DEN HAAG – Nederland staat volgens een brede coalitie van publieke en private organisaties aan de rand van een infrastructuurcrisis. Zonder structureel extra geld voor onderhoud, vervanging, renovatie en uitbreiding komen onder meer de bereikbaarheid, economische groei, woningbouw en veiligheid verder onder druk te staan. Alleen al voor de netwerken van Rijkswaterstaat bedraagt het tekort tot en met 2038 circa 34,5 miljard euro.

Transport en Logistiek Nederland (TLN) schaart zich achter de oproep, die wordt ondersteund door organisaties uit onder meer de mobiliteits-, logistieke, bouw- en ondernemerssector en decentrale overheden.

De coalitie roept de politiek op om de Nederlandse infrastructuur topprioriteit te maken. Volgens de organisaties is infrastructuur veel meer dan alleen een mobiliteitsvraagstuk. Een goed functionerend netwerk vormt ook de basis voor woningbouw, economische ontwikkeling, defensie, nationale veiligheid en het functioneren van de samenleving.

De voordelen van investeringen in infrastructuur komen volgens de coalitie terecht bij vrijwel alle beleidsterreinen, terwijl de kosten voornamelijk op de begroting van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat drukken. De infrastructuuropgave zou daarom een verantwoordelijkheid van de politiek als geheel moeten zijn.

Tekort van 34,5 miljard bij Rijkswaterstaat

De financiële opgave is volgens de organisaties groot. Op basis van cijfers van het kabinet en de Algemene Rekenkamer bedraagt het tekort voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de netwerken van Rijkswaterstaat tot en met 2038 ongeveer 34,5 miljard euro.

Voor het spoor loopt het tekort op tot circa 20 miljard euro. Daarnaast zou voor ontwikkelprojecten, inclusief het opnieuw opstarten van eerder gepauzeerde projecten, ongeveer 30 miljard euro nodig zijn.

Marga de Jager, voorzitter van de Mobiliteitsalliantie, waarschuwt voor de gevolgen van achterstallig onderhoud. “Achterstallig onderhoud leidt tot noodmaatregelen, hogere herstelkosten, vertragingen voor reizigers en goederenvervoer en risico’s voor de veiligheid en bereikbaarheid.”

De maatschappelijke en economische schade wanneer infrastructuur uitvalt, loopt volgens de coalitie steeds verder op. Daarom zou het probleem niet uitsluitend bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat mogen worden neergelegd.

‘De koek moet groter’

Volgens de organisaties blijkt uit berekeningen tegelijkertijd dat investeringen in infrastructuur renderen. Structurele investeringen in onderhoud zouden de economie versterken, de productiviteit verhogen en de werkgelegenheid ondersteunen.

Alleen keuzes maken binnen het bestaande budget is volgens de coalitie daarom geen oplossing.

“Een afweegkader binnen een te klein budget bepaalt hooguit welke regio’s, projecten of sectoren als eerste vastlopen. De opgave is simpelweg te groot geworden. De koek moet groter”, zegt Elisabeth Post, voorzitter van de Logistieke Alliantie.

Tachtig bruggen, sluizen en andere objecten met beperkingen

Als voorbeeld van de kwetsbaarheid van de Nederlandse infrastructuur wijzen de organisaties op de recente problemen rond de Merwedebrug.

Inmiddels gelden bij ongeveer tachtig bruggen, sluizen en andere kunstwerken gewichts- of doorvaartbeperkingen. Meer dan honderd andere objecten staan volgens de coalitie onder verhoogd toezicht vanwege veiligheidsrisico’s.

Ook op het spoor nemen de problemen toe. ProRail ziet zich volgens de organisaties genoodzaakt over te schakelen op een minimumscenario voor onderhoud.

Provincies en gemeenten staan eveneens voor een grote opgave. Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor ongeveer 80 procent van de Nederlandse infrastructuur en kampen volgens de coalitie met steeds grotere onderhouds- en vervangingsopgaven, zonder dat daar voldoende financiële dekking tegenover staat.

Oproep aan politiek

De organisaties willen dat de fractievoorzitters de infrastructuuropgave bij de Algemene Politieke Beschouwingen en de behandeling van de Miljoenennota een centrale plaats geven in de rijksbegroting.

Daarbij moet structureel meer geld beschikbaar komen voor beheer, onderhoud, vervanging, renovatie en uitbreiding. Ook pleit de coalitie voor een langjarig nationaal investerings- en financieringsplan.

Daarnaast moet volgens de organisaties de begrotings- en financieringssystematiek zo worden aangepast dat investeringen in infrastructuur worden gestimuleerd. Eerder gemaakte afspraken moeten worden nagekomen en er moet financiële ruimte komen voor nieuwe aanleg- en uitbreidingsprojecten.

De oproep wordt ondersteund door de Mobiliteitsalliantie, Logistieke Alliantie, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de vervoerregio’s, Bouwend Nederland, NLingenieurs, Cumela, Techniek Nederland en VNO-NCW/MKB-Nederland. TLN is aangesloten bij zowel de Mobiliteitsalliantie als de Logistieke Alliantie.