DEN HAAG – Het Openbaar Ministerie (OM) heeft uitgangspunten vastgesteld voor de strafrechtelijke handhaving bij demonstraties waarbij landbouwvoertuigen de snelweg op gaan. Aanleiding zijn de boerenprotesten van de afgelopen weken op verschillende plaatsen, die volgens het OM veel vragen hebben opgeroepen over wanneer wel of niet wordt ingegrepen.
Het uitgangspunt van het OM is dat het demonstratierecht in beginsel niet in de weg staat aan strafrechtelijke vervolging. Het rijden met een landbouwvoertuig op een snelweg is volgens het OM doorgaans gevaarzettend en daarmee strafbaar. Gezien de ernst van deze gedraging is strafrechtelijk optreden dan ook in beginsel aangewezen.
Demonstreren is een grondrecht
Het OM benadrukt dat demonstreren een grondrecht is dat bescherming verdient. Op grond van de Wet openbare manifestaties (Wom) moet een demonstratie tijdig bij de gemeente worden gemeld. De burgemeester kan vervolgens besluiten wat nodig en mogelijk is en heeft de bevoegdheid om een demonstratie indien nodig te beperken, te verbieden of te beëindigen.
In sommige gevallen is uitsluitend sprake van een overtreding van de Wom. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de organisatie een demonstratie niet bij de gemeente heeft gemeld of wanneer aanwijzingen van de burgemeester niet worden opgevolgd.
Het uitgangspunt is dat geen strafvervolging wordt ingesteld voor één enkele overtreding van de Wom wanneer die niet gepaard gaat met andere strafbare feiten. Volgens het OM komt de rechter in dergelijke gevallen meestal tot ontslag van alle rechtsvervolging of een schuldigverklaring zonder oplegging van een straf.
Bij overtredingen van de Wom weegt het belang om te kunnen demonstreren volgens het OM vaak zwaarder dan het belang van strafrechtelijke vervolging.
Langzaam rijden of snelweg blokkeren
Demonstraties kunnen echter ook gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid. Het OM noemt daarbij onder meer het langzaam rijden op een snelweg en het blokkeren van een snelweg.
Langzaam rijden op de snelweg of het blokkeren van een weg levert in beginsel andere strafbare feiten op. Het kan bijvoorbeeld gaan om gevaarlijk gedrag in het verkeer op grond van artikel 5 van de Wegenverkeerswet (WVW) of het veroorzaken van gevaarlijke situaties op grond van artikel 162 van het Wetboek van Strafrecht.
Voor dergelijke feiten is strafrechtelijk optreden nadrukkelijk niet uitgesloten. Het OM beoordeelt per situatie wat nodig en passend is. Daarbij blijft sprake van lokaal maatwerk.
Landbouwvoertuigen op snelweg
Bij het rijden met landbouwvoertuigen op snelwegen is vanwege het gevaar dat daarmee wordt veroorzaakt strafrechtelijke handhaving volgens het OM in beginsel aangewezen. Dat geldt eveneens voor het afplakken van kentekens.
Er geldt volgens het OM een uitzondering wanneer een demonstratie waarbij met landbouwvoertuigen op de snelweg wordt gereden vooraf bij de burgemeester is aangemeld en de burgemeester deze demonstratie niet heeft verboden.
