DEN HAAG – Onafhankelijk adviesorgaan Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) maakt zich ernstig zorgen over de bestuurbaarheid van Nederland. ROB, dat regering en parlement adviseert, zegt zich normaal niet met de actualiteit bezig te houden, maar maakt vanwege de kabinetscrisis over het belastingplan een uitzondering. De grenzen van goed bestuur worden dermate overschreden, schrijft ROB in een positionpaper, “dat de samenleving grote schade lijkt op te lopen”.
Mogelijk leidt de huidige crisis tot een nieuwe stembusgang, na een decennium waarin Nederland bijna een derde van de tijd een demissionair kabinet had, schrijft ROB. “Politiek Den Haag is haast meer bezig met formeren dan met besturen.” Nodige hervormingen zijn daardoor moeilijk en beleid verandert vaak van koers, juist in een tijd met grote maatschappelijke opgaven. “Nederland loopt de laatste decennia op verschillende terreinen vast of zelfs achteruit.”
ROB adviseert het parlement om bij een eventuele kabinetsval een nieuwe coalitie te vormen met de huidige Tweede Kamer. Een recente motie van ChristenUnie die daartoe opriep werd door een meerderheid aangenomen.
Tekortkomingen
Ongeacht of het kabinet valt, signaleert ROB verschillende tekortkomingen in het openbaar bestuur. Deadlines worden gemist, beleid is juridisch kwetsbaar en “er wordt een onrealistisch beroep gedaan op capaciteit die bij de overheid in feite niet voorhanden is”. Alarmsignalen van uitvoerders worden terzijde geschoven, schrijft ROB. “Dit alles in schril contrast met de toe te juichen wens om de overheid slagvaardiger te maken.”
Dat bijna de helft van de Tweede Kamer tegen het belastingplan heeft gestemd, laat volgens ROB zien dat er te weinig aan het algemeen belang wordt gedacht. De drempel om tegen een belastingplan te stemmen is lange tijd hoog geweest, omdat daarbij “burgers en bedrijven in onzekerheid over hun financiÃĢle positie worden gestort”. De overheid moet verbinden, maar politici stellen zich steeds meer op als “vertegenwoordigers van afzonderlijke eigenbelangen, zonder de belangen van alle burgers mee te wegen”, schrijft de raad.
Veel problemen die de raad signaleert komen “extra scherp voor het voetlicht” bij een minderheidskabinet. Zo’n kabinet “kan een van de antwoorden zijn op politieke versnippering. Maar daarvoor was vanaf het begin al duidelijk dat dit een cultuuromslag vereist in de Nederlandse politiek”, schrijft ROB. Maar die blijft binnen en buiten de politiek achter. Het gesprek zou minder moeten gaan over wie ‘wint’ of ‘verliest’, zegt de raad.







