MOERDIJK – Havenbedrijf Moerdijk en ProRail werken aan een pilot met een neutrale railfeeder om het spoorgoederenvervoer in de haven efficiënter te organiseren. Daarbij moet één onafhankelijke partij het lokale spoorvervoer tussen het hoofdspoornet bij Lage Zwaluwe en de bedrijven en terminals in het havengebied gaan verzorgen. Het doel is om het aantal treinbewegingen te laten groeien van 50 naar 150 per week, zonder extra ruimte of nieuwe spoorinfrastructuur nodig te hebben. De pilot moet in 2028 van start gaan.
Port of Moerdijk is een logistiek knooppunt waar vervoer over water, weg en spoor samenkomt. Havenbedrijf Moerdijk wil het goederenvervoer per spoor verder laten groeien, maar loopt daarbij tegen beperkingen aan in de aansluiting tussen het hoofdspoornet en de bedrijven en terminals op het haventerrein.
Momenteel zijn acht verschillende spoorvervoerders actief in het havengebied. Zij regelen ieder afzonderlijk hun tijdslots met de verkeersleiding van ProRail. Omdat het havengebied niet centraal wordt bediend, ontbreekt een volledig overzicht van de lokale spoorbewegingen.
Wanneer een transport uitvalt of minder tijd in beslag neemt dan gepland, kan het vrijgekomen tijdslot daardoor vaak niet door een andere vervoerder worden benut. Volgens Havenbedrijf Moerdijk gaat op die manier beschikbare spoorcapaciteit verloren.
Eén onafhankelijke partij voor de laatste kilometers
Havenbedrijf Moerdijk werkt sinds 2022 aan een oplossing voor deze knelpunten. Het plan is om één onafhankelijke spoorvervoerder verantwoordelijk te maken voor de volledige lokale spooroperatie, vanaf het overnamepunt bij Lage Zwaluwe tot aan de bedrijven en terminals in de haven.
Deze zogenoemde neutrale railfeeder moet alle lokale spoorbewegingen voortdurend op elkaar kunnen afstemmen. Daarmee kan de beschikbare capaciteit volgens het havenbedrijf beter worden benut en moet de planning flexibeler worden.
Het doel is om het aantal treinbewegingen te verdrievoudigen: van 50 naar 150 per week. Havenbedrijf Moerdijk spreekt daarbij van een groei naar 6.750 treinbewegingen per jaar.
De centrale aanpak moet daarnaast de kosten verlagen, het serviceniveau verbeteren en de veiligheid vergroten. Met één gespecialiseerde partij op het spoor verwacht het havenbedrijf dat de kans op incidenten afneemt.
De neutrale railfeeder wordt bovendien het centrale aanspreekpunt voor zowel ProRail als de bedrijven in het havengebied. Een vervoerder die bekend is met de lokale spoorinfrastructuur moet sneller kunnen reageren op verstoringen.
Havenbedrijf Moerdijk wil bij de verdere uitwerking gebruikmaken van ervaringen in Duitse havens, waar al met een vergelijkbaar Hafenbahn-concept wordt gewerkt. Ook moeten duidelijke serviceafspraken worden gemaakt tussen de toekomstige vervoerder en de bedrijven.
Pilot begint met diesellocomotieven
Havenbedrijf Moerdijk wil het lokale spoorvervoer op termijn zo duurzaam mogelijk laten uitvoeren. Hybride en elektrische locomotieven hebben daarbij de voorkeur.
Volgens het havenbedrijf zijn dergelijke locomotieven momenteel echter nog schaars en duur. Bovendien vergen ze langdurige keuringstrajecten. Daarom wordt de pilot in eerste instantie uitgevoerd met diesellocomotieven.
De toekomstige vervoerder moet onder meer rangeerwerkzaamheden kunnen uitvoeren en beschikken over locomotieven die vanaf Lage Zwaluwe zonder bovenleiding kunnen rijden.
Aanpassing wet- en regelgeving noodzakelijk
Havenbedrijf Moerdijk en ProRail werken de plannen momenteel verder uit in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Voordat de pilot kan beginnen, moeten wet- en regelgeving worden aangepast. Het doel daarvan is om machinisten en locomotieven zonder volledige landelijke bevoegdheid op het haventerrein te kunnen laten rijden.
Als dit traject voldoende is gevorderd, wil Havenbedrijf Moerdijk in 2027 een aanbesteding uitschrijven voor de neutrale railfeeder. De start van de pilot staat gepland voor 2028.
Havenbedrijven betrokken bij plannen
Ondernemers in het havengebied worden nauw betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe systeem. Havenbedrijf Moerdijk heeft in 2024 en 2025 met veel van hen gesproken.
Volgens het havenbedrijf reageren ondernemers enthousiast op de plannen, al bestaat er ook onzekerheid over de mogelijkheid dat zij in de toekomst met een andere spoorvervoerder moeten gaan werken.
De bedrijven krijgen daarom de gelegenheid om eisen en voorwaarden mee te geven voor de toekomstige aanbesteding.
Paul Dirix, CEO van Havenbedrijf Moerdijk, benadrukt dat de laatste kilometers momenteel een belangrijk knelpunt vormen voor het spoorgoederenvervoer.
“We willen goederen duurzaam en efficiënt over het spoor vervoeren, maar dat lukt nu niet altijd. De laatste kilometers vormen een belangrijke bottleneck. Met een neutrale railfeeder maken we het spoorvervoer in de haven slimmer, flexibeler en duurzamer, zodat we kunnen groeien zonder extra ruimte nodig te hebben en infrastructuur aan te leggen”, aldus Dirix.
