AMSTERDAM – Nederlandse bedrijven moeten zich beter voorbereiden op steeds extremere weersomstandigheden. Hitte, droogte en hevige regenval leiden tot lagere arbeidsproductiviteit, hogere kosten en omzetverlies. Ook transport- en logistieke ketens worden geraakt. Vooral de binnenvaart is kwetsbaar door langdurige perioden van laagwater, concludeert ABN AMRO in een vrijdag gepubliceerd sectorrapport.

Volgens de bank laat de zomer van 2026 zien dat de gevolgen van extreem weer nu al direct voelbaar zijn voor het bedrijfsleven. Hitte en droogte zorgen onder meer voor logistieke problemen doordat lage waterstanden de laadcapaciteit van binnenvaartschepen beperken. Bedrijven die afhankelijk zijn van vervoer over water kunnen daardoor te maken krijgen met vertragingen in de aanvoer van grondstoffen.

ABN AMRO verwacht dat Nederlandse zomers steeds heter en droger worden. Tegelijkertijd kunnen hevige regenbuien voor nieuwe verstoringen zorgen. Bedrijven moeten volgens de bank daarom niet alleen kijken naar de directe gevolgen voor hun eigen activiteiten, maar ook naar kwetsbaarheden bij leveranciers en andere partijen in hun keten.

Binnenvaart hard geraakt door laagwater

Voor de sector transport en logistiek besteedt ABN AMRO specifiek aandacht aan de binnenvaart. Extreme droogte zet deze vervoerssector steeds vaker onder druk. Door lage waterstanden kunnen schepen minder lading meenemen en kunnen vaarwegen zelfs tijdelijk onbevaarbaar worden. In de zomer van 2026 gebeurde dat volgens het rapport onder meer bij het Twentekanaal en de haven van Deventer.

Hierdoor neemt de beschikbare transportcapaciteit af, moeten schepen soms omvaren en kunnen de vrachttarieven sterk oplopen.

Ook de situatie op de Rijn is zorgelijk. De waterstand bij Kaub, een belangrijke graadmeter voor de bevaarbaarheid van de rivier, zakte in juli ruim onder de kritieke grens van 77 centimeter. Op het laagste punt werd bij het meetstation nog slechts 16 centimeter gemeten. ABN AMRO benadrukt dat dit niet de daadwerkelijke diepte van de Rijn is, maar de waterhoogte ten opzichte van het vaste referentiepunt van het meetstation.

Uit onderzoek van de bank blijkt dat waterstanden steeds vaker kritieke niveaus bereiken en perioden van laagwater langer aanhouden.

Vrachttarieven tankvaart schieten omhoog

Naast de droge bulkvaart ondervindt ook de tankvaart grote gevolgen. Tankschepen vervoeren onder meer olie en chemicaliën en zijn volgens ABN AMRO extra gevoelig voor laagwater, omdat deze schepen ook zonder lading relatief zwaar zijn.

Daar komen geopolitieke spanningen bovenop. Verstoringen rond de Straat van Hormuz zorgen voor hogere olie- en gasprijzen. De combinatie van een sterke vraag naar olieproducten en een beperkt aanbod aan beschikbare scheepscapaciteit door het laagwater zorgt voor opwaartse druk op de vrachttarieven in de tankvaart.

ABN AMRO wijst daarbij op het belang van een flexibele binnenvaartvloot met zowel kleine als grote schepen. Kleinere schepen kunnen vanwege hun lagere gewicht langer blijven varen wanneer het waterpeil daalt en kunnen gemakkelijker terminals in het achterland bereiken.

Juist dit segment staat echter onder druk. De Nederlandse binnenvaartvloot bestaat volgens onderzoek van de bank steeds meer uit grotere schepen. Kleine schepen hebben minder schaalvoordelen en er zijn voor dezelfde hoeveelheid vracht meer schippers nodig, terwijl de sector al kampt met personeelstekorten.

Hitte verlaagt arbeidsproductiviteit

Niet alleen logistieke processen worden geraakt. Extreem hoge temperaturen hebben ook gevolgen voor werknemers. ABN AMRO hanteert als vuistregel dat vanaf 25 graden Celsius de arbeidsproductiviteit met ongeveer 2 procent afneemt voor iedere graad waarmee de temperatuur verder stijgt.

Volgens cijfers van TNO worden ruim 350.000 werknemers in Nederland tijdens hun werk blootgesteld aan hittestress. Dat speelt vooral bij mensen die buiten werken, zwaar lichamelijk werk verrichten of werkzaam zijn in slecht geïsoleerde ruimtes.

Bedrijven moeten zich voorbereiden

ABN AMRO adviseert ondernemingen om klimaatadaptatie nadrukkelijk onderdeel te maken van hun bedrijfsvoering. Daarbij kan worden gedacht aan aanpassingen van gebouwen en bedrijfsterreinen, waterbuffers, andere werkprocessen tijdens extreme hitte en het opstellen van plannen voor extreem weer.

Daarnaast kunnen afspraken in cao’s en verzekeringen helpen om de financiële en operationele gevolgen te beperken. Bedrijven die vroegtijdig investeren in aanpassingen kunnen volgens de bank niet alleen schade en bedrijfsuitval beperken, maar daarmee ook hun concurrentiepositie versterken.