GENÈVE/WASHINGTON – Het mensenrechtenbureau van de VN heeft het Amerikaanse besluit een executie rechtstreeks uit te zenden “een openbare terechtstelling” en “een vorm van marteling” genoemd. Het Pentagon maakte bekend dat de executie met een vuurpeloton van een terdoodveroordeelde ex-militair 3 december voor publiek toegankelijk is en wordt gelivestreamd.
De militaire psychiater van Palestijnse komaf, Nidal Malik Hasan, is ter dood veroordeeld, omdat hij in de Texaanse legerbasis Fort Hood in 2009 het vuur opende op ongewapende militairen. Hij schoot er dertien dood en verwondde 32 anderen.
Het besluit heeft tot verbazing geleid, mede omdat het voltrekken van de doodstraf in de VS al lange tijd een geheimzinnige procedure is in een penitentiaire inrichting, ver van pottenkijkers. In de jaren dertig werden publieke executies juist gestopt, omdat ze leidden tot massale, vaak opgewekte samenscholingen. De executie met een galg van de wegens verkrachting en moord veroordeelde Rainey Bethea in augustus 1936 in Kentucky bracht naar schatting 20.000 mensen op de been.
‘Circus’
De gerechtelijke autoriteiten in Kentucky raakten in verlegenheid door dit ‘circus’ en besloten geen openbare executies meer uit te voeren. Het jaar erop werd nog een veroordeelde publiekelijk opgehangen in Missouri met relatief weinig plek voor kijkers.
Een Democratisch lid van een defensiecomité van het Congres, Adam Smith, noemt het besluit de tenuitvoerlegging van de straf uit te zenden “een aanfluiting van het rechtssysteem”. Hij zegt dat op deze manier de rechtspleging niet serieus wordt genomen. “We zijn een democratisch land en moeten de rechtsstaat serieus nemen, in plaats van er een spektakel van te maken.”
Terroristische aanslag
Er zijn voor zover bekend geen rechtstreekse uitzendingen van executies geweest. In 2001 werd de veroordeelde ‘Oklahoma City bomber’, Timothy McVeigh, in Indiana met injecties gedood. Hij pleegde in 1995 een terroristische aanslag waarbij 168 mensen om het leven kwamen. De toenmalige minister van Justitie, John Ashcroft, nodigde slachtoffers uit de terechtstelling bij te wonen of anders die via een gesloten televisiecircuit te bekijken.
De laatste keer dat een veroordeelde in de VS na veroordeling door de militaire justitie terechtgesteld werd was in 1961 in Kansas door ophanging. De laatste executie met een vuurpeloton van een Amerikaanse militair veroordeeld door een militaire rechtbank, was in januari 1945 wegens desertie in Frankrijk, aldus media in de VS.
