ANKARA – NAVO-topman Mark Rutte heeft aan de vooravond van de top in Ankara aandacht gevraagd voor de rechten van journalisten en demonstranten. Hij bleef weg van een veroordeling van gastheer Turkije, die de afgelopen dagen onwelgevallige geluiden hardhandig smoorde, maar onderstreepte dat een democratie ruimte moet bieden voor protest en pers.
In de aanloop naar de top pakten de Turkse veiligheidsdiensten dissidenten, activisten en een kritische komiek op. Journalisten van kritische media werd aanvankelijk de toegang tot de NAVO-top ontzegd. Nadat onder meer Nederland Turkije daarop binnenskamers had aangesproken en de NAVO zich ermee bemoeide, werd alsnog een aantal van hen toegelaten.
“Democratie is ook de vrije pers, dat jullie alle vragen kunnen stellen en de stukken kunnen schrijven die jullie willen en jullie onderzoek kunnen doen”, zei Rutte bij zijn voorbeschouwing op de top, die dinsdag begint. “En natuurlijk is democratie ook dat mensen demonstraties kunnen organiseren als ze daarvoor kiezen. Het is dus veel meer dan alleen vrije verkiezingen.” Autocratische regeringen als de Turkse wijzen vaak op het bestaan van verkiezingen om kritiek op de rechtsstaat te pareren.
Voorzichtige kritiek
De secretaris-generaal benadrukte nog eens dat het “heel belangrijk is voor de NAVO dat media grote bijeenkomsten kunnen bijwonen”. Anderhalve week geleden sprak zijn woordvoerder zich daar ook al over uit. Zulke voorzichtige kritiek op een gastland is een zeldzaamheid. De NAVO gaat sowieso bemoeienis met de binnenlandse politiek van lidstaten liever uit de weg, anders dan bijvoorbeeld de EU.
Nederland neemt het tijdens de top ook liever niet op voor de Turkse rechtsstaat, zei buitenlandminister Tom Berendsen eerder. Dat zou de beoogde eenheid kunnen schaden.
