BERLIJN â Een nat fietspad, een laag herfstbladeren of een onverwacht gladde putdeksel: in de herfst kan een fietstocht of rit op een elektrische step zomaar eindigen in een valpartij. Vooral bij het remmen, in bochten en tijdens plotselinge uitwijkmanoeuvres kunnen fietsers en e-stepgebruikers de controle verliezen. De Duitse automobilistenclub ACE Auto Club Europa waarschuwt voor de risico’s en geeft praktische tips om veilig op twee wielen onderweg te blijven.
Volgens de ACE worden de gevaren van natte bladeren vaak onderschat. Zodra bladeren vochtig worden, kunnen ze een bijzonder gladde laag vormen op het wegdek. Zowel het voor- als achterwiel kan daardoor plotseling wegglijden.
Daar komt bij dat gevallen bladeren gaten in het wegdek, stenen en plassen kunnen verbergen. Wie over een met bladeren bedekt fietspad rijdt, ziet daardoor niet altijd welke obstakels zich onder het bladerdek bevinden.
Nat herfstblad? Pas je snelheid aan
De belangrijkste tip van de ACE is eenvoudig: verminder je snelheid zodra het wegdek nat is of bedekt ligt met bladeren.
Voor fietsers die regelmatig door bossen of over wegen met veel bomen rijden, kunnen bredere banden met een duidelijk profiel extra grip bieden.
Ook een iets lagere bandenspanning kan helpen. Daardoor wordt het contactoppervlak tussen de band en het wegdek groter en kan de band zich beter aanpassen aan de ondergrond.
De ACE waarschuwt wel dat de minimale bandenspanning die op de zijkant van de band staat, nooit mag worden onderschreden. Bovendien moet de spanning voldoende hoog blijven om te voorkomen dat de velg bij een hobbel of kuil doorslaat.
Pas op voor onzichtbare gladheid
Niet alleen herfstbladeren zorgen voor gevaar. Wanneer de temperatuur richting het vriespunt daalt, kan vocht op het wegdek bevriezen en kan zich rijp vormen.
Vooral in de vroege ochtenduren is extra voorzichtigheid geboden. Bruggen, schaduwrijke wegen en weinig gebruikte fietspaden kunnen eerder glad worden dan andere delen van de weg.
Een dun laagje witte ijskristallen is volgens de ACE een duidelijk waarschuwingssignaal.
Wie onder dergelijke omstandigheden fietst, moet rekening houden met een langere remweg en stuur- en rembewegingen zo rustig mogelijk uitvoeren.
Twijfel je of het wegdek alleen nat of ook bevroren is? Volgens de ACE kan op een recht, veilig weggedeelte met een zeer korte en voorzichtige remactie van het achterwiel worden gecontroleerd hoeveel grip er nog is.
Bij twijfel is het verstandiger om op een minder gladde plek te stoppen. Is het wegdek duidelijk bevroren of is de grip niet meer betrouwbaar in te schatten, dan adviseert de ACE om af te stappen en de fiets of e-step aan de hand mee te nemen.
Ook daarbij is voorzichtigheid nodig: schoenen kunnen op ijs soms nog minder grip hebben dan fietsbanden.
E-bikes kunnen onverwacht wegglijden
Bij elektrische fietsen met trapondersteuning speelt nog een extra risico.
Door de ondersteuning van de elektromotor kan het aangedreven wiel bij het wegrijden of versnellen op een gladde ondergrond grip verliezen.
Dat gevaar is vooral aanwezig wanneer iemand in een bocht extra kracht op de pedalen zet.
De ACE adviseert daarom om bij natheid en gladheid een lage ondersteuningsstand te kiezen en rustig weg te rijden.
Putdeksels, wegmarkeringen en tramrails extra gevaarlijk
Sommige delen van het wegdek kunnen zelfs zonder bladeren of ijs bijzonder glad zijn.
Vooral natte wegmarkeringen, metalen putdeksels en klinkerbestrating bieden aanzienlijk minder grip dan droog asfalt.
Plotseling sturen of hard remmen op deze oppervlakken kan ervoor zorgen dat een fiets of e-step onderuitgaat.
Bij tramrails is extra voorzichtigheid noodzakelijk. Smalle fietsbanden en de kleine wielen van e-steps kunnen in de groeven terechtkomen. Bovendien kan het gladde metaal ervoor zorgen dat de wielen wegglijden.
Volgens de ACE kunnen tramrails het beste onder een zo groot mogelijke hoek worden overgestoken, bij voorkeur vrijwel haaks. Tijdens het oversteken moet niet worden geremd, mits de verkeerssituatie dat veilig toelaat.
Is het niet mogelijk om de rails onder een veilige hoek over te steken, dan is afstappen en lopen de verstandigste keuze.
E-steps extra kwetsbaar voor gaten en hobbels
Gebruikers van elektrische steps lopen door de constructie van hun voertuig extra risico.
De meeste e-steps hebben kleine wielen en een korte wielbasis. Daardoor kunnen de wielen sneller blijven steken achter stoepranden, in gaten of tussen ongelijke straatstenen.
Ook worden schokken directer doorgegeven aan het stuur, waardoor de bestuurder sneller de controle kan verliezen.
Zelfs een verlaagde stoeprand of een kleine oneffenheid kan daardoor gevaarlijk zijn.
Verkeerd remmen kan een val veroorzaken
Op gladde wegen is niet alleen de snelheid belangrijk, maar ook de manier waarop wordt geremd.
Op droog asfalt levert de voorrem van een fiets doorgaans een groot deel van de remkracht. Op een gladde ondergrond kan te krachtig remmen met het voorwiel echter gevaarlijk zijn.
Wanneer het voorwiel wegglijdt, is een val vaak moeilijk te voorkomen. Een slippend achterwiel is doorgaans beter onder controle te houden.
De ACE adviseert fietsers daarom om de remkracht zorgvuldig te doseren en beide remmen bewust te gebruiken.
Het is belangrijk om precies te weten welke remhendel het voorwiel en welke het achterwiel bedient.
Wie niet zeker weet hoe de eigen fiets reageert tijdens het remmen, kan dit het beste oefenen op een veilige, verkeersvrije plek waar het wegdek voldoende grip biedt.
Ook de staat van de remmen verdient aandacht. Piepende of schurende remmen en remhendels die bijna tegen het stuur kunnen worden getrokken, kunnen wijzen op slijtage of technische problemen.
Versleten remblokken moeten tijdig worden vervangen. Bij schijfremmen kunnen versleten remblokken of vastzittende remklauwen ook tijdens het rijden al piepende geluiden veroorzaken.
Winterbanden en spikes voor de fiets
Wie ook tijdens de wintermaanden blijft fietsen, doet er volgens de ACE verstandig aan de banden extra goed te controleren.
Versleten banden of banden waarvan het rubber hard en broos is geworden, kunnen de kans op wegglijden vergroten.
Allweatherbanden hebben doorgaans een zachtere rubbersamenstelling en een profiel met lamellen, waardoor ze bij lage temperaturen en op natte wegen meer grip kunnen bieden.
Speciale winterbanden zijn ontwikkeld voor gebruik bij kou en hebben een aangepast profiel en een zachtere rubbersamenstelling.
Voor fietsen die regelmatig over sneeuw en ijs rijden, bieden banden met metalen spikes de meeste grip.
Dergelijke banden zijn volgens de ACE in Duitsland toegestaan op gewone fietsen en conventionele elektrische fietsen met trapondersteuning.
Wel hebben spikebanden op wegen zonder sneeuw of ijs, vooral in bochten en tijdens het remmen, vaak juist minder grip.
Een mogelijk compromis zijn banden waarbij alleen aan de buitenzijden van het loopvlak spikes zijn aangebracht. Door de bandenspanning iets te verlagen, kunnen de spikes bij gladheid beter contact maken met de ondergrond.
De ACE adviseert om bij echte gladheid niet met een fiets zonder geschikte spikebanden de weg op te gaan.
Met een e-step door sneeuw? Liever niet
Voor elektrische steps is de situatie volgens de ACE anders.
Hoewel banden met een grover profiel en zachter rubber meer grip kunnen bieden op bladeren en sneeuw, zijn er volgens de Duitse automobilistenclub geen speciale, toegestane winterbanden van voldoende kwaliteit voor e-steps beschikbaar.
Bovendien zijn spikes op e-steps in Duitsland verboden.
Omdat de kleine wielen en beperkte grip bij winterse omstandigheden een aanzienlijk risico vormen, raadt de ACE het gebruik van elektrische steps bij sneeuw, sneeuwmodder en ijzel dringend af.
De belangrijkste boodschap van de automobilistenclub is dan ook om de snelheid aan te passen, vooruit te kijken en abrupte stuur- en rembewegingen te vermijden.
Want juist op twee wielen kan een klein stukje glad wegdek al voldoende zijn om hard ten val te komen.
