AMSTERDAM – Als Willem Wilbrink (99) inderdaad het verhaal over zijn tijd in concentratiekamp Dachau heeft verzonnen of aangedikt, zoals diverse historici vrijdag melden, zou dat voor Nederland “vrij uniek” zijn. Dat meldt NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. “Na de oorlog zullen er vast meer verhalen zijn aangedikt en mooier zijn gemaakt. Maar als je ziet hoelang hij dit volhoudt en hoe hij de media heeft opgezocht, is dat vrij uniek”, aldus een woordvoerder.
Het NIOD, na de bevrijding in 1945 opgericht om informatie over de Tweede Wereldoorlog te verzamelen, bevestigt dat de naam van Wilbrink niet voorkomt op de lijst van Nederlanders die in concentratiekamp Dachau hebben vastgezeten. Het instituut wil echter niet de conclusie trekken dat Wilbrink niet in Dachau heeft gezeten. Volgens een woordvoerder zou het kunnen dat het archief niet compleet is.
Wilbrink sprak onder meer bij herdenkingen en deed zijn verhaal in boeken. Hij zei dat hij naar Dachau werd gestuurd toen hij 15 was. Daar zou hij de levens van tientallen mensen hebben gered.
‘Genoeg verhalen’
NIOD-onderzoeker Kees Ribbens kent internationaal maar een paar vergelijkbare zaken. Zo schreef Binjamin Wilkomirski in 1995 een roman over zijn jeugdjaren in de vernietigingskampen Majdanek en Auschwitz. In werkelijkheid heette hij Bruno Dössekker en bracht hij de oorlog door in zijn neutrale geboorteland Zwitserland. Misha Defonseca schreef een paar jaar later dat ze als klein meisje door Europa liep om haar gedeporteerde ouders te zoeken, maar in 2008 gaf ze toe dat dit verzonnen was.
Het NIOD is niet bang dat er mensen zijn die nu heel Dachau in twijfel gaan trekken. “Uit het onderzoek naar Wilbrink bleek vrij snel dat er stevige hiaten in zijn verhaal zaten, maar er zijn genoeg andere verhalen waarvan gemakkelijk te bewijzen is dat ze op feiten berusten. Genoeg verhalen van mensen in kampen kloppen”, zegt een woordvoerder. Volgens hem hebben mensen sinds de oorlog waarschijnlijk een angst of een schaamte gevoeld om “iemands verschrikkelijke verleden niet te geloven, waardoor dit soort dingen te makkelijk wordt aangenomen”.
Dachau, niet ver van de stad München, was van 1933 tot 1945 in gebruik. Ongeveer 200.000 mensen hebben er vastgezeten, van wie meer dan 41.000 zijn omgekomen. Onder de gevangenen waren zo’n 2000 Nederlanders, onder wie vooral verzetsstrijders.
