PANAMA-STAD – Rederijen die op korte termijn door het Panamakanaal willen varen, worden geconfronteerd met uitzonderlijk hoge prijzen. Bij veilingen voor beschikbare passageslots is inmiddels tot 3,78 miljoen dollar geboden. Een combinatie van dalende waterstanden en een sterk toegenomen vraag naar passages door de oorlog rond Iran zorgt voor grote druk op een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld, meldt de Britse zakenkrant Financial Times.
De dagelijkse veilingen voor passages door de veelgebruikte sluizen van het Panamakanaal leverden in augustus tot nu toe gemiddeld ongeveer 1,1 miljoen dollar per slot op. Dat is meer dan zestien keer zoveel als gemiddeld in dezelfde periode vorig jaar.
Voor passages door de grotere sluizen liep de gemiddelde veilingprijs de afgelopen weken op tot ongeveer 2,5 miljoen dollar, het hoogste niveau dat tot nu toe bij deze veilingen is geregistreerd. Bij afzonderlijke veilingen werd sinds 28 juli voor een Neopanamax-slot zelfs maximaal 3,78 miljoen dollar geboden. Voor een Panamax-slot liep een bod op tot 2,63 miljoen dollar.
Het gaat daarbij om bedragen die rederijen bieden voor een beschikbare passage en niet om de reguliere tolprijs van het Panamakanaal. Grote vaste gebruikers boeken hun passages doorgaans vooraf tegen andere tarieven. Volgens de Panama Canal Authority weerspiegelen de miljoenenbedragen bij de veilingen tijdelijke marktomstandigheden.
Waterstand Gatúnmeer daalt
Een belangrijke oorzaak van de problemen is de dalende waterstand van het Gatúnmeer, dat essentieel is voor de werking van het Panamakanaal. Een sterker wordend El Niño-weersysteem brengt het risico van verdere droogte met zich mee.
De waterstanden liggen momenteel onder het gemiddelde over de periode 1965 tot en met 2022 en kunnen de komende maanden verder dalen. Dat is opvallend omdat het normaal gesproken in deze periode van het jaar, vóór het droge seizoen dat in december begint, niet zo sterk zou moeten dalen.
De Panama Canal Authority heeft daarom de afgelopen maand drie beperkingen voor de toegestane diepgang aangekondigd. Voor de Panamax-sluizen wordt de toegestane diepgang richting 3 september teruggebracht van de gebruikelijke 50 voet naar 47,5 voet, ongeveer 14,5 meter.
Een kleinere toegestane diepgang betekent dat schepen minder zwaar beladen kunnen worden. Rederijen moeten daardoor mogelijk minder vracht meenemen of lading anders verdelen, wat de transportkosten verder kan verhogen.
De kanaalautoriteit stelt dat de aangekondigde diepgangbeperkingen vooralsnog niet zullen leiden tot een vermindering van het aantal dagelijkse passages. Als de omstandigheden verder verslechteren, kunnen echter aanvullende beperkingen worden ingevoerd.
Meer dan honderd schepen wachten
De druk op het kanaal is ondertussen duidelijk zichtbaar. Op 3 augustus stonden volgens gegevens die de Financial Times aanhaalt 113 schepen te wachten op een passage, inclusief schepen met een reservering en schepen die deelnamen aan veilingen. Begin januari waren dat er nog 40.
Niet alleen de droogte zorgt voor de toenemende vraag. Ook de oorlog rond Iran en de problemen rond de Straat van Hormuz spelen een belangrijke rol.
Door de verstoring van die zeeroute kopen Aziatische afnemers meer ruwe olie en olieproducten aan de Amerikaanse Golfkust. Een deel van die goederen moet vervolgens via het Panamakanaal richting Azië worden vervoerd, waardoor de vraag naar passages verder is gestegen. Normaal passeert ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliestromen de Straat van Hormuz.
Situatie kan verder verslechteren
De waterstand van het Gatúnmeer is op dit moment nog hoger dan tijdens de uitzonderlijke droogte van 2023. De verwachte daling verloopt volgens marktanalisten echter veel sneller en bovendien moet het jaarlijkse droge seizoen nog beginnen.
Daardoor bestaat het risico dat de situatie uiteindelijk ernstiger wordt dan tijdens de problemen van 2023, toen de capaciteit van het Panamakanaal eveneens sterk onder druk kwam te staan.
Voor de internationale scheepvaart betekent de combinatie van beperkte diepgang, wachtrijen en extreem dure passageslots opnieuw onzekerheid op een cruciale handelsroute tussen de Atlantische en Stille Oceaan.
