DEN HAAG – Een gedwongen krimp van de veestapel is vooralsnog nodig om de stikstofuitstoot in 2035 ver genoeg terug te dringen. Zonder deze ingreep is het kabinetsdoel van 42 procent minder ammoniakuitstoot in de landbouw nu nog buiten bereik, verwacht het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) na een analyse van de plannen om uit de stikstofcrisis te komen. Het zou gaan om een krimp van 5 tot 10 procent in het aantal rechten om dieren te houden.
In juni kwam het kabinet met een flink pakket aan maatregelen om Nederland van het ‘stikstofslot’ te krijgen, zoals uitstootdoelen per boer en zones rond natuurgebieden. Als het niet genoeg blijkt, is een korting op de dierrechten in 2035 de “ultieme remedie”.
Het PBL heeft de plannen doorgerekend voor zover die al duidelijk genoeg zijn. Samen met bestaande plannen leiden ze tot een vermindering van ongeveer 40 procent van de ammoniakuitstoot ten opzichte van 2019, is de uitkomst. Er blijft dus een gat over. Het kabinet kan dat gat nog wel afwenden, onder meer door maatregelen te treffen rond het uitrijden van mest. Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) wil dat ook doen, maar het PBL vond zijn voornemens nog te onduidelijk om mee te rekenen.
Aan de andere kant nam het PBL aan dat het lukt om alles uit te voeren zoals het op papier staat. Lukt dat niet, dan is het gat juist groter en daarmee de gedwongen krimp ook.
‘Uiterste’
Het doel van een 42 tot 46 procent lagere stikstofuitstoot voor de landbouw stamt uit de stikstofcommissie van het kabinet-Schoof. Ecologisch gezien is niet duidelijk waar dat doel op is gebaseerd, merkt het PBL op.
Op het dwangmiddel dat het kabinet achter de hand houdt, is het PBL ook kritisch. De kans bestaat daardoor dat boeren wel aan hun individuele doel voldoen, maar toch dieren moeten wegdoen omdat het landelijke doel niet wordt gehaald. Die mogelijkheid kan investeringen afschrikken, waarschuwt het planbureau.
Al met al vragen de plannen volgens het PBL “het uiterste” van boeren en de overheid. Boeren moeten flink investeren om hun eigen doelen te halen, terwijl de overheid diezelfde doelen nog in wetgeving moet gieten. En het tempo van herstelmaatregelen in natuurgebieden “moet zeer fors omhoog”.
