UTRECHT – Vakbond FNV maakt zich ernstige zorgen over de veiligheid en arbeidsomstandigheden van buschauffeurs die rijden met de Chinese Yutong-bussen van Qbuzz. Uit een enquête onder 381 chauffeurs blijkt dat veel medewerkers problemen ervaren met de klimaatbeheersing, cameraspiegels, besturing en inrichting van de chauffeurscabine. De vakbond heeft Qbuzz een brandbrief gestuurd en eist een onafhankelijk onderzoek en snelle maatregelen.
De enquête richt zich op de 15 meter lange Yutong-bussen. Volgens de FNV laten de resultaten zien dat de klachten niet op zichzelf staan, maar dat een grote groep chauffeurs dagelijks problemen ervaart tijdens het werk.
“Dit zijn geen losse klachten van een paar chauffeurs. Honderden mensen trekken aan de bel over hun dagelijkse werkomstandigheden. Chauffeurs moeten hun werk veilig kunnen doen, zonder dat ze bang hoeven te zijn voor ongelukken of schade aan hun gezondheid”, zegt Stijn Duursma, bestuurder FNV Streekvervoer.
Slechts 19 procent tevreden over koeling
Een van de belangrijkste klachten betreft de klimaatbeheersing in de chauffeurscabine.
Volgens de enquête ervaart slechts 19 procent van de 381 ondervraagde chauffeurs voldoende koeling. Ongeveer vier op de vijf respondenten vinden de klimaatbeheersing daarmee onvoldoende.
In de onderzoeksresultaten wordt melding gemaakt van temperaturen van meer dan 50 graden Celsius in de cabine. Ook geven meerdere chauffeurs aan collega’s te kennen die vanwege hitte-uitputting en uitdroging op de spoedeisende hulp zouden zijn beland.
Deze meldingen zijn afkomstig uit de enquête. Of de genoemde temperaturen en medische incidenten onafhankelijk zijn vastgesteld, blijkt niet uit de onderzoeksresultaten.
Cameraspiegels geven volgens chauffeurs onvoldoende zicht
Ook de cameraspiegels vormen volgens de ondervraagde chauffeurs een belangrijk veiligheidsprobleem.
Ruim 72 procent geeft aan dat het rechter camerascherm onvoldoende overzicht biedt bij het nemen van bochten.
Daarnaast melden chauffeurs dat de schermen bij invallend zonlicht of verlichting van andere voertuigen slecht afleesbaar zijn.
Ook zou het met de cameraspiegels moeilijk zijn om afstanden goed in te schatten, bijvoorbeeld tijdens het inhalen of invoegen.
Volgens de FNV kan dit gevaarlijke situaties opleveren voor andere weggebruikers, waaronder fietsers en voetgangers.
Klachten over besturing en meesturende achteras
De enquête bevat ook opvallende klachten over de rijeigenschappen van de 15 meter lange bussen.
Zo geeft een grote groep chauffeurs aan dat het stuur na het nemen van een bocht niet vanzelf voldoende terugkeert naar de rechtuitstand.
Slechts 11 procent van de respondenten is het oneens met deze klacht.
Daarnaast zijn er zorgen over de werking van de meesturende achteras. Slechts 17 procent spreekt de stelling tegen dat deze onvoldoende goed meestuurt.
Volgens de meldingen kan dit leiden tot onverwacht uitzwenken van de achterkant van de bus, met risico’s op schade en gevaarlijke situaties voor voetgangers en fietsers.
Of sprake is van technische gebreken aan de besturing en achteras, is nog niet onafhankelijk vastgesteld.
Chauffeurs kunnen moeilijk bij bedieningsknoppen
Ook de ergonomie van de chauffeurscabine krijgt veel kritiek.
Volgens het onderzoek kan slechts 26 procent van de ondervraagde chauffeurs goed bij de bedieningsknoppen.
Chauffeurs melden dat zij voor bepaalde handelingen moeten opstaan of zich in een onnatuurlijke houding moeten bewegen.
Daarnaast klagen zij over het ontbreken van diepteverstelling van het stuur, de positie van de pedalen en scherpe randen aan het stuur.
Volgens de enquête leiden de omstandigheden tot klachten aan onder meer rug, nek en heupen. Ook wordt gewezen op mogelijke risico’s door langdurig in een ongunstige zithouding te werken.
Veel hinder door piepjes en schermen
De vele waarschuwingssignalen en meldingen in de bus vormen eveneens een bron van ergernis.
Slechts 13 procent van de ondervraagde chauffeurs geeft aan zich niet te storen aan de felle schermen en de vele geluidssignalen.
Volgens de FNV kunnen de voortdurende meldingen leiden tot afleiding, schrikreacties en mentale vermoeidheid tijdens het rijden.
De vakbond vreest dat deze combinatie van factoren de verkeersveiligheid negatief beïnvloedt.
Bussen volgens chauffeurs ongeschikt voor drukke stadslijnen
Een ander punt van kritiek is de inzet van de 15 meter lange Yutong-bussen op drukke stadslijnen.
Volgens de enquête ervaren ongeveer vier op de vijf chauffeurs problemen doordat de voertuigen volgens hen niet goed aansluiten op de omstandigheden en verwachtingen van reizigers op bepaalde lijnen.
Dit zou regelmatig leiden tot discussies en conflicten met passagiers.
De FNV wil daarom dat Qbuzz opnieuw beoordeelt of de betreffende bussen geschikt zijn voor de routes waarop zij worden ingezet.
Ook zou de instructie over het gebruik van de voertuigen volgens chauffeurs onvoldoende zijn.
Chauffeurs melden druk vanuit management
In de open antwoorden van de enquête uiten chauffeurs bovendien kritiek op de manier waarop Qbuzz volgens hen met veiligheidsklachten omgaat.
Zo stellen respondenten dat medewerkers die weigeren te rijden vanwege extreme temperaturen of vermeende technische gebreken, te maken krijgen met dreigementen over officiële waarschuwingen of ontslag.
Ook zouden lichamelijke klachten onvoldoende serieus worden genomen. In de samenvatting van het onderzoek wordt melding gemaakt van leidinggevenden die volgens chauffeurs zouden hebben gereageerd met opmerkingen als “Neem maar een paracetamol”.
Verder stellen respondenten dat kritische berichten over de veiligheid van de bussen van het interne communicatieplatform SharePoint worden verwijderd.
Het gaat hierbij om beschuldigingen van chauffeurs uit de enquête. Een reactie van Qbuzz op deze specifieke aantijgingen is niet opgenomen in de verstrekte informatie.
FNV eist onafhankelijk onderzoek
De FNV vindt dat Qbuzz onmiddellijk maatregelen moet nemen.
De vakbond verlangt een onafhankelijk onderzoek naar de technische veiligheid van de bussen en de arbeidsomstandigheden in de chauffeurscabine.
Daarbij moet onder meer worden gekeken naar de klimaatbeheersing, het zicht via de cameraspiegels, de besturing en de ergonomische inrichting van de werkplek.
Ook moet Qbuzz volgens de vakbond opnieuw beoordelen of de voertuigen geschikt zijn voor drukke lijnen en moeten chauffeurs aanvullende instructie en opleiding krijgen.
“Het is onacceptabel als chauffeurs iedere dag met dit soort problemen moeten werken. Het gaat om hun gezondheid, maar ook om de veiligheid van reizigers, fietsers en voetgangers. Qbuzz moet deze signalen serieus nemen en niet wachten tot het misgaat”, aldus Duursma.
Vakbond verwacht binnen twee weken reactie
De FNV heeft Qbuzz gevraagd binnen twee weken schriftelijk te reageren op de brandbrief.
De vakbond verwacht daarbij concrete maatregelen en duidelijke afspraken over de uitvoering daarvan.
In de samenvatting van de enquête wordt daarnaast gesproken over een breed draagvlak onder chauffeurs voor verdere acties en werkonderbrekingen wanneer de problemen niet worden opgelost.
Of daadwerkelijk acties zullen worden georganiseerd, is nog niet bekend.
De FNV benadrukt dat buschauffeurs hun werkzaamheden veilig en gezond moeten kunnen uitvoeren en dat Qbuzz verantwoordelijk is voor het serieus onderzoeken en aanpakken van de gemelde problemen.
