 kwamen volgens de aangehaalde cijfers slechts dertien nieuwe droge-ladingschepen en 38 nieuwe tankers op de markt.

Vooral kleinere binnenvaartondernemers en zelfstandige schippers lopen volgens HGK tegen de hoge investeringskosten van nieuwbouw aan. Daarbij speelt mee dat de terugverdientijd van moderne schepen lang kan zijn.

“We kunnen laagwater niet voorkomen. Maar we kunnen wel schepen bouwen die onder moeilijke omstandigheden langer inzetbaar blijven”, aldus Bauer.

Tot 12,5 miljard euro aan investeringen

HGK stelt daarom het programma ‘Fleet Renewal Programme for Commercial Inland Waterway Shipping 2035’ voor. Daarmee zouden investeringen in maximaal 1.000 nieuwe Europese binnenvaartschepen moeten worden gemobiliseerd.

Uitgaande van een gemiddelde investering van 12,5 miljoen euro per nieuw schip vertegenwoordigt het plan een potentieel investeringsvolume van maximaal 12,5 miljard euro.

De nieuwe schepen zouden niet alleen geschikt moeten zijn voor ondiep water, maar volgens HGK ook energiezuinig en ‘future-fuel-ready’ moeten worden gebouwd. Daarmee moeten ze in de toekomst geschikt kunnen worden gemaakt voor klimaatvriendelijkere aandrijfsystemen en energiebronnen.

Ook zouden nieuwe scheepsconcepten moeten worden ontwikkeld voor groeimarkten zoals recycling en circulaire goederenstromen, alternatieve energiedragers, project- en zwaar transport en hoogwaardige industriële goederen.

HGK vraagt overheid om steun tot 2035

HGK vindt dat Duitsland binnen Europa het voortouw moet nemen. De Duitse regering zou een langjarig en betrouwbaar financieringskader tot 2035 moeten creëren waarmee private investeringen worden aangejaagd.

Daarbij zouden volgens HGK, binnen de mogelijkheden van de Europese staatssteunregels, subsidiepercentages tot 40 procent moeten worden onderzocht en benut. Vooral kleinere en middelgrote ondernemingen en zelfstandige schippers zouden daarmee toegang moeten krijgen tot nieuwbouw.

Het huidige Duitse stimuleringsprogramma voor een groene binnenvaart, waarvoor aanvankelijk 125 miljoen euro beschikbaar is, vormt volgens HGK een belangrijke basis. Het programma houdt volgens de onderneming echter onvoldoende rekening met de aanpassingen die nodig zijn voor langdurige periodes van laagwater.

Ook investeringen in Rijn noodzakelijk

Alleen nieuwe schepen bouwen is volgens HGK niet voldoende. De onderneming benadrukt dat tegelijkertijd in de Duitse vaarwegen moet worden geïnvesteerd.

Onder meer verbeteringen aan de Midden-Rijn, stabilisatie van de rivierbodem en verbetering van de vaarmogelijkheden op de Beneden-Rijn en het aanpakken van andere infrastructurele knelpunten blijven volgens het bedrijf noodzakelijk.

“Wie investeert in een veerkrachtige vaarweg en een moderne vloot, investeert rechtstreeks in de toekomstbestendigheid van Duitsland als industriële vestigingsplaats”, aldus Bauer.