DEN HAAG – Het kabinet wil onderzoeken hoe de aanleg van de Lelylijn, de nieuwe spoorverbinding tussen Noordelijk Nederland en de rest van het land, dichterbij kan worden gebracht. Een speciale adviescommissie gaat kijken naar alternatieve financieringsmogelijkheden, mogelijke aanpassingen aan het gekozen tracé en andere aanlegtechnieken. De spoorverbinding vergt een investering van circa 15 miljard euro.
Dat schrijft staatssecretaris Annet Bertram (Openbaar Vervoer en Spoor) vrijdag 16 oktober in een kabinetsreactie op het advies van Lelylijngezant Klaas Knot. De staatssecretaris heeft hierover gesproken met onder meer de betrokken regio, Knot en de Europese Investeringsbank (EIB).
Volgens het kabinet moet de Lelylijn worden bekeken als onderdeel van een bredere visie op de ruimtelijke en economische ontwikkeling van Noordelijk Nederland. Daarbij spelen onder meer woningbouw, economie, energie en bereikbaarheid een rol.
“De Lelylijn is een diep gekoesterde wens in Noordelijk Nederland. Dat begrijp ik heel goed. De Lelylijn vormt een kans om het noordelijke deel van ons land beter te verbinden met de andere delen van Nederland en mogelijk ook met Duitsland”, aldus Bertram.
Ook militaire mobiliteit van belang
Begin dit jaar bracht Lelylijngezant Klaas Knot zijn advies uit over de nieuwe spoorverbinding. Volgens het kabinet bevat dit advies belangrijke aanknopingspunten die nader onderzoek verdienen.
Het kabinet wil daarom niet uitsluitend kijken naar de aanleg van een spoorlijn, maar ook naar de bijdrage die de verbinding kan leveren aan de ontwikkeling van Noordelijk Nederland.
Daarbij wordt onder meer gekeken naar de samenhang tussen woningbouw, economische ontwikkeling en energievoorziening. Ook de Eemshaven speelt een rol. Deze haven is volgens het kabinet een belangrijke doorvoerhaven voor militaire mobiliteit.
Adviescommissie onderzoekt mogelijkheden
De nieuw ingestelde adviescommissie Ruimtelijk.Perspectief.Lelylijn krijgt opdracht om de mogelijkheden verder te onderzoeken.
De commissie bestaat uit Klaas Knot, Corien Wortmann en Ed Kronenburg.
Zij gaan onder meer onderzoeken welke ruimtelijk-economische strategie het beste past bij Noordelijk Nederland, welke aanvullingen op het gekozen tracé mogelijk zijn en of alternatieve aanlegtechnieken kunnen worden toegepast.
Daarnaast wordt gekeken naar nieuwe financieringsmogelijkheden, waaronder internationale financiering via bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank.
Met het onderzoek geeft het kabinet ook gehoor aan de oproep van de Tweede Kamer om de Lelylijn nadrukkelijk in beeld te houden.
Het bedrag dat al voor de spoorverbinding is gereserveerd, blijft beschikbaar.
Geen ruimte voor jaarlijkse reserveringen
De zoektocht naar alternatieve financiering hangt samen met de financiële situatie van het Mobiliteitsfonds.
Nederland staat volgens het kabinet voor een omvangrijke opgave om bestaande infrastructuur te onderhouden en in stand te houden. De benodigde middelen zijn groter dan het beschikbare budget.
De aanleg van de Lelylijn kost naar schatting 15 miljard euro. Het kabinet wil onderzoeken hoe het project financieel haalbaar kan worden gemaakt, maar benadrukt dat financiële discipline noodzakelijk blijft.
Infrastructurele projecten kunnen volgens het kabinet alleen worden gestart wanneer dat financieel realistisch en verantwoord is.
Daarom is er op dit moment geen ruimte om jaarlijks geld te reserveren voor de Lelylijn, zoals Klaas Knot eerder had geadviseerd.
Mogelijk ook toepasbaar op andere projecten
Het kabinet verwacht dat het onderzoek naar alternatieve financiering ook bruikbare inzichten kan opleveren voor andere grote infrastructuurprojecten.
Als voorbeeld wordt de ontwikkeling van de grote woningbouwlocatie Rijnenburg bij Utrecht genoemd.
Ook binnen het Mobiliteitsfonds wordt breder onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor alternatieve financiering en bekostiging. De bevindingen van de adviescommissie kunnen daarbij worden betrokken.
Advies verwacht in zomer 2027
De adviescommissie krijgt van het kabinet nadrukkelijk de ruimte om met alle mogelijke oplossingen te komen die de realisatie van de Lelylijn dichterbij kunnen brengen.
Naar verwachting presenteert de commissie rond de zomer van 2027 haar advies en aanbevelingen.
Daarna neemt het kabinet een besluit over het verdere vervolg van de Lelylijn.
