UTRECHT – Vakbond FNV maakt zich grote zorgen over Europese plannen voor een zogenoemd ‘28ste regime’, waarmee een nieuwe Europese rechtsvorm voor ondernemingen wordt geïntroduceerd: de zogeheten EU-Inc. Volgens de vakbond dreigt deze constructie te leiden tot lagere arbeidsstandaarden, schijnconstructies met brievenbusfirma’s en ontwijking van werknemersinspraak.
Kritiek op brede toepasbaarheid
Volgens FNV-voorzitter Dick Koerselman wordt het voorstel gepresenteerd als een hulpmiddel voor start-ups, maar kan in de praktijk elk bedrijf van de nieuwe rechtsvorm gebruikmaken. “Dat opent de deur naar een golf aan flits- en brievenbusfirma’s die onder een gunstiger juridisch regime vallen, maar wel in de hele Europese Unie actief zijn”, aldus Koerselman.
De vakbond stelt dat hierdoor eerlijke beloning en pensioenopbouw van werknemers onder druk komen te staan en betwijfelt of de Europese Unie wel bevoegd is om dergelijke regels vast te stellen.
Aandelen als beloning
Een belangrijk kritiekpunt van de FNV is dat werknemers bij EU-Inc-bedrijven mogelijk in aandelen kunnen worden betaald in plaats van in regulier loon. Volgens de vakbond verschuift het ondernemersrisico daarmee naar werknemers, terwijl bedrijven profiteren van belastingvoordelen en geen pensioenpremies hoeven af te dragen over aandelenbeloningen.
De vakbond wijst erop dat meer dan de helft van de nieuwe bedrijven in Europa binnen vijf jaar failliet gaat. In zo’n geval zouden werknemers niet alleen hun baan verliezen, maar ook het aandelenpakket dat zij als beloning hebben ontvangen.
Onzekerheid over toepasselijk arbeidsrecht
Daarnaast vreest de FNV voor rechtsonzekerheid wanneer bedrijven kunnen kiezen voor een Europese rechtsvorm naast nationale bedrijfsstructuren. Het zou onduidelijk worden welk arbeidsrecht van toepassing is, waar werknemers bij geschillen terechtkunnen en in hoeverre vakbonden hen nog kunnen vertegenwoordigen.
Volgens Koerselman maakt het voorstel procedures mogelijk eenvoudiger voor bedrijven, maar complexer en onduidelijker voor werknemers.
Risico op misbruik en schijnconstructies
De Europese Commissie presenteert het plan als een middel om de concurrentiepositie van Europese bedrijven ten opzichte van de Verenigde Staten en China te versterken en start-ups te laten doorgroeien. De FNV vreest echter dat malafide ondernemers massaal EU-Inc-bedrijven zullen oprichten in landen met de soepelste regels, om vervolgens personeel in andere lidstaten te laten werken.
Dat kan volgens de vakbond leiden tot ingewikkelde en moeilijk controleerbare constructies met Europese brievenbusfirma’s en tot misstanden rond loonbetaling en premieafdracht.
Werknemersinspraak onder druk
De vakbond wijst erop dat een vergelijkbare Europese rechtsvorm – de Societas Europaea (SE) – al door sommige multinationals wordt gebruikt om nationale regels rond werknemersinspraak te omzeilen. Met de introductie van de EU-Inc zou het volgens de FNV nog eenvoudiger worden om verplichtingen rond ondernemingsraden en medezeggenschap te ontwijken.
Oproep aan politiek
De FNV roept het kabinet, de Tweede Kamer en leden van het Europees Parlement op om de plannen kritisch te beoordelen en werknemersrechten expliciet te beschermen. Volgens de vakbond moet Europa innovatie stimuleren met sterke sociale waarborgen en niet door arbeidsrechten te verzwakken.
