BRUSSEL – De kosten voor vrachtwagentol in Europa zijn sinds 2023 met ongeveer 20 procent gestegen. In 2026 veranderden in vrijwel iedere maand ergens in Europa de tarieven, tolwegen of systemen. Ook voor 2027 staan opnieuw grote wijzigingen gepland. Steeds meer landen stappen over op kilometerheffing en laten de CO₂-uitstoot van vrachtwagens meewegen in het tarief.
Volgens de internationale wegtransportorganisatie IRU gebruiken Europese landen momenteel verschillende systemen. Elf landen hebben een kilometerheffing waarbij per gereden kilometer wordt betaald. Zes landen werken met een tijdgebonden vignet en zeven landen gebruiken tolpoorten met tarieven die afhankelijk zijn van de locatie.
Cyprus, Finland en Malta heffen geen tol op vrachtwagens.
De herziene Eurovignetrichtlijn bepaalt dat vanaf maart 2030 vrachtwagenvignetten op het belangrijkste trans-Europese TEN-T-netwerk in principe niet meer zijn toegestaan, behalve in gemotiveerde uitzonderingsgevallen.
CO₂ steeds groter onderdeel van tol
Bij kilometerheffingen kan het tarief uit maximaal vier onderdelen bestaan: infrastructuur, luchtverontreiniging, geluid en CO₂-uitstoot.
Sinds 25 maart 2026 is, met enkele uitzonderingen, een heffing voor luchtverontreiniging verplicht op tolwegen binnen de EU. Deze is gekoppeld aan de Euro-emissieklasse van het voertuig. Een toeslag voor geluid is optioneel.
Daarnaast speelt de CO₂-klasse van een vrachtwagen een steeds grotere rol. Daarbij lopen de categorieën van CO₂-klasse 1, waarvoor het hoogste tarief geldt, tot klasse 5 voor emissievrije vrachtwagens.
In Duitsland betaalt een Euro VI-vrachtwagen van 40 ton met vijf assen in CO₂-klasse 1 momenteel 0,35 euro per kilometer op de snelweg. Volgens IRU bestaat 45,4 procent van dat bedrag uit de CO₂-heffing, tegenover 44,5 procent voor de infrastructuurkosten.
Bij een dieselverbruik van 30 liter per 100 kilometer en de brandstofprijzen van medio september komen tol en brandstof samen uit op 1,09 euro per gereden kilometer.
CO₂-heffing in steeds meer landen
Negen Europese landen hadden al vóór 2026 een CO₂-component in hun tolheffing opgenomen. Bulgarije volgde in juni 2026. Voor een zware Euro VI-vrachtwagen stegen de kosten daar hierdoor met ongeveer 17 procent.
Nederland en Vlaanderen volgden in juli.
Duitsland paste op 1 juli bovendien strengere grenswaarden voor de CO₂-klassen toe op basis van herziene Europese referentiewaarden. Daardoor kan een vrachtwagen in een ongunstigere CO₂-klasse terechtkomen zonder dat het tariefsysteem zelf verandert. IRU adviseert vervoerders daarom de CO₂-klasse van iedere vrachtwagen bij hun tolprovider te controleren.
Tolindex stijgt verder
Veel landen verhoogden begin 2026 hun tarieven met ongeveer 1 tot 5 procent vanwege inflatie. Oostenrijk vormde met een stijging van 7,7 procent een uitschieter. Deze verhoging kwam vrijwel volledig voort uit de CO₂-component.
Polen verhoogde de tol in twee stappen tot ongeveer 40 procent boven het niveau van 2025 en voegde bovendien 645 kilometer weg toe aan het tolwegennet.
De EU-tolindex van IRU, waarbij wekelijks dezelfde zware vrachtwagen in negentien landen wordt gevolgd, stond medio september op 116,6. Dat is ongeveer 17 procent hoger dan begin 2023 en 7 procent hoger dan een jaar eerder.
Ook Tsjechië, Letland en Slowakije hebben hun tolwegennet uitgebreid.
Niet overal gingen de kosten omhoog. Hongarije schrapte een geplande tariefverhoging voor maart op de belangrijkste wegen, Slowakije hield zijn tarieven gelijk en Portugal en Spanje schaften op bepaalde wegen tol af.
Nederlandse vrachtwagenheffing in 2027 weer omhoog
Nederland introduceerde op 1 juli 2026 de kilometerheffing voor vrachtwagens. Van september tot en met december werden de tarieven vanwege de sterk gestegen brandstofkosten tijdelijk met 22,3 procent verlaagd.
Op 1 januari 2027 vervalt deze tijdelijke verlaging en keren de volledige tarieven terug. Daar komt volgens de huidige plannen nog een indexering van 2,6 procent bovenop.
Voor een Euro VI-vrachtwagen van meer dan 32 ton in CO₂-klasse 1 betekent dit volgens IRU een stijging van 0,156 naar 0,206 euro per kilometer.
Dat komt neer op een stijging van ongeveer 32 procent. Over 10.000 tolplichtige kilometers betekent dit circa 500 euro extra. De tarieven voor 2027 waren medio september nog voorlopig.
Roemenië vervangt vignet door kilometerheffing
Roemenië is sinds 1 oktober overgestapt op een kilometerheffing voor vrachtwagens. Het nieuwe TollRo-systeem vervangt het vignet voor goederenvoertuigen boven 3,5 ton.
Een Euro VI-vrachtwagen van 12 ton of meer betaalt 0,48 Roemeense leu per kilometer op snelwegen, omgerekend ongeveer 0,10 euro. Op nationale wegen geldt de helft van dat tarief.
Vanaf 15 januari 2027 worden on-board units en EETS ondersteund. Tot die tijd moet worden betaald met een routeticket of via een app.
Litouwen start kilometerheffing
Ook in 2027 gaat de verschuiving naar betalen per kilometer verder. Litouwen introduceert op 1 januari het nieuwe Via Toll-systeem, waarin eveneens een CO₂-component wordt opgenomen.
Voor een Euro VI-vrachtwagen van meer dan 12 ton met maximaal drie assen bedraagt het gemiddelde tarief volgens de huidige plannen 0,111 euro per kilometer.
De jaarlijkse tolopbrengsten moeten bij ongeveer hetzelfde verkeersvolume stijgen van 70 miljoen naar 110 miljoen euro. Vooral vrachtwagens die veel kilometers maken en internationaal transitverkeer zullen daardoor gemiddeld meer betalen.
Slowakije vervangt tolapparatuur
Slowakije wil de inning van de vrachtwagentol vanaf 1 januari 2027 zelf gaan uitvoeren. Vrachtwagens die momenteel gebruikmaken van een SkyToll-on-board unit moeten overstappen op een nieuw nationaal apparaat of een EETS-provider.
De procedure voor het vervangen van de apparatuur was nog niet gepubliceerd. De Slowaakse nationale rekenkamer heeft daarom gewaarschuwd dat de geplande invoeringsdatum risico’s met zich meebrengt.
Nieuwe vrachtwagentol in Oost-Frankrijk
Ook in het oosten van Frankrijk verandert veel. In de Elzas moet op 1 januari het R-Pass-systeem worden ingevoerd voor vrachtwagens boven 3,5 ton.
De kilometerheffing gaat gelden op ongeveer 200 kilometer weg en bedraagt tussen 0,07 en 0,34 euro per kilometer.
De rest van de regio Grand Est wil vanaf 1 april een vergelijkbare heffing invoeren op ongeveer 525 kilometer weg. De precieze voorwaarden daarvan moeten nog worden vastgesteld.
Kroatië neemt afscheid van tolpoorten
Kroatië vervangt vanaf 1 maart 2027 de traditionele tolpoorten door een free-flow-systeem met portalen boven de weg.
Voor alle goederenvoertuigen wordt het gebruik van een tag of on-board unit verplicht. Hierdoor hoeft bij tolstations niet meer te worden gestopt om te betalen.
Zweden breidt vanaf maart zijn vignetplicht uit naar goederenvoertuigen boven 3,5 ton.
Denemarken en Polen nog niet definitief
Niet alle aangekondigde wijzigingen zijn al wettelijk vastgesteld. Een uitbreiding van de Deense kilometerheffing naar voertuigen boven 3,5 ton wordt regelmatig als definitief genoemd, maar was volgens IRU nog niet in wetgeving vastgelegd.
Ook in Polen zijn voorstellen voor aanvullende CO₂- en luchtverontreinigingsheffingen nog niet definitief.
Duitsland werkt ondertussen aan een nieuwe studie naar de kosten van het wegennet voor de periode 2028 tot en met 2032. De resultaten daarvan moeten worden verwerkt in nieuwe tolwetgeving. Het wordt de eerste grote herberekening van de Duitse tarieven sinds juli 2024.
Tolapparatuur moet geschikt zijn voor 4G
Niet alleen tarieven en systemen veranderen. Ook de apparatuur in vrachtwagens vraagt aandacht.
Franse telecomproviders schakelen eind 2026 hun 2G-netwerken uit. In Duitsland gebeurt dit in 2028. Nieuwe tolsystemen zullen 2G niet meer ondersteunen.
IRU adviseert transportbedrijven daarom oudere 2G-on-board units tijdig te vervangen. Rond de Franse regio Grand Est komen vanaf 2027 zes verschillende tolgebieden samen. Met één actieve 4G EETS-unit kunnen deze systemen worden afgehandeld, mits de gekozen EETS-provider het betreffende tolgebied ondersteunt.
Meer veranderingen richting 2030
Estland, Letland, Luxemburg en Zweden werken momenteel nog met vrachtwagenvignetten. Door het Europese verbod op dergelijke systemen op het belangrijkste TEN-T-netwerk vanaf maart 2030 zullen ook deze landen keuzes moeten maken over hun toekomstige tolheffing.
Vanaf medio 2031 mogen EU-landen emissievrije vrachtwagens bovendien niet langer volledig vrijstellen van tol. In plaats daarvan moet voor deze voertuigen een korting van 50 tot 75 procent gelden.
Volgens IRU zijn de veranderingen inmiddels zo frequent dat transportbedrijven hun tolkosten niet langer alleen aan het begin van ieder jaar kunnen controleren. Tarieven, CO₂-klassen, tolwegen en betaalsystemen kunnen gedurende het jaar veranderen.
