HomeTRANSPORTNIEUWSScheepvaartZeven containerschepen en vijf tankers met valse Nederlandse vlag passeerden Nederlandse wateren

Zeven containerschepen en vijf tankers met valse Nederlandse vlag passeerden Nederlandse wateren

DEN HAAG – Nederland wil meer mogelijkheden krijgen om buitenlandse schepen en schepen zonder geldige nationaliteit op zee te controleren en aan te houden. Aanleiding is onder meer de groeiende dreiging van de Russische schaduwvloot, die wordt ingezet om internationale sancties te omzeilen. Uit nieuwe cijfers van het kabinet blijkt dat tussen januari 2025 en augustus 2026 ongeveer 120 passages van schaduwvlootschepen zijn waargenomen in de Nederlandse exclusieve economische zone. Ook blijken tientallen schepen wereldwijd ten onrechte onder de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden te varen.

Dat schrijft minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat in documenten die op 16 november aan de Tweede Kamer zijn aangeboden. Het gaat om de beantwoording van Kamervragen over een wetsvoorstel dat de Nederlandse overheid aanvullende bevoegdheden moet geven bij het toezicht op buitenlandse schepen en schepen zonder nationaliteit. De nieuwe regels moeten onder meer bijdragen aan de veiligheid van de scheepvaart, de bescherming van het mariene milieu en de beveiliging van vitale infrastructuur op de Noordzee.

120 passages van schaduwvlootschepen

Volgens het kabinet zijn in de Nederlandse exclusieve economische zone tussen januari 2025 en augustus 2026 circa 120 passages van schepen uit de schaduwvloot geregistreerd. Vergeleken met ongeveer 245.000 scheepsbewegingen per jaar gaat het om een klein deel van het totale scheepvaartverkeer, minder dan 0,1 procent. De regering benadrukt echter dat deze schepen risico’s kunnen opleveren, onder meer doordat zij vaak verouderd of slecht onderhouden zijn en worden gebruikt om sancties te ontwijken.

Wereldwijd vaart volgens de gegevens van november 2026 ruim een derde van de schaduwvloot onder een valse vlag. Daarbij gaat het om schepen die een nationaliteit claimen waarvoor zij geen geldige registratie hebben. Ook schepen die meerdere vlaggen voeren of waarvan de nationaliteit onbekend is, kunnen onder de categorie schepen zonder nationaliteit vallen.

Sinds de start van de monitoring in januari 2025 is bij de Kustwacht voor zover bekend geen enkel schip zonder nationaliteit geregistreerd dat een Nederlandse haven of een Nederlands ankergebied heeft aangedaan.

126 schepen voeren ten onrechte Nederlandse vlag

Opvallend zijn de cijfers over schepen die zonder geldige registratie de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden voeren. In januari 2025 waren vijftien van dergelijke schepen geïdentificeerd. In augustus van dat jaar waren dat er 55 en in februari 2026 werd een piek van ongeveer tachtig schepen bereikt. Op 5 november 2026 ging het nog om circa 48 schepen.

Sinds het begin van de monitoring zijn in totaal 126 schepen geïdentificeerd die op enig moment ten onrechte onder een Koninkrijksvlag hebben gevaren of dat nog steeds doen. Het grootste deel bevindt zich buiten Europese wateren, met name in de Arabische Zee, de Straat van Hormuz en Zuidoost-Azië. Ook in het Caribisch gebied zijn enkele van deze schepen waargenomen.

Sinds januari 2025 passeerden twaalf schepen met een valse Koninkrijksvlag de Nederlandse exclusieve economische zone. Het ging om zeven containerschepen en vijf tankers. De vijf tankers behoren tot de schaduwvloot en vallen onder Europese sancties. Van deze vijf vaart momenteel nog één tanker onder een valse vlag van het Koninkrijk.

Meer bevoegdheden voor controle en aanhouding

Met de voorgestelde wetswijziging wil het kabinet de mogelijkheden uitbreiden om de nationaliteit van verdachte schepen te onderzoeken. Wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat een schip zonder geldige nationaliteit vaart, moet nader onderzoek kunnen plaatsvinden. Afhankelijk van de omstandigheden en het zeegebied kan een schip vervolgens worden aangehouden.

De nieuwe wetgeving moet Nederland daarnaast meer mogelijkheden geven om op te treden tegen buitenlandse schepen die regels overtreden in de aansluitende zone en de exclusieve economische zone. Het gaat daarbij om bevoegdheden die Nederland als kuststaat op grond van het VN-Zeerechtverdrag mag uitoefenen. Daaronder kunnen bijvoorbeeld overtredingen rond drugssmokkel in de aansluitende zone en illegale visserij in de exclusieve economische zone vallen.

De voorgestelde bevoegdheden gelden niet uitsluitend voor Russische schepen. De regering benadrukt dat het wetsvoorstel geen onderscheid maakt naar herkomst of vlaggenstaat. Bepalend zijn de juridische status van het schip, de overtreding en de bevoegdheden die Nederland in het betreffende zeegebied heeft.

Kustwacht en ILT controleren scheepspapieren

Nederland controleert verdachte schepen nu al door scheepsdocumenten op te vragen. De Kustwacht benadert passerende schepen in de Nederlandse exclusieve economische zone wanneer het vermoeden bestaat dat zij geen geldige nationaliteit hebben of deel uitmaken van de schaduwvloot.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert vervolgens de ontvangen documenten en verifieert deze bij de betreffende vlaggenstaat. Daarbij wordt onder meer gebruikgemaakt van informatiesystemen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). Wanneer een vlaggenstaat niet reageert en uit de beschikbare informatie niet blijkt dat de vlagregistratie ongeldig is, kan onvoldoende grond bestaan om van een valse vlag uit te gaan.

Ook wordt informatie uitgewisseld met andere landen. Nederland werkt onder meer samen met België, Duitsland en Denemarken om scheepvaartbewegingen te monitoren en te voorkomen dat verdachte schepen eenvoudig uitwijken naar andere havens of wateren.

Schepen met geldige vlag blijven aandachtspunt

Het kabinet erkent dat de voorgestelde wetgeving niet alle problemen rond de schaduwvloot oplost. Schepen die onder een geldige vlag varen, kunnen eveneens worden ingezet voor sanctieontduiking of andere verdachte activiteiten. Het varen zonder nationaliteit kan in die gevallen niet als grondslag voor optreden worden gebruikt.

Volgens de regering is een ontwikkeling zichtbaar waarbij schepen uit de schaduwvloot vaker worden omgevlagd naar de Russische vlag of naar vlaggen van landen zoals Equatoriaal-Guinea en Oman. Wanneer de registratie rechtsgeldig is, zijn andere juridische en diplomatieke middelen nodig.

Daarom blijft ook de Europese sanctiewetgeving belangrijk. Op grond van EU-sancties kunnen onder meer Russische schepen, gesanctioneerde schepen en schepen met gesanctioneerde lading de toegang tot havens en sluizen of bepaalde diensten worden ontzegd. Een Europese sanctieaanwijzing blijft aan het betreffende schip verbonden, ook wanneer het naar een ander vlaggenregister overstapt.

Daarnaast kunnen via havenstaatcontrole signalen over de technische staat van een schip worden doorgegeven aan de volgende haven van bestemming. Defensie heeft sinds juli 2023 bovendien de permanente taak om schepen van niet-NAVO-landen en niet-partnerlanden, wanneer daar aanleiding toe is, door de Nederlandse exclusieve economische zone te begeleiden.

Kapitein kan strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld

Het wetsvoorstel bevat ook een verbod op het varen zonder nationaliteit. Dat verbod richt zich in de eerste plaats tot de kapitein, die verantwoordelijk is voor het schip. Onder bepaalde omstandigheden kunnen ook andere betrokkenen, waaronder bemanningsleden, strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld wanneer zij een strafbare rol hebben gespeeld.

Een schip kan afhankelijk van de situatie bestuursrechtelijk worden aangehouden en daarmee aan de ketting worden gelegd. Tegen de exploitant of de lading van een buitenlands schip kan in beginsel alleen worden opgetreden wanneer daarvoor een afzonderlijke juridische grondslag bestaat, zoals Europese sancties.

Uitvoering door meerdere diensten

De praktische uitvoering van de nieuwe bevoegdheden vraagt om samenwerking tussen verschillende overheidsdiensten. De ILT, Kustwacht, politie, Defensie en andere betrokken organisaties werken daarom aan een gezamenlijk uitvoeringsplan. Daarin worden onder meer de taakverdeling, informatie-uitwisseling en onderlinge ondersteuning vastgelegd.

De ILT heeft via een toets op handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid onderzocht wat nodig is om de wet uit te voeren. Daarbij zijn onder meer de personele inzet, werkzaamheden en financiering in kaart gebracht. De kosten voor de aanhouding van schepen worden volgens de gemaakte afspraken verdeeld over de betrokken ministeries. Voor de uitvoeringstaken van de ILT is structurele financiering voorzien.

De regering wijst erop dat verschillende Europese landen al maatregelen hebben getroffen tegen schepen zonder geldige nationaliteit, maar dat de juridische aanpak per land verschilt. Zo kent Frankrijk strafrechtelijke bepalingen voor kapiteins die de nationaliteit van hun schip niet kunnen aantonen, terwijl andere landen gebruikmaken van bevoegdheden uit het VN-Zeerechtverdrag of hun nationale wetgeving.

Het Nederlandse wetsvoorstel moet deze bevoegdheden verder vastleggen en de internationale samenwerking ondersteunen. De behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer loopt nog.

spot_img

Transportrisico

Van der Lee

Hankook Tyres

Dag van de Vrachtwagenchauffeur 2026

MEER NIEUWS

Transportrisico

Van der Lee

Hankook Tyres

Dag van de Vrachtwagenchauffeur 2026