DEN HAAG – De gemeenten Almere en Lelystad mochten geen subsidies verstrekken aan Arriva voor de nachttreinen die in de weekeinden tussen Zwolle en Schiphol rijden. De financiële ondersteuning is in strijd met Europees recht, heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) dinsdag 17 november 2026 bepaald. De Nederlandse Spoorwegen (NS) hadden beroep ingesteld tegen de subsidieregeling en krijgen van de rechter gelijk. De subsidies, die over twee jaar kunnen oplopen tot in totaal 353.846 euro, worden daarom ongedaan gemaakt.
De gemeenten Almere en Lelystad wilden het voor hun inwoners gemakkelijker maken om in de weekeinden ’s nachts met de trein van en naar Amsterdam te reizen. Om deze verbinding mogelijk te maken, benaderden de gemeenten spoorvervoerder Arriva met het verzoek om nachttreinen te laten rijden tussen Zwolle en Schiphol.
Arriva was bereid deze treindiensten te verzorgen, maar er bestond onzekerheid over de financiële haalbaarheid. De verwachting was dat de exploitatie mogelijk niet kostendekkend zou zijn. Daarom spraken de gemeenten met Arriva af dat zij eventuele exploitatietekorten gedeeltelijk zouden opvangen.
Gemeenten garanderen maximaal 353.846 euro
De financiële ondersteuning werd vormgegeven als een garantieregeling. Wanneer de inkomsten uit de nachttreinen onvoldoende zouden zijn om de kosten te dekken, zouden Almere en Lelystad financieel bijspringen.
Voor 2025 stelde iedere gemeente maximaal 76.923 euro beschikbaar. Voor 2026 werd dit bedrag verhoogd naar maximaal 100.000 euro per gemeente. Daarmee kwam de totale mogelijke financiële bijdrage van beide gemeenten over de twee jaren uit op 353.846 euro.
Aan de subsidieregeling was een belangrijke voorwaarde verbonden. Arriva moest voor een enkele reis met de nachttrein een maximumtarief van 10 euro hanteren. Op die manier wilden de gemeenten de nachtelijke treinverbinding betaalbaar houden voor reizigers.
De nachttreinen worden gedurende een proefperiode van twee jaar gereden.
NS maakt bezwaar tegen subsidies
De gemeenten baseerden hun subsidies op de Europese verordening over openbaar personenvervoer per spoor en over de weg, de zogenoemde PSO-verordening.
Deze Europese regelgeving biedt onder bepaalde voorwaarden de mogelijkheid om spoorwegondernemingen financieel te compenseren wanneer zij voor eigen risico treindiensten aanbieden en daarbij verplicht zijn maximumtarieven te hanteren.
Volgens Almere en Lelystad konden zij op basis van deze regeling financiële ondersteuning aan Arriva verstrekken. NS was het daar niet mee eens en stelde dat de gemeenten helemaal niet bevoegd waren om dergelijke subsidies toe te kennen.
Het geschil kwam uiteindelijk terecht bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Nederland heeft geen bevoegde instanties aangewezen
Het CBb geeft NS gelijk. Volgens de rechter kunnen de gemeenten Almere en Lelystad zich niet rechtstreeks op de Europese PSO-verordening beroepen om de subsidies te verstrekken.
De verordening biedt weliswaar mogelijkheden voor financiële compensatie aan spoorwegondernemingen, maar bepaalt niet zelfstandig welke overheidsinstanties binnen een EU-lidstaat bevoegd zijn om dergelijke regelingen vast te stellen.
Het is aan de nationale wetgever om daarvoor een of meer bevoegde instanties aan te wijzen. Volgens het College heeft de Nederlandse wetgever tot nu toe geen aanleiding gezien om dat te doen.
Daarom beschikken de gemeenten Almere en Lelystad niet over de noodzakelijke wettelijke bevoegdheid om de betreffende subsidies voor hun grondgebied en inwoners te regelen.
De rechter concludeert dat de subsidieverlening aan Arriva in strijd is met de Europese PSO-verordening.
Subsidies worden ongedaan gemaakt
Omdat de gemeenten niet bevoegd waren om de financiële ondersteuning te verlenen, ziet het College geen andere mogelijkheid dan de subsidies ongedaan te maken.
De uitspraak betekent dat de garantieregelingen waarmee Almere en Lelystad eventuele exploitatietekorten van de nachttreinen wilden opvangen, juridisch geen stand houden.
Welke gevolgen de uitspraak heeft voor de voortzetting van de nachttreinen tussen Zwolle en Schiphol, blijkt niet uit de bekendmaking van het College. Ook is niet vermeld of Arriva daadwerkelijk subsidiebedragen heeft ontvangen of dat de gemeenten uitsluitend garant stonden voor mogelijke tekorten.
De uitspraak van 17 november 2026 is definitief. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven is in deze zaak de hoogste rechter, waardoor geen hoger beroep meer mogelijk is.







