DEN HAAG – Nederland heeft samen met Zweden een intentieverklaring ondertekend voor de aanschaf van een Saab GlobalEye. Dit geavanceerde militaire verkenningsvliegtuig kan vanaf grote hoogte en over lange afstanden activiteiten in de lucht, op zee en op land in de gaten houden.
De Europese GlobalEye is uitgerust met geavanceerde radarsystemen, sensoren en communicatieapparatuur. Daardoor kan het toestel grote gebieden tegelijkertijd bewaken en moeilijk waarneembare dreigingen opsporen, zoals drones en kruisraketten. Ook kan het radarinstallaties identificeren en specifieke soorten inlichtingen verzamelen.
De informatie die het vliegtuig verzamelt, wordt direct verwerkt en gedeeld met bijvoorbeeld andere vliegtuigen, schepen en eenheden op de grond. Zij kunnen deze gegevens gebruiken voor analyses en het opbouwen van een actueel omgevingsbeeld. De GlobalEye kan daarnaast worden ingezet als vliegend commandocentrum.
Vervanging NAVO AWACS-vloot
Nederland beschikt momenteel niet over een eigen vliegtuig waarmee deze taken kunnen worden uitgevoerd. Het land maakt daarvoor onder meer gebruik van de verouderde AWACS-vliegtuigen van de NAVO.
Samen met tien andere NAVO-bondgenoten investeert Nederland in de vervanging van de NAVO-vloot door de GlobalEye. Daarnaast krijgt Nederland met de voorgenomen aanschaf ook de beschikking over een eigen GlobalEye.
Hierdoor kan Nederland zelfstandiger bepalen waar en wanneer het toestel wordt ingezet. Het vliegtuig kan bovendien worden gebruikt ter ondersteuning van militaire operaties en internationale oefeningen.
Gezamenlijke vloot met Zweden
Bij de inzet van de GlobalEye gaat Nederland nauw samenwerken met Zweden. Het Nederlandse toestel wordt toegevoegd aan een gezamenlijke pool met drie Zweedse GlobalEye-toestellen. Hierdoor krijgen zowel Nederlandse als Zweedse bemanningen toegang tot de beschikbare vliegtuigen.
Het Nederlandse toestel wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Nederland hoeft echter niet tot dat moment te wachten om met de GlobalEye aan de slag te gaan.
Vanaf 2028 krijgt Nederland al toegang tot de Zweedse toestellen. Nederlandse bemanningen kunnen daardoor eerder ervaring opdoen met het vliegtuig en de bijbehorende procedures. Nederland kan de toestellen vanaf dat moment ook al inzetten.
Verdere ontwikkeling
Nederland en Zweden gaan eveneens gezamenlijk optrekken bij de verdere ontwikkeling van het systeem. Volgens het ministerie versterken beide landen daarmee als NAVO-bondgenoten hun onderlinge banden en de Europese defensiesamenwerking.
Nederland en Zweden nemen hiermee volgens het ministerie bovendien gezamenlijk meer verantwoordelijkheid voor de collectieve veiligheid van het Europese continent.
