DEN HAAG – De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert dat tankreinigingsbedrijf Gentenaar Cleaning onvoldoende was voorbereid op de risico’s van het reinigen van tankcontainers met waterreactieve stoffen. Dat blijkt uit een onderzoeksrapport naar een incident op 23 november 2022 in Moerdijk, waarbij elf mensen gewond raakten door een wolk zoutzuur en fosforigzuur.
Tijdens de reiniging van een tankcontainer met een restlading fosfortrichloride werd water toegevoegd om de stof te laten reageren en om te zetten in minder agressieve stoffen. Daarbij ontstond echter een heftige chemische reactie. Omdat een afsluiter tussen de tankcontainer en de uitstoomtank open stond, liep de druk in het systeem snel op. Een ontluchtingsslang scheurde vervolgens, waarna een wolk zoutzuur en fosforigzuur vrijkwam.
De wolk bereikte ook een naastgelegen bedrijfsterrein. In totaal kwamen elf personen met de schadelijke dampen in aanraking. Eén slachtoffer hield ernstige klachten over aan het incident en kon pas zestien maanden later weer aan het werk.
Uit het onderzoek blijkt dat de werkwijze binnen het bedrijf vooral was ingericht op reguliere, minder risicovolle tankreinigingen. Voor reinigingen met gevaarlijke waterreactieve stoffen waren procedures, technische maatregelen en opleidingen volgens de Onderzoeksraad onvoldoende uitgewerkt.
Daarnaast ontstond tijdens de voorbereiding van de reiniging verwarring over de hoeveelheid restlading die nog in de tankcontainer aanwezig was. Die hoeveelheid werd gemeten met een peilstok zonder schaalverdeling, waardoor medewerkers verschillende conclusies trokken over de vraag of de reiniging wel of niet mocht doorgaan.
De Onderzoeksraad stelt dat het bedrijf geen rekening hield met scenario’s waarbij procesafwijkingen konden optreden, zoals een openstaande afsluiter. Hierdoor waren risico’s onvoldoende opgenomen in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E).
Na het incident legde de Nederlandse Arbeidsinspectie het reinigen van tankcontainers met fosfortrichloride stil. Later werd ook het reinigen van tankcontainers met waterreactieve restladingen waarbij gasvorming kan ontstaan verboden. Het bedrijf ontwikkelde vervolgens een nieuwe procedure met aanvullende veiligheidsmaatregelen, waaronder cameracontrole van de restlading, gedoseerde watertoevoer en extra drukmetingen. Uiteindelijk besloot Gentenaar Cleaning echter volledig te stoppen met het reinigen van tankcontainers met fosfortrichloride.
De Onderzoeksraad roept tankreinigingsbedrijven op om risico’s bij reinigingen met kleine hoeveelheden gevaarlijke stoffen beter in kaart te brengen en aanvullende veiligheidsmaatregelen te nemen. Ook toezichthouders zouden volgens de Raad meer aandacht moeten besteden aan chemische reacties en procesveiligheid bij vergunningverlening en toezicht.
