OSLO – De wereldwijde luchtvrachtvolumes zijn in september met 6 procent gestegen ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Tegelijkertijd worden verladers steeds terughoudender met het voor langere tijd vastleggen van capaciteit en tarieven. Inmiddels heeft 60 procent van de nieuwe luchtvrachtcontracten een looptijd van maximaal drie maanden, blijkt uit cijfers van marktanalist Xeneta.
De groei van 6 procent in september volgt op een eveneens sterke zomerperiode. In augustus namen de volumes met 6 procent toe en in juli met 5 procent.
De beschikbare luchtvrachtcapaciteit groeide in september met 2 procent op jaarbasis en bleef daarmee achter bij de vraag. In juli en augustus was de capaciteit nog vrijwel gelijk gebleven.
De zogenoemde dynamic load factor van Xeneta steeg daardoor met twee procentpunt naar 62 procent. Deze indicator meet de benutting van de beschikbare capaciteit op basis van zowel het volume als het gewicht van de vervoerde luchtvracht.
Spotprijs naar 3,10 dollar per kilo
De gemiddelde wereldwijde spotprijs voor luchtvracht, voor tarieven met een geldigheid van maximaal een maand, bedroeg in september 3,10 dollar per kilogram. Dat is 27 procent meer dan in september vorig jaar.
Ten opzichte van augustus stegen de tarieven met 2 procent. Volgens Xeneta past dit bij de gebruikelijke seizoensmatige prijsstijging aan het einde van het derde kwartaal.
Daarnaast spelen hogere brandstofkosten een rol. Door de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten zijn de prijzen voor vliegtuigbrandstof volgens Xeneta gestegen tot ongeveer het dubbele van het niveau van voor het conflict. De prijs voor Brentolie steeg begin september boven de 100 dollar per vat.
Verladers kiezen voor korte contracten
Opvallend is volgens Xeneta vooral de manier waarop verladers momenteel luchtvrachtcapaciteit inkopen.
Van de nieuwe contracten die vanaf het derde kwartaal van 2026 ingingen, had 60 procent een looptijd van drie maanden of korter. In het derde kwartaal van 2025 was dat nog slechts 25 procent en in het tweede kwartaal van dit jaar 47 procent.
Alleen al contracten met een looptijd van drie maanden vertegenwoordigen inmiddels 42 procent van de nieuwe overeenkomsten. Een jaar eerder was dat nog 16 procent.
Het aandeel contracten met een looptijd van twaalf maanden is tegelijkertijd gedaald van 40 naar 25 procent. Contracten met een looptijd van meer dan een jaar zijn met een aandeel van slechts 3 procent vrijwel verdwenen.
‘Vast tarief voor een jaar past niet meer’
Volgens Niall van de Wouw, Chief Airfreight Officer bij Xeneta, zoeken verladers steeds vaker naar flexibele prijsmechanismen. Daarbij wordt bijvoorbeeld gewerkt met een basistarief dat kan worden aangepast aan veranderingen in de markt.
“Er is nog steeds veel instabiliteit en dat maakt het bijna onmogelijk voor verladers om langlopende capaciteitsafspraken te maken zonder voorwaarden om met deze volatiele omstandigheden om te gaan”, zegt Van de Wouw.
Een volledig vast tarief voor één jaar past volgens hem steeds minder bij de huidige markt. Verladers proberen daarom meer flexibiliteit in hun commerciële afspraken met expediteurs in te bouwen.
“Een overeenkomst voor één jaar zonder enig aanpassingsmechanisme wordt steeds meer de uitzondering dan de regel”, aldus Van de Wouw.
Chinese e-commerce naar Europa fors lager
Ook de Chinese e-commercehandel laat grote verschuivingen zien. De export van laagwaardige goederen en e-commercezendingen vanuit China naar Europa lag in augustus 40 procent lager dan een jaar eerder.
In juli bedroeg de daling nog 25 procent. Volgens Xeneta speelt daarbij de Europese douaneheffing van 3 euro per artikel, die op 1 juli werd ingevoerd, een belangrijke rol.
De Chinese e-commerce-export naar de Verenigde Staten liet juist herstel zien en lag in augustus 17 procent hoger dan een jaar eerder. Dat volgt op de afschaffing van de Amerikaanse de-minimisdrempel in 2025, al wordt de vergelijking gemaakt met een lagere uitgangsbasis.
De verschillen zijn ook terug te zien in de luchtvrachttarieven tussen China, Europa en de Verenigde Staten.
Het spottarief vanuit China naar West-Europa steeg in september met 10 procent ten opzichte van augustus naar 4,26 dollar per kilogram. Daarmee werd een deel van de eerdere daling goedgemaakt. In augustus daalde het tarief nog met 6 procent en in juli met 22 procent.
Tarieven belangrijke routes lopen weer op
Op de meeste grote luchtvrachtcorridors stegen de spottarieven in september na de dalingen tijdens de zomer.
Van Noordoost-Azië naar Europa stegen de tarieven met 5 procent naar 4,74 dollar per kilogram. Voor Noordoost-Azië naar Noord-Amerika bedroeg de stijging eveneens 5 procent, naar 6,03 dollar per kilogram. Vanuit Zuidoost-Azië naar Europa stegen de tarieven met 3 procent.
Ook op de trans-Atlantische routes liepen de prijzen op. Van Europa naar Noord-Amerika was sprake van een stijging van 2 procent en in omgekeerde richting van 4 procent.
Alleen vanuit Noord-Amerika naar Zuidoost-Azië en vanuit Europa naar Zuidoost-Azië daalden de tarieven, met respectievelijk 1 en 2 procent.
Geen sterke piek verwacht
Xeneta verwacht dat de wereldwijde vraag naar luchtvracht over heel 2026 ongeveer 4 procent hoger zal uitkomen dan vorig jaar. Daarmee ontwikkelt de markt zich sterker dan veel marktpartijen begin dit jaar hadden verwacht.
Voor het vierde kwartaal ziet Xeneta vooralsnog echter geen signalen van een bijzonder sterk piekseizoen. Volgens Van de Wouw wijzen de huidige indicatoren eerder op een gematigd einde van het jaar.
Een belangrijke onzekerheid is de situatie in de zeevracht. Nieuwe verstoringen rond de Rode Zee en congestie in havens hebben de betrouwbaarheid van containerlijndiensten opnieuw onder druk gezet.
Wanneer vervoer over zee te onbetrouwbaar of te duur wordt, kan een deel van de goederenstroom verschuiven naar luchtvracht. Xeneta zag deze verschuiving in de cijfers over september nog niet terug, maar noemt dit wel een ontwikkeling die nauwlettend wordt gevolgd.
