BRUSSEL – De International Road Transport Union (IRU) is positief over het voorstel van de Europese Commissie om de regels voor openbare aanbestedingen in de EU ingrijpend te hervormen. Volgens de transportorganisatie is vooral de verschuiving van de laagste prijs naar de beste prijs-kwaliteitverhouding een belangrijke verbetering. Tegelijkertijd waarschuwt IRU dat transportbedrijven niet mogen worden opgezadeld met onevenredige risico’s en aansprakelijkheden.
De Europese Commissie stelt voor de drie Europese aanbestedingsrichtlijnen uit 2014 te vervangen door één rechtstreeks toepasselijke verordening. Daarmee moeten aanbestedingsprocedures eenvoudiger worden en moeten met name kleine en middelgrote ondernemingen gemakkelijker kunnen meedingen naar overheidsopdrachten.
Het voorstel vermindert volgens IRU de administratieve lasten voor het mkb en introduceert digitale hulpmiddelen om herhaald papierwerk terug te dringen.
“De Commissie heeft een aantal belangrijke zaken goed aangepakt. Door kwaliteit boven de laagste prijs te stellen, procedures te vereenvoudigen en de hoeveelheid papierwerk te verminderen, worden openbare aanbestedingen eerlijker en toegankelijker”, zegt IRU EU-directeur Raluca Marian.
Kwaliteit zwaarder laten wegen dan laagste prijs
Een belangrijke verandering is dat opdrachten in principe moeten worden gegund op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding. Daarbij worden minimale wegingspercentages voor kwaliteit geïntroduceerd. Onder meer verduurzaming en maatschappelijke verantwoordelijkheid kunnen daarbij worden meegenomen.
IRU pleit al langer voor een systeem waarbij overheidsopdrachten niet voornamelijk op basis van de laagste prijs worden gegund. Ook worden in het voorstel de waarborgen tegen abnormaal lage inschrijvingen aangescherpt.
De deelname van kleinere bedrijven moet daarnaast worden bevorderd door opdrachten eventueel in verschillende percelen op te delen en onderaanneming mogelijk te maken. Een volledige opdracht mag volgens het voorstel echter niet volledig worden uitbesteed aan onderaannemers.
Voorkeur voor Europese producten
Het voorstel bevat tevens een Europees voorkeurskader waarmee aanbestedende diensten producten van Europese oorsprong kunnen bevoordelen. Dat kan bijvoorbeeld door minimumeisen te stellen aan de herkomst van goederen.
Aanbestedende diensten moeten met een gratis online hulpmiddel van de Europese Commissie kunnen bepalen of geleverde producten afkomstig zijn uit een land buiten de EU.
IRU ondersteunt het streven om de Europese industrie te versterken, maar waarschuwt voor mogelijke gevolgen voor vervoerders wanneer dergelijke herkomsteisen ook bij transportdiensten een rol gaan spelen.
“Wanneer deze eisen van toepassing zijn op vervoersdiensten, moet er ook voor worden gezorgd dat vervoerders voldoende worden beschermd en niet worden geconfronteerd met onevenredige risico’s en aansprakelijkheden waarop zij zelf geen invloed hebben”, aldus Marian.
Zorgen over opdrachten zonder concurrentie
Een ander aandachtspunt voor IRU is dat overheden ook onder de nieuwe regels onder bepaalde voorwaarden opdrachten rechtstreeks mogen gunnen aan organisaties waarover zij zelf zeggenschap hebben, zonder een concurrerende aanbestedingsprocedure.
IRU wil hiervoor strengere waarborgen. Dergelijke uitzonderingen moeten volgens de organisatie nauwkeurig worden afgebakend, goed worden gemotiveerd en regelmatig opnieuw worden beoordeeld. Private ondernemingen moeten een reële mogelijkheid houden om mee te dingen naar overheidsopdrachten.
“De mogelijkheid om opdrachten zonder concurrentie te gunnen moet met bijzondere zorg worden behandeld. Hoewel er omstandigheden kunnen zijn waarin dit gerechtvaardigd is, moeten dit uitzonderingen blijven en mogen ze de eerlijke toegang tot overheidsopdrachten, transparantie of gezonde concurrentie tussen vervoerders niet ondermijnen”, zegt Marian.
Aanpassing contracten bij crisis mogelijk
IRU is ook positief over de mogelijkheid om overheidscontracten beter bestand te maken tegen crises. In contracten kunnen aanpassingsmechanismen worden opgenomen waarmee de economische voorwaarden gedurende de looptijd objectief kunnen worden aangepast.
Dat kan bijvoorbeeld worden gebruikt bij ernstige verstoringen, noodsituaties of crises. Voor transportbedrijven kan dit van belang zijn wanneer omstandigheden tijdens een langlopend contract ingrijpend veranderen.
Europees Parlement en lidstaten aan zet
Het voorstel van de Europese Commissie wordt nu besproken door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. Daarmee staat de definitieve tekst van de nieuwe aanbestedingsregels nog niet vast.
IRU zegt tijdens het verdere wetgevingsproces met beide instellingen te willen samenwerken. De organisatie wil dat de uiteindelijke verordening voldoende ruimte biedt voor kwaliteit, eerlijke concurrentie en praktisch uitvoerbare aanbestedingsregels voor vervoerders.
